Page 49 - physics5

34 บทที่ 15 | แม่เหล็กและไฟฟ้า ฟิสิกส์ เล่ม 5 ฟิสิกส์ เล่ม 5 บทที่ 15 | แม่เหล็กและไฟฟ้า 35

แนวเดิม แสดงว่ามีแรงกระทำาต่ออิเล็กตรอน โดยแรงนี้เป็นแรงเนื่องจากสนามแม่เหล็กกระทำาต่ออนุภาคที่
มีประจุไฟฟ้า เรียกว่า แรงแม่เหล็ก

ำ
ครูอาจถามคาถามชวนคิดในหน้า 29 ให้นักเรียนอภิปรายร่วมกัน โดยครูเปิดโอกาสให้นักเรียน
แสดงความคิดเห็นอย่างอิสระ แล้วครูนำาอภิปรายจนได้แนวคำาตอบดังนี้

แนวคำาตอบชวนคิด

หากอนุภาคเคลื่อนที่เข้าสู่สนามแม่เหล็กตามสถานการณ์ข้างต้น แต่มีประจุไฟฟ้าบวก อนุภาคจะมี
ทิศทางการเคลื่อนที่เป็นอย่างไร

แนวคำาตอบ การเคลื่อนที่ของอนุภาคที่มีประจุไฟฟ้าบวก จะเบนในทิศทางตรงข้ามกับแนวการ
เคลอนทของอิเล็กตรอน
่
ี
่
ื
ครูยกสถานการณ์ประจุไฟฟ้าบวกเคล่อนท่ในทิศทางต้งฉากกับสนามแม่เหล็ก แล้วให้นักเรียนเขียน
ื
ี
ั
ำ
เวกเตอร์ความเร็วของประจุบวก และสนามแม่เหล็ก ดังรูป 15.25 ก. แล้วเขียนเวกเตอร์แทนแรงกระทา
ำ
ึ
นาอภิปรายจนสรุปได้ว่า เวกเตอร์ท้งสามต้งฉากซ่งกันและกัน สามารถหาทิศทางแรงกระทาต่ออนุภาค
ั
ำ
ั
ที่มีประจุบวก โดยใช้มือขวา ดังรูป 15.25 ข. และกรณีอนุภาคที่มีประจุลบ ยังคงหาทิศทางของแรงกระทำา
ได้โดยใช้มือขวา ดังรูป 15.25 ค. ตามรายละเอียดในหนังสือเรียน
ำ
ี
ำ
ั
ี
ึ
ู
ครูต้งคาถามว่า ขนาดของแรงท่กระทาต่ออนุภาคท่มีประจุไฟฟ้าในสนามแม่เหล็ก ข้นอย่กับ
ปริมาณใดบ้าง ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นอย่างอิสระ โดยไม่คาดหวังคำาตอบที่ถูกต้อง
ครูนำาอภิปรายจนสรุปได้ว่า
ิ
ี
∙ กรณีอนุภาคท่มีประจุไฟฟ้าอย่น่งหรือเคล่อนท่ในทิศทางขนานกับทิศทางของสนามแม่เหล็ก
ู
ี
ื
แรงกระทำาต่ออนุภาคที่มีประจุไฟฟ้ามีขนาดเป็นศูนย์ ดังรูป 15.26
ั
∙ กรณีทิศทางของความเร็วต้งฉากกับทิศทางของสนามแม่เหล็ก ดังรูป 15.27 ขนาดของแรง
หาได้จากสมการ (15.2)
ั
ื
∙ กรณีอนุภาคเคล่อนท่ในทิศทางไม่ต้งฉากกับทิศทางของสนามแม่เหล็ก ดังรูป 15.28 ขนาดของแรง
ี
หาได้จากสมการ (15.3)
ครูให้นักเรียนศึกษาตัวอย่าง 15.3 และ 15.4 โดยครูเป็นผู้แนะนำา
ครูนาอภิปรายเก่ยวกับแนวการเคล่อนท่ของอนุภาคท่มีประจุไฟฟ้าในสนามแม่เหล็ก โดยใช้รูป 15.29
ำ
ี
ี
ื
ี
ั
ในหนังสือเรียน จนสรุปได้ว่า ถ้าทิศทางความเร็วของอนุภาคต้งฉากกับสนามแม่เหล็กจะเกิดแรงแม่เหล็ก
ื
ี
ี
ำ
ั
ในทิศต้งฉากกับความเร็วเสมอ ทาให้อนุภาคท่มีประจุไฟฟ้าบวกเคล่อนท่แบบวงกลมในสนามแม่เหล็ก โดยม ี
ี
แรงแม่เหล็กเป็นแรงส่ศูนย์กลาง หารัศมีความโค้งของการเคล่อนท่แบบวงกลมของอนุภาคท่มีประจุไฟฟ้า
ู
ี
ื
ในสนามแม่เหล็กได้จากสมการ (15.4)
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี