Page 82 - วิธีวิจัยทางสาธารณสุขศาสตร์เบื้องต้น

74

ื
ี
นอกจากนียังมีสมุนไพรพนบานท่ประชาชนนํามาใชประโยชนดานการเกษตร เชน หนอนตายยาก

้
้
(Stemona tuberosa Lour.) สะเดา (Azadirachta indica A.Juss.) ใบยาสูบ (Nicotiana tabacum L.)
ตะไครหอม (Cymbopogon citratus (DC.) Stapf) หางไหล (Derris malaccensis Prain) มะแขวน
ี
(Zanthoxylum limonella Alston) ใบมะกรูด ฝกข้เหล็ก (Senna siamea (Lam.) Irwin & Barneby)
บอระเพด (Tinospora crispa (L.) Miers ex Hook.f.& Thomson.) รางแดง (Ventilago denticulata
็
Willd.)
ื
การใชประโยชนสมุนไพรเพ่อการดูแลสุขภาพ พบวา ประชาชนมีการใชประโยชนสมนไพร
ุ
ั
โดยรวมอยูในระดับนอยที่สุด (คาเฉลี่ยเทากบ 1.46 ) โดยมีการใชประโยชนเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหารระดับ

่


่

ั
ั
ั
นอย (คาเฉลียเทากบ 1.80) การรักษาโรคผิวหนังระดบนอย (คาเฉลียเทากบ 1.56) การบํารุงรางกายระดบ
ั
ั


ั

ี่
นอยที่สุด (คาเฉลี่ยเทากับ 1.33) และการบรรเทาอาการไขระดับนอยทสุด (คาเฉลี่ยเทากบ 1.23) ดงนําเสนอ
ในตารางที่ 1

Table 1 The traditional herbal utilization for healthcare of people
n = 301
Healthcare Mean S.D. Level
Antipyretics 1.23 0.52 Lest
Skin disease treatment 1.56 0.55 Low
Body tonic 1.33 0.47 Lest
Alimentary System 1.80 0.68 Low
Total average 1.45 0.50 Lest

ี
การสัมภาษณแบบไมมโครงสราง และการสนทนากลุม ยังสรุปไดวา ประชาชนบางสวนพยายาม

ิ
้
แสวงหารูปแบบการใชประโยชนสมนไพรพนบานเพอการดแลสุขภาพเพมขน และไดนําสมนไพรพนบานมาใช
่
ู
ึ
่
ื

ุ
้
ื
ุ
ื
้
ี
ู
ั
่
่
ควบคกับการรักษาโรคแผนปจจุบัน บางครัวเรือนมีการใชผลิตภัณฑสมุนไพรทจําหนายทวไป เชน ยาแกไอ
มะขามปอม ยาอมมะแวง ขม้นชันแคปซูล แตสมุนไพรเหลานี้บางชนิดไมมีขอมูลสรพพคณทางยาและขอมูล

ุ

ิ
ื
ประสิทธิภาพในการรักษาความเจ็บปวย การใชเปนการบอกเลาผานเพอนบาน เครือญาต และกลุมผูปวย
ิ
่
ุ
้
่
ั

ื
อาการเดียวกน ผูสูงอายุทานหนึง กลาววา “การใชสมนไพรพนบานประหยัดคาใชจายในการดูแลสุขภาพได 
ในพื้นที่วางรอบบานปลูกสมุนไพรหลายชนิดไวใช เหลือกแบงปนเพอนบาน สมนไพรบางชนิดไมรูจักแตปลูกไว

ุ

ื่
็
เพราะมีคนเลาใหฟงวารักษาโรคได” (สัมภาษณผูสูงอายุ เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2563)
ื
สวนผูปวยโรคเบาหวานทานหนึ่ง กลาววา “ทุกวันนี้พยายามแสวงหาสมุนไพรเพ่อการรักษาอาการ
่

่

ั
ั
ของโรคที่เปนอยู รับขอมูลจากสื่อตาง ๆ ทั้งหนังสือ ขาว การโฆษณาจากโทรทัศน แตไมมนใจกบขอมลทไดรับ

ู
ี



ื

ี
วาสมนไพรจะมประสิทธิภาพในการรักษาไดจริงหรือไม” (สัมภาษณผูปวยเบาหวาน เม่อวันท 28 พฤษภาคม
ุ
่
ี
ุ
2563) เชนเดยวกับอาสาสมครสาธารณสุขประจําหมบานทานหนึง กลาววา “ในพนทรอบบานปลูกสมนไพร
้
ั
ี
ื

่
ู

่
ี
ุ
ุ
พื้นบานไวหลากหลายชนิดทั้งสมุนไพรรักษาโรคผิวหนัง สมนไพรทใชรักษาอาการไข สมนไพรทใชรักษาอาการ
ี่
ี่

เกี่ยวกับทางเดินอาหาร แตไมมีองคความรูเกยวกบสมนไพรเหลานี้มากนัก” (สัมภาษณอาสาสมครสาธารณสุข

ั
ี่
ุ
ั
ประจําหมูบาน เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2563)