Page 298 - วิทยาศาสตร์ ม.ต้น
P. 298
290
ดาวฤกษ์สว่างรอบกล่มุ ดาวหมใี หญ่
ภาพที 16 ดาวฤกษส์ วา่ งรอบกลมุ่ ดาวหมใี หญ่
ในการเริมตน้ ดดู าวนัน เราตอ้ งจบั จุดจากดาวฤกษ์ทีสว่างเสียก่อน แลว้ จึงค่อยมองหารูปทรง
ของกลุ่มดาว สิงแรกทีตอ้ งทาํ ความเขา้ ใจคือ การเคลือนทีของทอ้ งฟ้ า เราจะตอ้ งหาทิศเหนือใหพ้ บ
แลว้ สงั เกตการเคลอื นทีของกลุม่ ดาว จากซีกฟ้ าตะวนั ออกไปยงั ซีกฟ้ าตะวนั ตก เนืองจากการหมนุ ตวั เอง
ของโลก
“กลมุ่ ดาวหมีใหญ่ (Ursa Major)” ประกอบดว้ ยดาวสว่างเจด็ ดวง เรียงตวั เป็นรูปกระบวยขนาด
ใหญ่ ดาวสองดวงแรกชาวยุโรปเรียกว่า “ดาวชี” (The Pointer) หมายถึง ลูกศรซึงชีเขา้ หา “ดาวเหนือ
(Polaris)” อย่ตู ลอดเวลา โดยดาวเหนือจะอยู่ห่างจากดาวสองดวงแรกนัน นบั เป็ นระยะเชิงมุมห้าเท่า
ของระยะเชิงมุมระหว่างดาวสองดวงนัน ดาวเหนืออยใู่ นส่วนปลายหางของ ”กลุ่มดาวหมีเล็ก (Ursa
Minor)” ซึงประกอบดว้ ยดาวไม่สว่าง เรียงตวั เป็ นรูปกระบวยเล็ก แมว้ ่าดาวเหนือจะมีความสว่างไม่
มากนกั แต่ในบริเวณขวั ฟ้ าเหนือกไ็ มม่ ดี าวใดสวา่ งไปกวา่ ดาวเหนือดงั นันดาวเหนือจึงมีความโดดเด่น
พอสมควร
เมือเราทราบตาํ แหน่งของดาวเหนือ เรากจ็ ะทราบทิศทางการหมนุ ของทรงกลมทอ้ งฟ้ า หากเรา
หนั หนา้ เขา้ หาดาวเหนือ ทางขวามอื จะเป็นทิศตะวนั ออก และทางซา้ ยมือจะเป็ นทิศตะวนั ตก กลุ่มดาว
ทงั หลายจะเคลอื นทีจากทางขวามือขึนไปสูงสุดทางทิศเหนือและไปตกทางซา้ ยมือ ในขนั ตอนต่อไปเรา
จะตงั หลกั ทีกล่มุ ดาวหมใี หญ่ วาดเสน้ โคง้ ตาม “หางหมี” หรือ “ดา้ มกระบวย” ต่อออกไปยงั “ดาวดวง
แก้ว (Arcturus)” หรือทีมีชือเรียกอีกชือหนึงว่า “ดาวยอดมหาจุฬามณี” เป็ นดาวสีส้มสว่างมากใน
“กลมุ่ ดาวคนเลียงสัตว์ (Bootes)” และหากลากเสน้ โคง้ ต่อไปอีกเท่าตวั ก็จะเห็นดาวสว่างสีขาวชือว่า
“ดาวรวงขา้ ว (Spica)” อยใู่ นกลุ่มดาวหญิงสาว (Virgo) หรือราศีกนั ย์ กลมุ่ ดาวนีจะมดี าวสวา่ งประมาณ
7 ดวงเรียงตวั เป็นรูปตวั Y อยบู่ นเสน้ สุริยวถิ ี
