Page 3 - ไม้สะเดา2562

2

ไม้สะเดา

ชื่อพื้นเมือง (Common name) เดา กะเดา (ภาคใต้) จะตัง (ส่วน)

กาเดา (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ)

สะเดา สะเดาบ้าน (ภาคกลาง ทั่วไป)

สะเลียม (ภาคเหนือ)

ชื่อวิทยาศาสตร์ (Scientific name) Azadirachta indica A. Juss. var. siamensis
Valeton

ชื่อวงศ์ (Family) MELIACEAE

ชื่อทางการค้า (Trade name) Holy tree, Pride of China, Neem Tree

ลักษณะทั่วไป

้
ไม้สะเดาเป็นไม้ผลัดใบยนตนขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ สูงถึง 25 เมตร ใบ สีเขียวเข้ม
ื
หนาทึบ ใบอ่อนที่แตกใหม่ๆ อาจจะเป็นสีม่วงปนแดง แล้วค่อยๆ เปลียนเป็นสีเขียว เป็นใบ
่
ั
ั
ี
่
ี
่
ประกอบแบบขนนก ใบเรยงตวแบบสลับ ใบยอยเรยงตวแบบตรงกันข้าม ใบยอย 4-6 คู่ กว้าง
ิ
้
2-2.5 เซนตเมตร ยาว 6-8 เซนตเมตร ใบมักจะโค้ง ฐานใบไม่สมมาตร ขอบใบหยกเล็กนอย
ิ
ั
ี้
หรือเรยบ ใบแก่เรียบเกลยงด้านบนเป็นมัน ก้านใบประกอบยาว 30-40 เซนติเมตร ดอก ขนาด
ี
ุ่
 0.5 เซนติเมตร สีขาวหรือเหลืองอ่อน มีกลิ่นหอมอ่อนๆ ช่อดอกออกเป็นกลมตามง่ามใบตอน
ี
ู
ู
ปลายๆ กิ่ง กลีบเลียงกลม 5-6 พ กลบดอกแคบ 5-6 กลีบ หลอดเกสรตวผู้รปทรงกระบอก มี
ั
้
ั
ั
ู
ี
อับเรณู 10 อัน ด้านนอกเรยบ ด้านในมีขน ก้านเกสรตวเมียยาวปลายแยกเป็น 3-6 พ รงไข่มี
หมอนรองดอกรปถ้วย ออกดอกระหว่างเดือนธันวาคมถึงมีนาคม หลังจากผสมเกสรแล้วจะ
ู
พฒนาฐานดอกเป็นผล ผล กลมรๆ คล้ายผลองุ่นมีขนาดยาว 1-2 เซนตเมตร และกว้าง
ั
ี
ิ
ประมาณ 1 เซนติเมตร อวบน้ า ห่อหุ้มด้วยเนื้อเยื่อที่นุ่ม มีรสหวานเล็กน้อย ท าให้นกและค้างคาว
ชอบกิน ผลมีสีเขียวเมื่อยังอ่อนกรีดดูมียางขาวๆ แล้วค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีเหลืองเมื่อสุกหรือแก่จัด
ในเดือนเมษายน จ านวนเมล็ดในผลนนถ้าเป็นสะเดาอินเดีย (A. indica) ในแตละผลจะมีเมล็ด
ั้
่
เดียว ส่วนสะเดาไทย (A. indica var. siamensis) จะมี 1-3 เมล็ด ผลจะสุกระหว่างเดือนมีนาคม
ถึงมิถุนายนแล้วแตสภาพท้องที่ ภาคตะวันออกเฉียงเหนอจะแก่เรวกว่าภาคกลาง ที่จังหวัด
็
ื
่
ิ่
ก าแพงเพชร ไม้สะเดาเรมติดผลในเดือนมกราคม ผลแก่ในเดือนมีนาคมถึงเมษายน และผลแก่จะ
รวงในเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม (สุขสันต, 2540) เมล็ด มีลักษณะกลมร ผิวค่อนข้างเรยบ
์
ี
ี
่
ิ
้
หรอแตกเป็นรองเล็กๆ ตามยาว สีเหลืองซีดหรอสีนาตาลโตประมาณ 0.5–1.5 เซนตเมตร
ื
่
ื