Page 4 - ไม้สะเดา2562
P. 4
3
ื
เปลือกต้นค่อนข้างหนา สีน้ าตาลเทา หรือเทาปนด า แตกเป็นร่องตื้นหรอเป็นสะเก็ดยาวๆ เยื้อง
้
ี
สลับกันไปตามความยาวของล าตน ยอดอ่อนจะมีเปลือกสีเขียวค่อนข้างเรยบ เปลือกของกิ่ง
ค่อนข้างเรียบ แก่นไม้สีน้ าตาลแดง มีความแข็งแรงและทนทานมาก (ไซมอน และคณะ, 2543)
ี
ไม้สะเดา ในท้องที่จังหวัดกาญจนบุรมีชวงออกดอกและชวงดอกบานสูงสุด (peak
่
่
ู่
่
flowering and anthesis period) อยในเดือนกุมภาพนธ์ ลักษณะชอดอกแบบ compound panicle
ั
่
่
มีจ านวนดอกยอย 680–840 (เฉลีย 817.5 ดอก) ดอกมีลักษณะแบบ Protandry ดอกเป็นดอก
้
ี
สมบูรณ์เพศ (complete flowers) ประกอบด้วยกลีบเลียง (sepal) และกลบดอก (petal) อยางละ
่
ี
ั
ั้
5 กลีบ เกสรตวผู้ (stamen) เรยงล้อมรอบเกสรตวเมีย (pistil) โดยปกตดอกเรมบานตงแตเวลา
ิ
ิ่
ั
่
่
ประมาณ 17.00–18.00 น. และบานเตมที่ (anthesis) ในชวงเวลา 20.00–21.00 น. ในแตละชอ
่
็
่
่
ดอก ดอกยอยจะทยอยบานเรอยๆ ในแตละวันจนกระทั่งถึงดอกสุดท้ายใชเวลาประมาณ 2–3
ื่
้
่
สัปดาห์ ภายในดอกเดียวกันความพร้อมการผสมเกสรของเกสรตวผู้ (ระยะที่อับละอองเรณูแตก)
ั
ั
เกิดขึ้นก่อนเกสรตวเมีย (ระยะที่พบสารของเหลวบนยอดเกสรตวเมีย) ประมาณ 2-3 ชวโมง
ั่
ั
ู่
ส่วนยอดเกสรตวเมีย (stigma) อยในต าแหนงต่ ากว่าส่วนปลายของอับละอองเรณูเพยงเล็กนอย
ี
่
ั
้
ิ
ั้
เท่านน ซึ่งลักษณะดังกล่าวมีส่วนส่งเสรมการผสมเกสรภายในดอกเดียวกัน (self–pollination)
ี
การควบคุมการผสมเกสร (controlled–pollination) พบว่า ดัชนความล้มเหลวจากการผสมพนธุ์
ั
้
ภายในตนเดียวกัน (index of self–incompatibility, ISI) ของไม้สะเดาไทยมีค่าเท่ากับ 0.13 จัดอย ู่
ในกลุ่มที่มีระบบผสมพนธุ์แบบ mostly self–incompatibility (ISI< 0.2) กล่าวคือ ไม้สะเดาไทยมี
ั
ระบบการผสมพนธุ์โดยหลักเป็นแบบผสมข้าม (outcrossing) แต่การผสมพนธุ์ภายในตนเดียวกัน
ั
้
ั
(selfing) สามารถเกิดขึ้นได ลักษณะดังกล่าวสอดคล้องกับค่าอัตราส่วนระหว่างละอองเรณู (P)
้
ตอจ านวนไขอ่อน (O) (P/O ratio) ของดอกซึ่งมีค่าเฉลียเท่ากับ 537.3 บ่งบอกถึงลักษณะระบบ
่
่
่
ผสมพันธุ์แบบ facultative xenogamy (ประเสริฐ และคณะ, 2543)
การกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติ
ไม้สะเดา มีถิ่นก าเนิดทางใต้และตะวันออกเฉียงใตของทวีปเอเชีย พบขึ้นในป่าแล้งทั่วไป
้
ั
ในประเทศอินเดีย ปากีสถาน ศรลังกา มาเลเซีย อินโดนเซีย ไทย ลาว และพม่า และยงพบใน
ี
ี
ิ
ิ
ี
แถบประเทศ อาฟรกา เอเชย ลาตนอเมรกา และในหมู่เกาะคารเบียน รวมทั้งประเทศ
ิ
ิ
สหรัฐอเมริกา และออสเตรเลีย (บุญฤทธิ์ และคณะ, 2536 ; Chowdhry and Emwanual, 1995)
ในสภาพธรรมชาติไม้สะเดาสามารถเจรญงอกงามในท้องถิ่นที่มีอากาศร้อนชื้น ซึ่งมีอุณหภูมิสูง
ิ
0
ถึง 44 C ส าหรบในแถบแห้งแล้งที่มีปรมาณนาฝนนอยกว่า 130 มิลลิเมตร/ปี ตนสะเดาไม่
ิ
้
้
้
ั
้
สามารถขึ้นได
