Page 106 - MT_Catalogue
P. 106
L-Ewropa: Unità u Diversità Il-Wirt tal-Illuminiżmu L-Ewropa: Unità u Diversità Il-Wirt tal-Illuminiżmu
Ittra ta’ Monsinjur Gallarati
Scotti lill-Kardinal De Zeleda
Din l-ittra turi kif l-ideat tal-Illuminiżmu dgħajfu s-saħħa tissaħħah il-qawwa tas-sovrani f’kull livell u biex
tal-Knisja Kattolika. tippromvowi il-ġid soċjali u l-istabbilità politika. Matul
l-Illuminiżmu f’Malta, kif ukoll fiċ-ċentru tal-Ewropa,
Fis-sena 1785, Papa Piju VI ħatar lil Giovanni Filippo dawn il-ħsibijiet intgħoġbu ħafna mir-renjanti u
Gallarati (1747-1819) bħala Inkwiżitur għal Malta. l-Gran Mastri tlewmu ħafna mal-awtoritajiet tal-Knisja
Sakemm kien Malta bejn l-1785 u l-1793, Gallarati Kattolika; l-Isqfijiet u l-Inkwiżituri kellhom it-tribunali
Scotti kien ta’ spiss jitlewwem mal-Gran Mastru De tagħhom, kellhom is-setgħa taċ-ċensura u kellhom
Rohan minħabba l-kwistjoni tal-ġurisdizzjoni. L-ittra l-edukazzjoni f’idejhom.
tiegħu tas-sena 1792 tagħti stampa ċara ħafna
tat-taqlib fil-pożizzjoni tal-Knisja kattolika fil-bidu Skont l-Inkwiżitur Scotti, Giovanni Nicolò Muscat - li
tal-Era Moderna. kien diġa akkużat ftit snin qabel fil-qorti tal-Inkwiżitur
li kien membru tal-Mażunerija – esprima fil-pubbliku
L-ittra li ntbagħtet lill-Kardinal Francesco Saverio “espressjonijiet indiċenti” (“indecenti espressioni”).
De Zeleda kienet fuq ċertu Giovanni Nicolò Muscat, Huwa kien akkużat li stqarr li żmien il-qawwa tal-Knisja
l-Uditore jew l-Avukat Ġenerali tal-Gran Mastru De kien għadda (“non è più il secolo della Chiesa”) u li kien
Rohan (1727–1795). Muscat kien ġej minn familja umli; ser iħalli l-Isqof bil-baklu u l-mitra biss (“voglio lasciar il
kien avukat kapaċi u stinka biex l-aġenda tal-Gran vescovo con il pastorale e la mitra”). B’hekk huwa kien
Mastru titpoġġa fuq quddiem biex tisfida s-sistema qed jafferma u jsaħħah it-twemmin tiegħu li l-qawwa
tal-ġurnata fejn is-Sovrani kienu soġġetti għall-Papa. tas-Sovrani Illuminati kellha tieħu post dik tal-Knisja.
Huwa kien jemmen bis-saħħa fil-ħsieb ta’
Voltaire li d-despostiżmu lluminat kien ta’ ħtieġa biex
Ittra ta’ Mgr Gallarti Scotti lill-Kardinal De Zeleda, 31-03-1792, Malta
1 folio, manuskritt fuq il-karta; 44,6 x 29,2 ċm
Arkivji tal-Kattidral (Malta)
Referenza: AIM Corr 102, ff 16
106 107
