Page 60 - MT_Catalogue

L-Ewropa: Unità u Diversità Id-diversità tal-Ewropa L-Ewropa: Unità u Diversità Id-diversità tal-Ewropa

It-Tagħlim bl-Ilsien Sámi

Dan id-dokument huwa faċċata mill-ktieb tal-iskola minn hekk kien popolari għax kellu tpenġijiet bil-kulur u
bis-Sámi, intitolat ABC (1951), u miktub minn Margarethe sbieħ. Kien jinbiegħ minn ħafna lukandi gewwa Finnmark.
Wiig. Kien l-ewwel ktieb għat-tfal Sámi u juri kif kif
il-pajjiżi Ewropej bidlu l-politika tagħhom għall-minoranzi Il-politika tan-Norveġja lejn is-Sámi bejn l-aħħar tas-Seklu
wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Dsatax u s-snin sittin tas-Seklu Għoxrin kienet l-aktar
immirata biex dawn ikunu assimilati. Imma wara t-Tieni
Magarethe Wiig (1903-2001) kienet mart Alf Wiig, qassis Gwerra Dinjija, kien hemm bidla l-attitudni lejn il-poplu
Norveġiż li wara sar isqof. Bejn l-1923 u l-1934 kienu Sámi u l-kultura tiegħu, fl-istess żmien ta’ twelid mill-
joqgħodu Karasjok (Norveġja), fejn kien kappillan. ġdid ta’ organizzazzjonijiet politiċi tas-Sami. L-użu
Karasjok hija fil-qalba tal-pjanura ta’ Finnmark, f’nofs tal-ilsien Norveġiż flimkien ma’ dak Sámi fl-iskejjel huwa
il-parti Norveġiża ta’ Sápmi (l-inħawi Sámi). Meta Wiig eżempju ċar ta’ din il-bidla. Għal ħafna snin mis-sena
kienet Karasjok, innutat li ma kienx hemm kotba tal-iskola 1880, l-awtoritajiet tal-iskejjel, bl-appoġġ tal-politiċi,
bis-Sámi. Kienet konvinta li “ktieb tal-ABC msawwar irsistew għal politika stretta favur in-Norveġja. Il-kotba
fuq l-ambjent tat-tfal u li juża parzjalment il-lingwa kollha tal-iskejjel kienu bl-ilsien Norveġiż, u s-Sámi kien
tagħhom huwa xi ħaġa bżonnjuża aktar milli mixtieqa.” jintuża biss bħala lsien sekondarju biex jgħin lit-tfal żgħar
Għalkemm mingħajr kwalifiċi, bdiet taħdem fuqu fil-klassi.
b’ottimiżmu u impenn.
Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, l-awtoritajiet ħaddnu lil dawk
Il-ktieb kien xogħol mogħti mill-Ministeru tal-Knisja u li kellhom ix-xewqa biex jitilqu l-politika Norveġiża ta’
l-Edukazzjoni., li kellu d-dmir li japprova l-kotba tal-iskola. assimilar u biex joħolqu kundizzjonijiet li kienu ħafna
Kellha diversi ġlidiet mal-ministeru. Għal zmien twil aktar ta’ għajnuna biex jippromwovu l-ilsien u l-kultura
kienu kontra l-idea li jkun hemm partijiet bis-Sámi, tas-Sámi. Il-Parlament tas-Sámi twaqqaf fl-1989 biex fost
imma Margarethe Wiig kienet determinata li jkun hemm oħrajn, jieħu ħsieb dak kollu li għandu x’jaqsam mal-ilsien,
partijiet bis-Sámi u n-Norveġiż maġemb xulxin sabiex kultura u s-soċjetà Sámi.
it-tfal Sámi jitgħallmu b’ilsienhom.

Dan il-ktieb tal-ABC kien suċċess kbir. Kien magħruif
bħala l-aktar ktieb tal-iskola Sámi importanti. Barra

Sámi ABC ta’ Margrethe Wiig, 1951, Oslo (Norveġja)
Faċċata minn ktieb stampat bi stampi bil-kulur; 17 x 30 ċm
L-Arkivji Nazzjonali tan-Norveġja
Referenza: RA/ S-1057/ Db/ L0034/ 0001

60 61