Page 112 - JAHONDA KORRUPTSIYAGA QARSHI KURASH TAJRIBASI

Kliyentelizm (ingl. clientelism, lot. Clientēla - mijoz) – yuqori lavozimdagi

mansabdor shaxs va unga xayrixox bo’lgan shaxslar (mansabdor shaxslar,

tadbirkorlar, siyosiy guruhlar) o’rtasidagi normasmiy munosabatlar ko’rinishi.

Rahnamo (patron) va xayrixox, mijoz (kliyent) o’rtasidagi munosabatlar natijasida

rahnamo shaxs mijozlari ma’lum bir iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy maqsadlarga erishsa,

rahnamo o’zining mavqeini kengaytiradi.

Korruptsiya – shaxsning o’z mansab yoki xizmat mavqeidan shaxsiy manfaatlarini

yoxud o’zga shaxslarning manfaatlarini ko’zlab moddiy yoki nomoddiy naf olish

maqsadida qonunga xilof ravishda foydalanishi, xuddi shuningdek bunday nafni

qonunga xilof ravishda taqdim etish.

Korruptsiyaga oid huquqbuzarlik – korruptsiya alomatlariga ega bo’lgan, sodir

etilganligi uchun qonun hujjatlarida javobgarlik nazarda tutilgan qilmish.

Kusli davlatdan –kuchli jamiyat sari- ushbu kontseptsiyaning mohiyati

odjamlarning siyosiy ongi, siyosiy madaniyati va faolligi yuksalib borgani sari
davlat vazifalarining nodavlat tuzilmalari va fuqarolarining o’zini –o’zi boshqarish

organlariga bosqichma-bosqich o’tish, mahallalarning nufuzi va mavqeyining
o’zishidir.

Lobbizm (ingliz. lobby – kuluar, koridor)rasmiy vakillar bilan norasmiy

shaxslarning o’zaro uchrashib, rasmiy qarorlar ustunlik qabul qilishdagi siyosiy

ta’sirning o’ziga xos turi.

Manfaatlar to’qnashuvi – shaxsiy (bevosita yoki bilvosita) manfaatdorlik

shaxsning mansab yoki xizmat majburiyatlarini lozim darajada bajarishiga ta’sir

ko’rsatayotgan yoxud ta’sir ko’rsatishi mumkin bo’lgan hamda shaxsiy

manfaatdorlik bilan fuqarolarning, tashkilotlarning, jamiyatning yoki davlatning

huquqlari va qonuniy manfaatlari o’rtasida qarama-qarshilik yuzaga kelayotgan yoki

yuzaga kelishi mumkin bo’lgan vaziyat.

Nepotizm(nepotis(lot)-jiyan)- ya’ni qarindosh-urug’chilik– o’z oilasi va do’stlariga

tabiiy g’amho’rlik ko’rsatishga moyil bo’lgan odamning tabiatiga bog’liq bo’ladi.
111