Page 6 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

6

cetasika; Akusala-cetasika ดังนี้เปนตน (หลักขอนี้นํ ามาใชกับพากยภาษาไทยดวยบาง เชน ความ
หวัง, ~ใฝหา หมายถึงคํ าเต็มวา ความหวัง, ความใฝหา)

ง. ที่มาของหมวดธรรม

7. หมวดธรรมสวนมากมีที่มาหลายแหง ถาเปนหมวดธรรมพื้นๆ ไมจํ าเปนตองคนหาคํ าอธิบายแปลกๆ
ออกไป ไดแสดงที่มาไวแตพอเปนตัวอยาง ถาเปนหมวดธรรมที่ชวนใหคนหาคํ าอธิบายเทียบเคียงอยาง

กวางขวาง ไดแสดงที่มาไวหลายแหง หมวดธรรมบางหมวดหาที่มายาก ไดพยายามนํ ามาแสดงไวเทาที่
จะหาได อยางไรก็ตาม ในการพิมพครั้งแรก คงจะบกพรองในเรื่องนี้บาง เพราะบางหมวดที่ทํ าในระยะ

แรก ยังไมไดคํ านึงถึงความมุงหมายขอนี้ คิดแตเพียงจะแสดงที่มาพอเปนตัวอยางเทานั้น
ในกรณีมีที่มามากมายหลายแหง ทั้งในพระไตรปฎกและคัมภีรรุนหลัง ถือเอาพระไตรปฎกเปน
หลัก สวนที่มาในคัมภีรรุนหลังมีอรรถกถาเปนตน ถาไมมีเหตุผลสมควร อาจไมแสดงไวเลย เพราะถือ

เปนการเกินจํ าเปน

8. ที่มาทั้งหลายไดแสดงไวทั้งฝายภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เพื่อสะดวกแกนักศึกษาและนักคนควาโดย
ทั่วไป ผูใชควรสังเกตดวยวา ที่มาใดเปนคัมภีรในพระไตรปฎกหรือคัมภีรสมัยหลัง เพื่อจะไดรูจักหัวขอ
ธรรมตางๆ อยางถูกตองชัดเจนยิ่งขึ้น เฉพาะที่มาในพระไตรปฎก ฝายภาษาไทยหมายเอาพระไตรปฎก

บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ ชุด 45 เลมจบ การอางใชระบบ เลม/ขอ/หนา
ตัวอยาง: ขุ.อิติ. 25/195/237 = ขุทฺทกนิกาย อิติวุตฺตก พระไตรปฎกเลม 25 ขอ 195 หนา 237

การอางที่มาโดยระบบนี้ชวยอํ านวยความสะดวกแกผูมีพระไตรปฎกฉบับแปลภาษาไทย 25
พุทธศตวรรษ สามารถใชรวมไดดวย โดยเฉพาะฉบับที่กรมการศาสนาจัดพิมพใหม มี 45 เลมจบ เลข
เลมและเลขขอตรงกันใชรวมกันได แปลกเฉพาะเลขหนาซึ่งใชกันไมได (ความจริง การอางแตเลมกับขอ

เทานั้นก็เพียงพออยูแลว)
พระไตรปฎกฝายภาษาอังกฤษ หมายเอาฉบับบาลีอักษรโรมันของสมาคมบาลีปกรณ (The Pali

Text Society) ในประเทศอังกฤษ ระบบการอางใชอยางที่นิยมกันทั่วไป
อักษรยอบอกชื่อคัมภีรที่มาตางๆ และคัมภีรใดอยูในพระไตรปฎกหรือเปนคัมภีรสมัยหลัง ไดทํ า
บัญชีไวเปนสวนหนึ่งตางหากแลว ทั้งฝายภาษาไทยและภาษาอังกฤษ [ดูหนา 7–10]

จ. สารบัญและดัชนี

9. นอกจากสารบัญทั่วไป แลว ในหนังสือนี้ยังมีสารบัญละเอียดและดัชนีตางๆ อีก เพื่อชวยใหการศึกษา

คนควาหลักธรรมสะดวกและไดผลดียิ่งขึ้น สารบัญและดัชนีทั้งหลายจัดทํ าไวเพื่อสนองความมุงหมาย
ตางๆ ดังนี้
1) สารบัญหมวดธรรม แสดงหมวดธรรมทั้งหมดครบจํ านวนและตรงตามลํ าดับในหนังสือ สารบัญนี้

จะชวยใหคนหาหมวดธรรมที่ประสงคไดสะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น และทํ าใหสามารถสํ ารวจเทียบเคียง
และเชื่อมโยงหมวดธรรมตางๆ ไดงายขึ้น

2) สารบัญประเภทธรรม นํ าเอาหมวดธรรมทั้งหมดมาจัดรวมพวกใหม แยกเปนประเภทๆ ตามเนื้อ
หาและคุณคาในการปฏิบัติ สารบัญนี้จัดทํ าไวอยางเสนอแนะพอเปนแนว แตมั่นใจวาจะเปนเครื่อง
ชวยในการศึกษาคนควาและเลือกสรรหลักธรรมไปใชประโยชนไดเปนอยางมาก