Page 68 - ส่วนหน้าประวัติ 001-012.indd

การจัดระเบียบการปกครองสมัยอยุธยา แบงไดดังน�้

๑. สมัยอยุธยาตอนตน

ในสมัยน้เปนสมัยของการวางรากฐานอํานาจทางการเมืองการปกครอง
�
รวมท้งเสริมสรางความม�นคงของอาณาจักร ซ�งยังมีอาณาเขตไมกวางขวางมากนัก
ั
ึ
ั
พระเจาอูทองทรงวางรากฐานการปกครองไว ดังน�้
๑.๑ การปกครองสวนกลาง (ราชธาน�)
พระมหากษัตริยแบงการปกครองเปน ๔ สวน เรียกวา จตุสดมภ

ใหแตละสวนมีอํานาจหนาที่ ดังน�้

ี
ี
ื
ี
ู
๑) กรมเวยง (กรมเมอง) มหนาทดแลความสงบเรยบรอย

่

ี
ู
ู
ั
ของราษฎรท�วราชอาณาจักร เชน ปราบปรามโจรผราย นําตัวผทําผิดมาลงโทษ
มีเสนาบดีตําแหนง ขุนเวียง หรือ ขุนเมือง เปนหัวหนา
ี
ี
๒) กรมวัง มีหนาท่จัดระเบียบเก่ยวกับราชสํานัก จัดงาน
พระราชพิธีตางๆ พิพากษาคดีความของราษฎร มีเสนาบดีตําแหนง ขุนวัง เปน
ฉบับ
ผูรับผิดชอบ ผูสอน
ี
๓) กรมคลัง มีหนาท่ดูแลผลประโยชน รายรับ-รายจายของ
ู
แผนดิน มีเสนาบดีตําแหนง ขุนคลัง เปนผรับผิดชอบ มีหนวยงานยอย คือ
กรมทา ดูแลการติดตอกับตางชาติ
ี
๔) กรมนา มีหนาท่ดูแลดานการทํานา และเก็บรักษาเสบียง
อาหาร มีเสนาบดีตําแหนง ขุนนา เปนผูรับผิดชอบ

๑.๒ การปกครองสวนภูมิภาค

เปนการปกครองหัวเมืองที่อยูนอกเขตราชธาน� มีดังน�้

๑) เมืองหนาดาน (เมืองลูกหลวง) เปนหัวเมืองที่อยูรายรอบ
ราชธาน�และมีระยะทางไปมาถึงราชธาน�ไดภายใน ๒ วัน มีความสําคัญในการ

ปองกันขาศึกไมใหโจมตีถึงราชธาน�ไดงาย พระมหากษัตริยจะทรงแตงต้งให 
ั
พระราชโอรส หรือเจานายชั้นสูงไปปกครองแทนพระองค เพื่อเปนการแบงเบา
พระราชภาระดานการปกครอง

ประวัติศาสตร ๕ ๕๕