Page 232 - Aardrijkskunde Vakstudie 2_1920

Marc Hoogsteyns, journalist-cameraman en fixer-producer bij ‘Stanley’s Route’:
“(…) Intussen probeerde ik Endemol ervan te overtuigen om de termen stam en primitieve
leefgemeenschappen uit hun scripts te bannen. Want niets ligt zo gevoelig in Rwanda als
journalisten of researchers die vragen stellen over volksstammen. (…) Ik kreeg de opdracht
voor de tweede reeks van Stanley’s route om een aantal Bahavu-families van het nabijgelegen
Congolese eiland Idjwi over te laten komen naar het onbewoonde eilandje uit de TV-serie en
hen daar een aantal hutjes te laten bouwen. Het moest er allemaal zo echt mogelijk uitzien,
klonk het vanuit België. (…) De aanwezige Endemol programmaverantwoordelijke vond de
uitgekozen locaties allemaal te modern en hij vond dat de Afrikanen die in beeld gebracht
werden er te beschaafd bij liepen. De cameramannen kregen het verbod om hutjes te filmen
waarop ijzeren golfplaten lagen, net als mensen met brillen of fietsen.”

Bioloog en Afrika-kenner Dirk Draulans:
“Het is nog erger dan ik gevreesd had. Ik heb mij mateloos geërgerd aan de scène waarbij Filip
Meirhaege met leden van de Hadzabe-stam in het noorden van Tanzania mee moest op
bavianenjacht. De kijkers kregen te zien hoe de geschoten baviaan na enkele minuten werd
geroosterd en half rauw opgegeten. We werden vervolgens geconfronteerd met de
kokhalzende Filip Meirhaeges en Brigitta Callens van deze wereld, terwijl het voor de Hadzabe
de normaalste zaak van de wereld is. Zij moeten gewoon op apen jagen om in leven te blijven.
Voor hen is het een feest als ze zo’n beest kunnen schieten en het is voor hun cultuur ook
volstrekt normaal. En dat wordt dan op de Vlaamse televisie als een vorm van barbarij
voorgesteld. De beeldvorming die je zo creëert, is verschrikkelijk.”

Niet alleen infotainment zoals hierboven vermeld maar ook actuele, harde nieuwsfeiten
over de Afrika, Azië, Latijns-Amerika halen we uit diezelfde kranten of zien of horen we
op de televisie en radio. Zonder het goed te beseffen zien we ook dán een enorme selectie
van het wereldnieuws. Er zijn vijf filters die het wereldnieuw bepalen dan men te lezen
krijgt. Ten eerste de correspondent of journalist. De journalist in kwestie kijkt meestal
door een Westers bril in een niet Westers land, dus hanteert men andere normen. Cijfers
over het aantal journalisten per continent tonen ook aan dat er veel minder nieuws komt
uit de Derde Wereld dan uit de Eerste en Tweede Wereld. Ten tweede zullen de
nieuwsagentschappen een belangrijke rol spelen. Zij selecteren het nieuws en geven dit
bewerkt door. Ten derde zal een nationaal agentschap ook selecteren. Ten vierde zullen
redacties van kranten, radio en TV ook op hun beurt selecteren. Bepaalde berichten
vergroten of verkleinen. Ten vijfde zal ook de lezer, luisteraar of kijker zelf bepalen welke
krant hij leest, welk journaal hij bekijkt, e.d. Dan heb je ook nog enkele criteria in verband
met de nieuwsgaring. Zo zal het bepalend zijn voor welke krant een journalist werkt.
Verder zijn ook de actualiteit, één of andere schokkende gebeurtenis bepalend of iets in
de media komt. Ook gaan grote groepen meer aan bod komen. Hun mening wordt vlugger
gehoord. En verder spelen manipulaties ook een vrij grote rol.

8.3.3 Beeldvorming in schoolhandboeken aardrijkskunde
45
Concreet staat volgende vraag centraal: vormt de schoolaardrijkskunde wereldburgers of
wordt een wereldbeeld opgelegd? Hiertoe wordt een grondige analyse van de inhoud van
een vijftigtal Vlaamse handboeken aardrijkskunde uiteengezet.

45 (Schuermans, 2007)

1 AA VS 2 232 © 2019 Arteveldehogeschool