Page 73 - Aardrijkskunde Vakstudie 2_1920

het Belgische Lotharingen met Athus, Musson en Halanzy) kon verwerkt worden. In België zelf
ontstond aldus te Athus een op het locaal gewonnen fosforarm ijzererts gevestigde
siderurgische onderneming. Kortom het nieuwe spreidingspatroon is nog wel grotendeels
rationeel, maar wel erg complex: houtskool, steenkool, ijzererts en intermediaire loesties
naast en door elkaar.
Eind 19e eeuw - WOII
Tot dan toe werd nagenoeg geen ijzererts ingevoerd uit het buitenland, maar vanaf het einde
van de 19 eeuw kwam daarin verandering. De vraag naar ruw ijzer nam derwijze toe dat
beroep moest gedaan worden en dat in steeds grotere mate, op buitenlands ijzererts. Toen
waren de herkomstlanden Frankrijk (laagwaardig en fosforrijk erts uit Frans Lotharingen per
spoor aangevoerd), het Groot Hertogdom Luxemburg (idem) en Zweden (hoogwaardig
fosforarm erts overzees aangevoerd naar Antwerpen en vandaar uit over de Kempense
kanalen, de Schelde, het kanaal Brussel-Willebroek, het kanaal Brussel-Charleroi, de Samber
en de Maas naar de Waalse siderurgische vestigingen). Juist voor WOII waren er in België dus
5 productiegebieden van ijzer en staal: vooral het Luikse en Charleroi, La Louvière, Tubize en
enkele kleine bedrijven in Belgische Lotharingen. Naarmate steeds grotere hoeveelheden
ijzererts werden aangevoerd vanuit het buitenland, zou het spreidingspatroon meer
irrationeel kunnen worden, maar ingevolge geografische inertie (gespecialiseerde
werknemers, afzetrelaties met de lokale industrie,...) en politieke inmenging bleven de
bedrijven op de locaties waar ze vroeger om logische redenen gevestigd waren.
Na WOII
De hele Waalse siderurgie wordt op Boël en Forges de Clabecq na, gegroepeerd via
verschillende tussenstappen in één grote onderneming, namelijk Cockerill Sambre. De laatste
ijzerertsmijnen in België (namelijk die van Musson en Halanzy) worden gesloten in 1967, resp.
1978. Hoogwaardig ijzererts wordt in steeds grotere hoeveelheden en van over steeds grotere
afstanden aangevoerd, terwijl de inbreng van het Franse ijzererts minimaal wordt. In 1966
start in Gent Sidmar (nu ArcelorMittal) en is de Vlaamse staalnijverheid een feit ingevolge het
ook overal elders in Europa plaatsgrijpend maritimiseringproces van de staalnijverheid:
vestiging op een diepvaarwaterlocatie (of maritieme locatie) met aanvoer van ijzerrijk
overzees ijzererts en cokeskolen en afvoer van staal naar het buitenland. Analoge maritieme
locaties in Europa zijn: Bagnoli bij Napels, Usinor in Duinkerken, IJmuiden in Nederland, enz.
Ondertussen wordt de Waalse staalindustrie wat het aantal productielocaties betreft flink
uitgedund. De fabriek van Athus wordt gesloten in 1979. Kortom het hedendaagse
spreidingspatroon van de Belgische staalindustrie is vanuit de Weberiaanse invalshoek gezien
compleet irrationeel, zowel op het vlak van de grondstoffen als van de afzet. Alleen de
gespecialiseerde arbeidsmarkt en sommige vormen van de agglomeratievoordelen kunnen in
enigermate helpen om de afwijking van het theoretische verwachte patroon te begrijpen. De
Belgische staal nijverheid is daarenboven gekenmerkt dooreen verscheidenheid aan locaties.
ArcelorMittal is een maritieme locatie, waar het bij de rest van de Belgische staalnijverheid
gaat om continentale locaties (ex-steenkolenlocaties). Er zijn ook nog steeds intermediaire
locaties. De modernste en meest productieve geïntegreerde staalondernemingen liggen aan
de kust en dat is zeker het geval bij ArcelorMittal.
21e eeuw
Zuiver economisch moet op dit ogenblik een staalbedrijf aan het hierna volgend profiel
beantwoorden: geprivatiseerd, gevestigd in een ontwikkelingsland op ijzererts en steenkool,
gespecialiseerd in elektrisch staal en stalen platen en beschikkend over veel goedkope
energie. Maar de Belgische bedrijven die erg gespecialiseerde staalplaat maken en daartoe de
elektrische technologie en ook steeds meer schroot gebruiken, kunnen winstgevend zijn.
Cockerill-Sambre (nu: ArcelorMittal) bleek dit niet langer te zijn; in 2011 werd beslist om de
warme lijn de sluiten. In 2013 kwam het bericht dat ook de koude lijn van ArcelorMIttal te Luik
zou sluiten.

1 AA VS 2 73 © 2019 Arteveldehogeschool