Page 71 - นาวิกศาสตร์ สิงหาคม ๒๕๖๒

ี
ั
ี
ท่ถือว่าพระมหากษัตริย์คืออวตารของพระนารายณ์ ดังน้น นอกเหนือจากการท่ตราครุฑปรากฏในส่วนราชการ
ิ
ครุฑซ่งเป็นผ้มีฤทธ์มากและเป็นพาหนะของพระนารายณ ์ ต่าง ๆ แล้ว ในภาคเอกชนสามารถรับพระราชทานพระบรม
ู
ึ
ี
จึงเป็นสัญลักษณ์แทนพระมหากษัตริย์ ดังท่ปรากฏอย ู ่ ราชานุญาตให้ใช้ตราครุฑหรือตราแผ่นดินในกิจการได้ด้วย
ี
ึ
ั
ำ
ิ
ำ
ในดวงตราหรือพระราชลัญจกรประจาพระองค์ ประจา โดยเร่มมีมาต้งแต่รัชกาลท่ ๕ ซ่งเดิมเป็นตราอาร์ม โดยม ี
แผ่นดิน ประจำาราชวงศ์ และประจำารัชกาล เป็นต้น ข้อความประกอบว่า โดยได้รับพระบรมราชานุญาต ต่อมา
ี
ำ
ี
ี
จากการท่ไทยใช้ตราครุฑเป็นพระราชลัญจกรสาหรับ ในรัชกาลท่ ๖ ได้เปล่ยนตราแผ่นดินเป็นตราพระครุฑพ่าห ์
ประทับหนังสือราชการแผ่นดินที่เป็นพระบรมราชโองการ การพระราชทานตรานี้ แต่เดิมถือเป็นพระมหากรุณาธิคุณที่จะ
้
ั
ู
และใช้พระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์ประทับหนังสือ พระราชทานตามพระราชอัธยาศย ผได้รบนอกจากจะเปน
็
ั
ราชการแผ่นดินมาแต่โบราณกาล ต่อมาจึงได้มีการใช ้ ช่างหลวง เช่น ช่างทอง ช่างถ่ายรูป เป็นต้นแล้ว ก็มักจะ
ั
ตราครุฑเป็นหัวกระดาษของหนังสือของราชการท่วไปด้วย เป็นผ้ประกอบกิจการค้ากับราชสานัก และเป็นประโยชน ์
ู
ำ
ั
เพ่อให้ทราบว่างานน้นเป็นราชการ ส่วนรูปครุฑท่เป็นธง ต่อราชการงานแผ่นดิน
ื
ี
ั
แทนองค์พระมหากษัตริย์น้นเรียกว่า ธงมหาราช เป็นรูป
ี
ู
ครุฑสีแดงอย่บนพ้นธงสีเหลือง เร่มใช้ในสมัยรัชกาลท่ ๔ ครุฑราชการ
ิ
ื
ธงมหาราชนี้เมื่อเชิญขึ้นเหนือเสา ณ พระราชวังใดแสดงว่า ครุฑท่ใช้ในส่วนราชการมีความแตกต่างกันออกไป
ี
ั
พระมหากษัตริย์ประทับอยู่ ณ ที่นั้น ครุฑท่เท้าต้งเฉียงจะใช้ในราชการกระทรวงการต่างประเทศ
ี
สาหรบครฑทปรากฏอยในขบวนเรอหลวง มอย ๓ ลา เท่านั้น ส่วนการใช้ในหน่วยงานอื่นจะใช้เป็นครุฑเท้างุ้ม
ุ
ั
ำ
ี
ี
ู
่
ู
ื
่
ำ
่
คือ เรือครุฑเหินเห็จ เป็นหัวโขนรูปพญาครุฑสีแดงยุดนาค ในบริษัท ไปรษณีย์ไทย จำากัด อาคารไปรษณีย์กลาง
เรือครุฑเตร็จไตรจักรเป็นหัวโขนรูปพญาครุฑสีชมพูยุดนาค ถนนเจริญกรุง เขตบางรัก ท่มุขหน้าปีกซ้าย-ขวา ประดับด้วย
ี
และ เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ รัชกาลที่ ๙ เป็นรูป ประติมากรรมปูนปั้นครุฑในแบบศิลปะร่วมสมัย ขนาดสูง
พระนารายณ์ทรงครุฑ เป็นเรือที่สร้างขึ้นในรัชกาลที่ ๙ เป็น ๒ เท่าของคนจริง ผลงานของ ศาสตราจารย์ศิลป ์
พีระศรี รูปปั้นครุฑทั้งสองนี้ จัดว่าเป็นรูปปั้นครุฑที่ได้เชื่อว่า
ี
งดงามท่สุดในประเทศไทย สรางข้นในปี พ.ศ. ๒๔๘๖
ึ
้
ี
ำ
ด้วยมีสรีระร่างกายท่บึกบึนกายา เต็มไปด้วยกล้ามเน้อ
ื
ำ
อีกท้งในช่วงสงครามมหาเอเชียบูรพา ท่อาคารสถานท ่ ี
ี
ั
ำ
ต่าง ๆ ในกรุงเทพมหานคร ถูกระเบิดทาลายเสียหาย
่
แตอาคารไปรษณีย์กลางแห่งน้กลับไม่ได้รับความเสียหาย
ี
ใด ๆ เป็นท่น่าอัศจรรย์ จนทาให้มีความเช่อกันว่า เป็นเพราะ
ื
ี
ำ
ครุฑทั้งสองตนนี้บินไปปัดระเบิดไว้
ี
ท่มาข้อมูล : https://th.wikipedia.org/wiki/ครุฑ
ี
ท่มาภาพ : http://www.thailibrary.in.th/2013/04/04/thai-krut/
: https://nagahora.blogspot.com/2018/02/blog-post.html
เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ รัชกาลที่ ๙
นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๘ ประจำ�เดือน สิงห�คม ๒๕๖๒ 69