Page 70 - นาวิกศาสตร์ สิงหาคม ๒๕๖๒
P. 70
นานาสาระ
นาวาโทหญิง ศรุดา พันธุ์ศรี
ครุฑตราตั้ง ครุฑเหินเห็จ ครุฑ หนังสือราชการ
“ครุฑ” เป็นสัตว์กึ่งเทพในปกรณัมอินเดียและปรากฏในวรรณคดีสำาคัญหลายเรื่อง เช่น มหากาพย์ มหาภารตะ เล่าว่า
ี
ื
ี
ี
ื
ครุฑเป็นพ่น้องกับนาคและทะเลาะกันจนเป็นศัตรู นอกจากน้ ยังมีคัมภีร์ปุราณะท่ช่อว่า ครุฑปุราณะ เป็นเร่องเล่าพญาครุฑ
ตามคติไทยโบราณ เช่อว่าครุฑเป็นพญาแห่งนก ครุฑมีกำาเนิดทั้ง ๔ แบบ คือ โอปปาติกะ (เกิดแบบ
ื
ท้งมวล และเป็นพาหนะของพระนารายณ์ ปกติอาศัย ผุดขึ้น) ชลาพุชะ (เกิดในครรภ์) อัณฑชะ (เกิดในไข่) และ
ั
ู
ี
ั
ี
ู
ึ
ึ
ื
อย่ท่วิมานฉิมพลี มีรูปเป็นคร่งคนคร่งนกอินทรี ได้รับพร สังเสทชะ (เกิดในเถ้าไคล) มีท่อย่ต้งแต่พ้นมนุษย ์
ิ
ำ
ั
ให้เป็นอมตะ ไม่มีอาวุธใดทาลายลงได้ แม้กระท่งสายฟ้า ป่าหิมพานต์ ป่าไม้ง้วรอบเขาพระสุเมรุ จนถึงสวรรค ์
ของพระอินทร์ก็ได้แต่เพียงทาให้ขนของครุฑหลุดร่วงลงมา ชั้นจาตุมหาราชิกา
ำ
ึ
ำ
ั
ื
ี
ั
เพียงเส้นหน่งเท่าน้น ด้วยเหตุน้ ครุฑจึงมีช่ออีกอย่างหน่งว่า ครุฑช้นสูงจะมีกาเนิดแบบโอปปาติกะ มีขนสีทอง
ึ
“สุบรรณ” ซึ่งหมายถึง “ขนวิเศษ” มีเครื่องประดับแบบเทพบุตรเทพธิดา มีชีวิตอยู่
ครุฑเป็นสัตว์ใหญ่ มีอานุภาพและพละกำาลังมหาศาล เหมือนเทวดา แปลงกายได้ และบริโภคอาหารทิพย์
แข็งแรง บินได้รวดเร็ว มีสติปัญญาเฉียบแหลม อ่อนน้อม เช่นเดียวกับเทวดา แต่ครุฑบางประเภทกินผลไม้
ื
้
์
ั
ื
ถ่อมตน และมีสัมมาคารวะ ครุฑแบ่งได้ ๕ ประเภทคือ หรอเนอสตว บางประเภทถ้าผูกเวรกับนาค ก็จะกินนาค
(๑) ตัวเป็นคนอย่างธรรมดาทั่ว ๆ ไป แต่มีปีก (๒) ตัวเป็นคน เป็นอาหาร หรือถ้าผูกเวรกับสัตว์นรกในยมโลก ก็จะสมัครใจ
หัวเป็นนก (๓) ตัวเป็นคน หัวและขาเป็นนก (๔) ตัวเป็นนก ไปเป็นนายนิรยบาลลงทัณฑ์สัตว์นรก
หัวเป็นคน และ (๕) รูปร่างเหมือนนกทั้งตัว
การใช้ครุฑเป็นสัญลักษณ์
้
ึ
ุ
ุ
ครุฑในทางพุทธศาสนา ดวยฤทธานภาพของพญาครฑ จงไดมการสราง
ี
้
้
ครุฑในทางพุทธศาสนาจัดเป็นเทวดาช้นล่าง รูปครุฑพ่าห์ (หรือ พระครุฑพ่าห์) หมายถึง ครุฑซ่งเป็น
ั
ึ
ประเภทหน่ง ภายใต้การปกครองของท้าววิรุฬหก พาหนะ เป็นรูปครุฑกางปีก และใช้เป็นสัญลักษณ์สาคัญ
ึ
ำ
ึ
ู
ั
ี
ผ้ปกครองสวรรค์ช้นจาตุมหาราชิกาด้านทิศใต้ เหตุท ่ ี เก่ยวกับพระมหากษัตริย์ของไทย ซ่งมีมาต้งแต่สมัย
ั
ุ
ุ
ี
มาเกิดเป็นครุฑเพราะทำาบุญเจือด้วยโมหะ กรงศรอยธยาดวยวาไทยเราได้รับลัทธิเทวราชของอินเดีย
่
้
68 นาวิกศาสตร์ ปีที่ ๑๐๒ เล่มที่ ๘ ประจำ�เดือน สิงห�คม ๒๕๖๒
