Page 28 - torca

28 Il-Ħadd 5 ta’ Marzu 2017 RAPPORT SPEĊJALI

IL-M.U.S.E.U.M. TAĦT INKJESTA

– IR-RIŻULTAT (3)

Mitt sena ilu

ROBERT ALOISO / robertaloisio@gmail.com

malajr biex b’hekk tkun taħt tal-Mużew ma kinux joqogħ-
il-ħarsien tal-Knisja ta’ Mal- du dejjem għall-pariri li jagħ-
ta, li kollox ma’ kollox kienet tuhom huma. Kien hemm
tagħraf il-ġid li kienet qed min irrapporta li l-palju kien
tagħmel permezz tat-tagħ- għadu jintlibes minn taħt
lim. Id-digrieti tal-Arċisqof minkejja li kien ġie kkundan-
ma fi homx kliem ta’ tifħir, nat mill-Isqof.
imma dispożizzjonijiet.
Għal hekk, fi hom ma nsibu DUN ĠORĠ MILL-ĠDID
xejn fuq il-ġid li s-soċjetà tal- FIL-KURJA
Museum kienet qed tagħmel.
Iżda l-Kummissjoni wriet Seba’ xhur wara li kienu
kemm apprezzat lis-Soċjetà ppubblikati d-digrieti, Dun
meta fi l-konklużjonijiet tagħ- Ġorġ Preca, saċerdot ta’ 37
ha qalet hekk: “Aħna nafu sena, kellu jerġa’ kontra qal-
kemm hu kbir il-ġid li s- bu jmur il-Kurja biex iwieġeb
soċjetà għamlet u għadha għar-rapporti li kienu qegħ-
tagħmel fi d-Djoċesi. Aħna din isiru kontrih. Kien l-
nibżgħu li dan il-ħafna ġid Erbgħa, 24 ta’ Ottubru 1917,
jista’ jintilef jekk qatt jiġri li, meta Dun Ġorġ deher għal
għal xi raġuni jew oħra, din darb’oħra quddiem Mons.
is-Soċjetà jkollha tispiċċa Alwiġ Attard, bħala Delegat
għax il-merti tagħha huma tal-Arċisqof.
kbar.” Dun Ġorġ ma jissejjaħx
“Fundatur tal-Museum” im-
Fl-1932, l-Arċisqof Mawru Caruana approva uffi ċjalment is-Soċjetà tal-Museum MISSJONI “IMPOSSIBBLI” ma “Direttur tad-Djar tal-
Katekiżmu” kif kienu jitolbu
har is-6 ta’ Marzu soċji. Ma ried li ebda soċju kinitx eżatta għalkollox. Min- Skont il-bijografu Patri Al- d-Digrieti. Preca wieġeb
1917, il-Knisja Malti- jagħmel prietki jew diskorsi, kejja dan, kif jgħid il-bijogra- exander Bonnici, “Dun Ġorġ b’ris pett għar-rapporti u l-
Nja mmexxija mill-Is- la fi l-Museum u lanqas il- fu ta’ Dun Ġorġ, Alexander ġie mitlub l-impossibbli” kritika li sarulu u għamel
qof Mawru Caruana, ħarġet Museum, imma f’każ ta’ Bonnici, lanqas ma wieħed għax hu ma ntalabx jagħmel ħiltu biex jiskuża lis-soċji fl -
id-digriet bir-riżultat tal-ink- bżonn, jillimitaw ruħhom jistenna li tkun b’artiklu nie- bidliet kożmetiċi jew sempliċi akkużi li sarulhom. Imma
jesta fuq is-Soċjetà tal- biss li jispjegaw i-Katekiżmu. qes. L-artiklu nieqes fi l-kopja studju iżda bidla strutturali Attard ma kkonvinċiex ruħu
M.U.S.E.U.M. li San Ġorġ Ma riedx li s-soċji jistudjaw ta’ Dun Ġorġ kien in-numru tas-Soċjetà kollha fl -aspetti għal kollox mill-kliem ta’
Preca kien waqqaf għaxar it-teoloġija u l-Iskrittura. 13: “L-ebda soċju jew mem- kważi kollha li kienu essen- Dun Ġorġ.
snin qabel mingħajr l-appro- Ma ridhomx jibqgħu jbier- bru ma jagħmel prietki jew zjali għalih, bħat-tagħlim tat-
vazzjoni uffi ċjali tal-Isqof. ku l-ilma u lanqas jilbsu l- diskorsi, la fi d-djar tagħhom teoloġija, id-direzzjoni spirit- IMWISSI BL-AĦRAX
“palju”, u minfl ok bħala sin- u lanqas f’barranin; imma wali u l-vot tal-manswetud-
BIDLIET TAD-DIGRIET jal, is-soċji jilbsu midalja tal- f’każ ta’ bżonn, isiru spjegaz- ni. F’ħajtu, Dun Ġorġ żamm Fid-digrieti tiegħu, l-Arċ-
TAL-ARĊISQOF Papa renjanti. U ried li l-oqs- zjonijiet tal-Katekiżmu fejn għandu il-kopja tad-digrieti isqof kien ordna li “d-direzz-
ma tan-nisa jservu biss bħala jiġi mgħallem il-Katekiżmu.” tal-Arċisqof u ma xerrid- joni tal-erwieħ ma tinżammx
Qabelxejn l-Arċisqof ried li klassijiet tad-duttrina u jku- Kien importanti ħafna li homx mas-soċji. Bonnici mill-ebda soċju jew membru,
s-soċji ma jagħmlux iżjed il- nu dipendenti għalkollox Dun Ġorġ ikun jaf eżattament jgħid li ħadd mis-soċji l-aktar u l-ebda soċju ma jista’ jiġi
vot tal-manswetudni. Ma mill-Kappillan. x’kien iddeċieda l-Arċisqof. anzjani tal-Museum ma kien kkonsultat ex-uffi cio f’materja
rid homx jissejħu iżjed Kif jidher evidenti fl -ewwel jaf b’dawn id-digrieti. Kien ta’ kuxjenza”. Mons. Attard
“Papidi u Papidissi” jew “ap- DIGRIETI “PUBBLIĊI” artiklu tad-Digrieti, Dun biss wara l-mewt ta’ Dun qal lil Preca li dan kien ifi sser
postli”, iżda jissejħu “Kate- Ġorġ kellu fi ftit ġranet ifas- Ġorġ fl -1962 li nstabet kopja li d-direzzjoni spiritwali la
kisti Wlied il-Papa”. Ried li It-Tlieta 6 ta’ Marzu 1917, sal regoli u kostituzzjonijiet tagħhom u xi ħadd ittajp ja- setgħet issir fi l-beraħ u lan-
fl ok il-kelma “Museum” tin- kien il-jum li fi h uffi ċjalment ġodda skont dawk id-digrieti hom u xerred xi kopji tagħha. qas fi l-moħbi, la b’mod dirett
tuża “Dar tad-Duttrina”. ingħalqet l-Inkjesta. Mons. ħalli l-Arċisqof ikun jista’ Wara li Mons. Alwiġ At- u lanqas indirett. Lill-Arċ-
Ried li hu, bħala Isqof, il-kap- Alwiġ Attard iffi rma d-Dig- jagħti l-approvazzjoni tiegħu tard, Delegat tal-Arċisqof, ik- isqof kienet waslitlu li din fi l-
pillani, u l-qassisin anzjani rieti tal-Arċisqof bħala d-De- lis-Soċjetà komunika d-deċiżjonijiet tal- fatt kienet baqgħet issir
jiġu għas-soċji qabel s-super- legat speċjali tiegħu. L-istess Isqof lis-Soċjetà tal-Museum, b’mod indirett u bil-ħabi.
jur ta’ kull qasam tal-Muse- Attard ikkomunika kollox DIFFIKULTAJIET fi t-28 ta’ April 1917, bdew Dun Ġorġ kien wieġeb
um, u riedhom jissottomettu lis-Soċjetà tal-Museum is- FL-IMPLIMENTAZZJONI igerbbu x-xhur. Dun Ġorġ u hekk: “Kif naraha jien, id-di-
ruħhom għalkollox għall- Sibt 28 ta’ April meta lis-su- l-Oqsma tal-Museum baqgħu rezzjoni spiritwali, fi s-sens
opinjoni tiegħu. Ried li kull perjuri tal-oqsma kollha u xi Irridu ngħidu li f’dawn il- taħt il-lenti tal-Kappillani u rigoruż tal-kelma, ma teżistix
qasam ikun fi ftehim perfett soċji fl imkien ma’ Dun Ġorġ mitt sena li għaddew minn tal-qassisin. Ħafna kienu fi d-djar tiegħi tal-katekiżmu.
mal-Kappillan, u lilu jrid laqqagħhom fi d-dar ċentrali dawn id-digrieti, xi wħud għassa tagħhom. Minkejja li Nista’ ngħid biss li l-membri
jagħ ti kont ta’ kulma jgħal- tal-Ħamrun li dak iż-żmien minnhom ġew implimentati l-Inkjesta kienet magħluqa, jagħtu kultura spiritwali lil
lem. L-Arċisqof ma riedx li kienet fi Triq il-Wiesgħa. minnufi h iżda oħrajn qatt ma baqgħu jaslu rapporti fi l- xulxin. Dawn l-istess membri
jiġi projbit lis-soċji jew lit-tfal L-għoxrin digriet tal-Arċ- tqiegħdu fi l-prattika. Il-prob- Kurja kontra Dun Ġorġ u tal- jwiddbu lil xulxin bħall-aħ-
li jieħdu parti fi l-funzjonijiet isqof inqraw quddiem kull lemi prattiċi li nqalgħu biex Museum. Issa beda jiġi ak- wa, u jisimgħu xi dubji spirit-
re liġjużi, li jservu fi hom, li min kien preżenti. Il-qari jiġu implimentati dawn id- kużat li ma kienx qed josser- wali. Biex nagħti eżempju,
jisimgħu l-prietki, u li jmorru pubbliku tagħhom kien ifi s- digrieti kellhom bħala kon- va id-digrieti tal-Isqof. Tas- jekk wieħed jinkwieta fuq xi
f’kongregazzjonijiet u fratel- ser li b’hekk id-digrieti ġew segwenza li s-Soċjetà tal-Mu- sew li għal Dun Ġorġ ma ħaġa, jistaqsi jekk jistax jer-
lanzi approvati mill-Knisja. ippubblikati. Id-Delegat ta seum damet 15-il sena oħra kien faċli xejn iqiegħed dawk saq biex jitqarben. Huma,
Ried li l-laqgħat tal-Museum wkoll lil Dun Ġorġ kopja aw- biex tiġi approvata mill-ist- id-digrieti fi l-prattika. jekk jaħsbu li jkunu jafu
kemm jista’ jkun isiru f’ħin- tentika tad-Digrieti. L-ori ġi- ess Arċisqof Mauro Caruana, Is-soċji tal-Museum baq- jwieġbu, jagħtu soluzzjoni
ijiet liberi mill-funzjonijiet nal li nżamm fi l-Kurja tal- jiġifi eri fl -1932. għu xorta waħda jagħtu di- għal dawk id-dubji. Is-so-
tal-knisja. Arċisqof kien bit-Taljan. Im- Imma l-ħsieb tal-Arċisqof rezzjoni spiritwali lil xulxin. luzzjoni jagħtuha skont tagħ-
L-Arċisqof ma ried bl-ebda ma l-kopja li ngħata Dun kien li s-Soċjetà tal-“Katekisti U dan kien idejjaq lil xi qas- lim li jkunu rċevewh min-
mod li tibqa’ ssir direzzjoni Ġorġ kienet bit-Taljan u l- Wlied il-Papa”, kif riedha sisin. Xi kappillani ma set- għand saċerdoti.” Iżda At-
spiritwali minn soċji għal Malti. It-traskrizzjoni ma tissejjaħ hu, tiġi approvata għux jifhmu għaliex tard wissa severament lil