Page 101 - รู้รักษ์ พิทักษ์โลก

เอกสารโครงการพัฒนาการจัดการศึกษาจังหวัดสระแก้ว:

การส่งเสริมสมรรถนะและทักษะสําคัญในศตวรรษที่ 21 หน้า 83

การศึกษายุคหักศอก

(Disruptive Education)


ดร. อุทัย แก้วเพชร
“การศึกษายุคหักศอก (Disruptive Education)” ดูเหมือนว่าจะเป็นคําติดหู ติดปาก นักวิชาการใน
วงการศึกษา เพื่อที่จะเข้าใจความหมายที่แท้จริงของคําดังกล่าวจําเป็นต้องศึกษาและทําความเข้าใจ

กระบวนการแสวงหาความรู้ที่เรียกว่า “ญาญวิทยา (Epistemology)” ซึ่งเป็นศาสตร์ที่ศึกษาว่าความรู้คือ

อะไร? มนุษย์มีความรู้นั้นได้อย่างไร? ส่วนคําว่า “การศึกษา (Education)” เป็นวิธีการหรือกระบวนการหนึ่งที่

ช่วยหรือพัฒนาให้มนุษย์มีความรู้ได้อย่างไร เพราะฉะนั้นคําทั้งสองจึงใกล้เคียงกัน ประเด็นสําคัญในเรื่องนี้คือ

คําว่า “ญาญวิทยา” ที่เป็นศาสตร์ที่ต้องการศึกษาและตอบคําถามที่ว่าความรู้คืออะไร? มนุษย์เข้าถึงความรู้ได้

อย่างไร? หรือความรู้เกิดได้อย่างไร? ในตะวันตก มีนักปราชญ์เมธีหลายคนที่ศึกษาและให้คําตอบ พร้อมทั้ง
แสดงหลักและวิธีการที่จะทําให้เกิดความรู้ วิธีที่จะเข้าถึงความรู้ไว้ ทําให้เกิดสํานัก (ISM) ขึ้นตามแนวความคิด

ของนักปรัชญาคนนั้น ๆ เช่น กลุ่มพุทธิปัญญานิยม (Cognitivism) กลุ่มประสบการณ์นิยม (Empiricism) เป็น

ต้น นอกจากนี้ ยังมีสํานักด้านญาญวิทยาอีกมากมายที่ได้เสนอหลักการวิธีคิดของตนเองไว้ แต่สามารถสรุปย่อ

ลงอยู่ในรูปแบบของวิธีการให้เหตุผล 2 แบบ ได้แก่ นิรนัย (Deductive method) และ อุปนัย (Inductive

method) วิธีทั้งสองไม่ใช่เป็นเพียงวิธีการให้เหตุผลในทางตรรกวิทยา (Logics) หรือคณิตศาสตร์เท่านั้น

แต่ยังเป็นพื้นฐานของทฤษฎีการหาความรู้เกือบทุกทฤษฎี แต่ละทฤษฎีการเรียนรู้ต้องเดินตามวิธีการใด
วิธีการหนึ่ง

นิรนัย (Deductive method) คือ วิธีการให้เหตุผลซึ่งเริ่มต้นด้วยความจริงหลักก่อน หรือหลักสากล

ทั่วไป แล้วจึงสรุปไปหาหน่วยย่อย ดังตัวอย่าง

(1) สิ่งมีชีวิตทุกชนิดต้องตาย

(2) นกเป็นสิ่งมีชีวิต
เพราะฉะนั้น (3) นกต้องตาย

ปรัชญากรีกโดยเฉพาะกลุ่ม โสเครตีส เพลโต อริสโตเติล ใช้วิธีการนี้อธิบายโลกและความจริง โดยมี

ความเชื่อว่าสิ่งสัมบูรณ์ (Absolute) มีอยู่แล้ว ความรู้ ความจริงมีอยู่ก่อน มนุษย์เข้าใจได้จากสิ่งจําเพาะ

(particularity) ดังในตัวอย่าง นกเป็นสัตว์ สัตว์เป็นสิ่งมีชีวิต เราสามารถได้ทันทีว่านักต้องตาย เพราะเรา

ยืนยัน (1) ซึ่งเป็นหลักสากล เมื่อเรานําไปเทียบกับสิ่งจําเพาะอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็น กา ไก่ หมา แมว ความรู้

 อาจารย์ประจํากลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน