Page 76 - หน้าปกรายงานประจำปี 64

รายงานการศึกษาขอมูล

เรื่อง “ความเปนไปไดในการใหคำปรึกษาดานจิตสังคมในระบบศาล”

ที่มาและความสำคัญของปญหา
สืบเนื่องจากสำนักงานศาลยุติธรรมไดลงนามในบันทึกขอตกลงวาดวยความรวมมือเพื่อการดำเนินงานใหคำปรึกษา

ดานจิตสังคมแกผูตองหาหรือจำเลยคดียาเสพติดในระบบศาล รวมกับหนวยงานภาคีเครือขาย ไดแก สำนักงาน
คณะกรรมการปองกันและปราบปรามยาเสพติด (สำนักงาน ป.ป.ส.) สำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม สำนักงานปลัด
กระทรวงสาธารณสุข และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสรางเสริมสุขภาพ (สสส.) นับตั้งแตป พ.ศ. 2557 จนถึงปจจุบัน

เริ่มตนจากฉบับที่ 1 (พ.ศ. 2557 - 2559) ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2560 - 2562) และฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2563 – 2565)
โดยสำนักงานศาลยุติธรรมมีหนาที่หลักในการขยายผลการดำเนินงานใหคำปรึกษาดานจิตสังคมไปยังศาลที่มีอำนาจ

ในการพิจารณาคดีอาญาและมีความพรอมในการดำเนินงานตามเกณฑที่กำหนด และสำนักงานคณะกรรมการปองกัน
และปราบปรามยาเสพติด (สำนักงาน ป.ป.ส.) เปนหนวยงานใหการสนับสนุนงบประมาณอยางตอเนื่องตามระยะเวลา
ของบันทึกขอตกลงวาดวยความรวมมือ (MOU) ปจจุบันมีศาลที่ดำเนินงานใหคำปรึกษาดานจิตสังคม จำนวนทั้งสิ้น 25 ศาล

ประกอบดวย 3 กลุมศาล ไดแก ศาลจังหวัด ศาลแขวง และศาลเยาวชนและครอบครัว การดำเนินงานใหคำปรึกษาดาน
จิตสังคมมีวัตถุประสงคหลัก คือ การใหคำปรึกษาทางดานจิตวิทยาแกผูตองหาหรือจำเลยที่ไดรับการปลอยชั่วคราว

ในชั้นสอบสวนหรือชั้นการพิจารณาคดีของศาล เพื่อแกไข ฟนฟู บำบัด ใหเกิดการเปลี่ยนแปลงทัศนคติ พฤติกรรม
และความประพฤติใหสามารถกลับมาใชชีวิตในสังคมไดอยางปกติและไมกลับไปกระทำความผิดซ้ำ โดยประเภทคดี
ที่มุงเนนใหคำปรึกษาดานจิตสังคมเปนสำคัญ คือ คดีเกี่ยวกับยาเสพติด แตอยางไรก็ตาม ในคดีความรุนแรงในครอบครัว

และคดีความผิดเกี่ยวกับเพศ ก็สามารถเขารับคำปรึกษาจากการใหคำปรึกษาดานจิตสังคมไดเชนกัน
กระบวนการใหคำปรึกษาดานจิตสังคมถูกขับเคลื่อนโดย “ผูใหคำปรึกษาดานจิตสังคมประจำศาล” ที่ไดรับการ

มอบหมายหรือแตงตั้งโดยศาล ไดแก ผูประนีประนอม ผูพิพากษาสมทบ หรือผูที่มีประสบการณหรือความเชี่ยวชาญ
ที่เกี่ยวของกับการใหคำปรึกษาทางจิตวิทยา นอกจากนี้ มีผูปฏิบัติหนาที่ในการคัดกรองหรือการสอบถามขอมูลทาง
จิตวิทยาเบื้องตนจากผูตองหาหรือจำเลยกอนการเขารับคำปรึกษาจากผูใหคำปรึกษาดานจิตสังคมประจำศาลดวย ไดแก

นักจิตวิทยาและนักสังคมสงเคราะหประจำงานใหคำปรึกษาดานจิตสังคม ทั้งนี้ ผูปฏิบัติหนาที่ที่เกี่ยวของกับการให
คำปรึกษาดานจิตสังคมที่กลาวมาทั้งหมดขางตน ไดรับคาตอบแทนและคาจางจากงบประมาณที่สำนักงานคณะกรรมการ

ปองกันและปราบปรามยาเสพติด (สำนักงาน ป.ป.ส.) ใหการสนับสนุน โดยผูใหคำปรึกษาดานจิตสังคมประจำศาล ไดรับ
คาตอบแทนในการปฏิบัติหนาที่ใหคำปรึกษาวันละ 800 บาท ตอการปฏิบัติหนาที่ใหคำปรึกษา 1 วัน สำหรับนักจิตวิทยา
และนักสังคมสงเคราะหประจำงานใหคำปรึกษาดานจิตสังคม ไดรับคาจาง เดือนละ 15,000 บาท อนึ่ง ผูปฏิบัติหนาที่

ที่เกี่ยวของกับการใหคำปรึกษาดานจิตสังคม โดยเฉพาะอยางยิ่งผูใหคำปรึกษาดานจิตสังคมประจำศาล จะไดรับการอบรม
เพื่อพัฒนาและเสริมสรางความรูความเขาใจเกี่ยวกับการใหคำปรึกษาตามหลักสูตรการใหคำปรึกษาที่สำนักงานศาลยุติธรรม

จัดหรือรับรอง เชน หลักสูตรการใหคำปรึกษาขั้นพื้นฐาน หลักสูตรการใหคำปรึกษาเพื่อการจัดการภาวะเสพติด หลักสูตร
การใหคำปรึกษาครอบครัว เปนตน รวมถึงหลักสูตรอื่นๆ ที่สำนักงานศาลยุติธรรมจัดขึ้นภายใตการดำเนินงานใหคำปรึกษา
ดานจิตสังคมดวย และผูเขารับคำปรึกษาดานจิตสังคมจะไดรับการแกไข ฟนฟู บำบัด ทางจิตวิทยาและพฤตินิสัยจาก

กระบวนการอบรมตางๆ ทั้งนี้ โดยงบประมาณสนับสนุนจากสำนักงานคณะกรรมการปองกันและปราบปรามยาเสพติด
(สำนักงาน ป.ป.ส.) ทั้งสิ้น

สำหรับผลการดำเนินงานใหคำปรึกษาดานจิตสังคมในศาลชั้นตน จำนวน 25 ศาล ตั้งแตเดือนตุลาคม 2563 –
พฤษภาคม 2564 พบวา มีจำนวนผูเขารับคำปรึกษา ทั้งสิ้น 4,480 คน สวนใหญเปนคดียาเสพติด จำนวน 2,533 คดี
คิดเปนรอยละ 66.19 ของคดีทั้งหมดที่เขารับคำปรึกษา รองลงมา คือ คดียาเสพติดและคดีความผิดอื่น จำนวน 818 คด ี

คิดเปนรอยละ 21.37 ของคดีทั้งหมดที่เขารับคำปรึกษา โดยในจำนวนนี้มีผูเขารับคำปรึกษาที่กลับไปกระทำความผิดซ้ำ