Page 3 - Local Vegetables

2.เครือหมำน้อย

่
ื
ชอสมุนไพร เครือหมำน้อย
กรุงเขมำ (กลำง นครศรีธรรมรำช) หมอน้อย (อุบลรำชธำนี)ก้นปด (ตะวันตกเฉยงใต้) ขงเขมำ พระพำย (ภำคกลำง)
ิ
ี
ื
่
่
ชออืนๆ
เปล้ำเลือด (แม่ฮองสอน) สีฟัน (เพชรบุรี)
่
ื
่
ชอวิทยำศำสตร์ Cissampelos pareira L. var. hirsuta (Buch. ex DC.) Forman.
ื
่
ชอพ้อง Cissampelos poilanei
ื
ชอวงศ์ Menispermaceae
่
ลักษณะทำงพฤกษศำสตร์
ุ่
้
ไม้เถำเลื้อย เนือไม้แข็ง มีขนนมสั้นปกคลุมหนำแนนตำมเถำ กิ่ง ชอดอก และใบ ไม่มีมือเกำะ มีรำก
่
่
่
ู
็
ู
สะสมอำหำรใต้ดิน ใบเปนใบเดี่ยว มีหลำยรป เชน รปหัวใจ รปกลม รปไต หรือรปไข่กว้ำง ก้นใบปด ออกแบบสลับ
ู
ิ
ู
ู
กว้ำง 4.5-12 เซนติเมตร ยำว 4.5-11 เซนติเมตร ปลำยใบส่วนมำกมนหรือเรียวแหลม โคนใบกลมตัด หรือเปนรป
็
ู
ุ่
ุ่
้
หัวใจ ขอบใบเรียบ เนือบำงคล้ำยกระดำษ มีขนนมสั้นกระจำย ทั้งหลังใบ และท้องใบ ใบเมือยังอ่อนจะมีขนอ่อนนม
่
่
ปกคลุมอย่ทั้งสองด้ำน และตำมขอบใบ แตจะรวงไปเมือใบแก เส้นใบออกจำกโคนใบรปฝำมือ ก้ำนใบยำว 2-9
ู
่
่
่
ู
่
เซนติเมตร ขนนมสั้น หรือเกือบเกลียง ติดทีโคนใบห่ำงจำกขอบใบขึนมำ 1-18 มิลลิเมตร ปลำยใบแหลมหรือเปนติ่ง
่
็
้
ุ่
้
่
หนำม ดอกออกเปนชอกระจุกสีขำว ขนำดเล็กประมำณ 0.2-0.5 มิลลิเมตร ดอก
็
่
่
่
ู
่
่
แยกเพศ และอย่ตำงต้นกัน เรียงแบบชอเชิงหลั่น มีขนำดเล็ก แตละชอกระจุกมีก้ำนชอดอกยำว 2-4
่
ู
เซนติเมตร มีขนนมสั้น ออกกระจุกเดียวๆหรือ 2-3 กระจุกในหนึงชอ ชอดอกเพศผ้ ออกตำมง่ำมใบ ก้ำนชอ
่
่
ุ่
่
่
ู
ู
กระจุกแตกแขนง ยืดยำว ประกอบด้วยกระจุกดอกอย่ตำมง่ำมใบประดับ ใบประดับรปกลม และขยำยใหญ ่
้
ู
ู
ขึน ดอกเพศผ้ สีเขียวหรือสีเหลือง มีก้ำนดอกย่อยยำว 1-2 มิลลิเมตร กลีบเลียงมี 4 กลีบ รปไข่กลับ ยำว
้
ู
็
1.25-1.5 มิลลิเมตร ด้ำนนอกมีขนยำวห่ำง กลีบดอกเชื่อมติดกันเปนรปถ้วย ยำวประมำณ
ู
0.5 มิลลิเมตร ด้ำนนอกมีขนประปรำย เกสรเพศผ้เชื่อมติดกัน อับเรณยำว 0.75
ู
มิลลิเมตร ชอดอกเพศเมีย เปนชอคล้ำยชอกระจุกแยกแขนง ทรงแคบ ยำวถึง 18
่
็
่
่
่
็
เซนติเมตร ประกอบด้วยชอดอกทีเปนกระจุกตดแบบคล้ำยเปนชอกระจะ แตละกระจุกอย ู ่
่
่
่
ิ
็
่
้
ู
่
ในง่ำมของใบประดับ ใบประดับรปกลม เมือขยำยใหญขึนยำวถึง 1.5 เซนติเมตร มีขน
ุ่
้
ประปรำยหรือขนยำวนม ดอกเพศเมีย มีก้ำนดอกย่อยยำว 1-1.5 มิลลิเมตร กลีบเลียงมี
1 กลีบ รปไข่กลับกว้ำง ยำว 1.5 มิลลิเมตร กลีบดอกมี 1 กลีบ รปไข่กลับกว้ำง ยำว 0.75
ู
ู
มิลลิเมตร โคนสอบแคบไม่มีเกสรเพศผ้ปลอม เกสรเพศเมียมี 1 อัน ขนำดประมำณ 0.5 มิลลิเมตร มีขนยำวห่ำง ก้ำนเกสรเพศเมียเกลียง
ู
้
ยอดเกสรเพศเมียแยกเปน 3 พู กำงออก ผลสด มีก้ำนอวบใหญ ขนำดประมำณ 1 เซนติเมตร สีส้ม ผลทรงกลมรีอย่ตรงปลำย เมือสุกสี
่
ู
็
่
น ้ำตำลแดง เมล็ดโค้งงอรปพระจันทร์ครึ่งซีก ผิวขรุขระ มีรอยแผลเปนของก้ำนเกสรเพศเมียติดอย่ด้ำนข้ำง มีขนสั้นนม ผนังผลชั้นในรปไข่
ุ่
ู
ู
ู
็
กลับ ยำว 5 มิลลิเมตร ด้ำนบนมีสันขวำง 9-11 สัน เรียงเปน 2 แถว ชัดเจน ขยำยพันธ์โดยกำรใช้เมล็ดหรือเหง้ำ พบในปำดิบ ปำผลัดใบ และ
่
่
็
ุ

่
่
็
ื
ปำไผ ตำมริมแม่น ้ำล ำธำร ออกดอกชวงเดือนมีนำคมถึงธันวำคม เถำและใบคั้นเอำน้ำเมอผสมกับเครืองปรุงอำหำร จะมลักษณะเปนวุ้น
่
่
ี
่
รับประทำนเปนอำหำร
็
ทีมำ: เครือหมำน้อย - ฐำนข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศำสตร์ ม.อุบล : phargarden.com
่