Page 6 - Local Vegetables

5.ย่ำนำง

ชอสมุนไพร: ย่ำนำง
ื
่
ื
ชออืนๆ: จ้อยนำง (เชียงใหม่) เถำวัลย์เขียว (กลำง) ยำดนำง วันยอ
่
่
(สุรำษฎร์ธำนี) เถำร้อยปลำ ปูเจ้ำเขำเขียว เถำย่ำนำง ย่ำนำงขำว ย่ำน
่
นำง หญ้ำภคินี
ชอวิทยำศำสตร์: Tiliacora triandra (Colebr.) Diels
่
ื
ื
่
ชอวงศ์: Menispermaceae
้
ลักษณะทำงพฤกษศำสตร์: ไม้เถำเลือย เถำกลมขนำดเล็ก มีเนือไม้ เลือยพันตำมต้นไม้ หรือ
้
้
็
่
กิ่งไม้ เถำมีสีเขียว ยำว 10-15 เมตร เถำอ่อนสีเขียว เมือเถำแกจะมีสีคล ้ำ แตกเปนแนวถี เถำ
่
่
่
อ่อนมีขนนมสีเทำ มีเหง้ำใต้ดิน กิ่งก้ำนมีรอยแผลเปนรปจำนทีก้ำนใบหลุดไป มีขนประปรำย
ู
็
ุ่
็
หรือเกลียง ใบเดียว หนำ สีเขียวเข้มเปนมัน เรียงแบบสลับ รปไข่ ยำวประมำณ 6-12
ู
่
้
เซนติเมตร กว้ำงประมำณ 4-6 เซนติเมตร ขอบใบเรียบ ปลำยใบแหลม ฐำนใบมน ผิวใบเปน
็
้
คลืนเล็กน้อย ก้ำนใบยำวประมำณ 1.5 เซนติเมตร ผิวใบเรียบมัน ไม่มีหใบ เนือใบคล้ำย
่
ู
่
ู
่
กระดำษ แตแข็ง เหนียว มีเส้นใบกึ่งออกจำกโคนใบรปฝำมือ 3-5 เส้น และมีเส้นแขนงใบ 2-6
ู่
้
ค เส้นเหล่ำนีจะไปเชื่อมกันทีขอบใบ เส้นกลำงใบด้ำนล่ำงจะย่นละเอียดใกล้ๆโคน ขนเกลียง
่
้
่
็
ก้ำนใบผิวย่นละเอียด ดอกออกเปนชอเล็กๆ แบบแยกแขนงตำมข้อและซอกใบ มีดอก 1-3
ดอก สีเหลือง ก้ำนชอดอกยำวประมำณ 0.5 เซนติเมตร แยกเปนชอดอกเพศผ้และชอดอกเพศ
่
็
่
่
ู
้
ู
่
เมีย ดอกเพศผ้สีเหลือง กลีบเลียงมี 6-12 กลีบ กลีบวงนอกสุดมีขนำดเล็กทีสุด กลีบวงในมี
ขนำดใหญกว่ำและเรียงซ้อนกัน รปรีกว้ำง ยำว 2 มิลลิเมตร คอนข้ำงเกลียง กลีบดอกมี 3 หรือ
้
่
่
ู
้
ู
้
ู
้
็
6 กลีบ สอบแคบ ปลำยเว้ำตืน ยำว 1 มิลลิเมตร เกลียง เกสรเพศผ้มี 3 อัน เปนรปกระบอง ยำว 1.5-2 มิลลิเมตร ดอกเพศเมีย กลีบเลียงวงในรป
ู
กลม ยำว 2 มิลลิเมตร ด้ำนนอกมีขนประปรำย กลีบดอกมี 6 กลีบ รปรีแกมขอบขนำน ยำว 1 มิลลิเมตร เกสรเพศเมียมี 8-9 อัน แตละอันยำวไม่
่
ู
็
ถึง 1 มิลลิเมตร ติดอย่บนก้ำนชูสั้นๆ ยอดเกสรเพศเมียไม่มีก้ำน ผลเปนผลกล่ม ผลกลมรปไข่กลับ กว้ำง 6-7 มิลลิเมตร ยำว 7-10 มิลลิเมตร ผิว
ู
ุ
ู
่
็
็
เกลียง มีเมล็ดแข็ง ผลสีเขียว ฉ ่ำน ้ำ ออกเปนพวง ตำมข้อและซอกใบ ติดบนก้ำนยำว 3-4 มิลลิเมตร เมือสุกจะเปลียนเปนสีส้มและแดงสด เมล็ด
้
่
่
่
่
่
็
่
ู
่
รปเกือกม้ำ ผนังผลชั้นในมีสันไม่เปนระเบียบ พบตำมปำเต็งรัง ปำดิบใกล้ทะเล ตำมริมน ้ำในปำละเมำะ พบมำกในทีรกร้ำง ไร สวน ออกดอกชวง
เดือนมีนำคมถึงเมษำยน
สรรพคุณ : ต ำรำยำไทย ใช้ รำก รสจืด รสจืดขม ใช้ในต ำรับยำแก้ไข้เบญจโลกวิเชียร (ประกอบด้วยรำกย่ำนำง รวมกับรำกเท้ำยำยม่อม
่
่
รำกมะเดื่อชุมพร รำกคนทำ รำกชิงชี อย่ำงละเท่ำๆกัน) แก้ไข้ (ใช้รำกแห้งครั้งละ 1 ก ำมือ หรือประมำณ 15 กรัม ต้มกับน ้ำดื่มกอนอำหำรเช้ำ
่
ู
กลำงวัน เย็น) แก้พิษเมำเบือ กระทุ้งพิษไข้ แก้เมำสุรำ ถอนพิษผิดส ำแดง น ำมำต้มกินเปนยำแก้อีสุกอีใส ตุมผืน แก้ไข้ ขับพิษตำงๆ แก้ท้องผก
่
่
็
่
้
ู
ปรุงยำแก้ไข้รำกสำด ไข้กลับ ไข้หัว ไข้พิษ ไข้สันนิบำต ไข้ปำเรืองรัง ไข้ทับระด บ ำรุงหัวใจ บ ำรุงธำตุ แก้พิษภำยในให้ตกสิน แก้โรคหัวใจบวม แก้
่
้
ก ำเดำ แก้ลม แก้ไข้จับสั่น แก้เมำสุรำ รำกผสมกับรำกหมำน้อย ต้มกินแก้ไข้มำลำเรีย ล ำต้น รสจืดขม ถอนพิษผิดส ำแดง รักษำพิษไข้ แก้ไข้ตัวร้อน
แก้ไข้พิษ
ที่มำ: ย่ำนำง - ฐำนข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศำสตร์ ม.อุบล : phargarden.com