Page 27 - การศึกษาศักยภาพการผลิต การตลาดของสหกรณ์การเกษตร เพื่อนำไปสู่การผลิตสินค้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมในการรองรับประชาคมเศรษบกิจอาเซียน

16

ั
สิ่งแวดล้อมแห่งยุโรปเป็นผู้น าไปใช้ในการวิเคราะห์ความสัมพนธ์ระหว่างสิ่งแวดล้อมกับกิจกรรมของมนุษย์
DPSIR เป็นหลักการที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในการศึกษาและท าความเข้าใจกับสถานการณ์ความเป็นไป และ
การเปลี่ยนแปลงต่างๆ ที่เกิดขึ้นในสังคม โดยเฉพาะในประเด็นเกี่ยวกับสังคม ทรัพยากรธรรมชาติและ

สิ่งแวดล้อม และการพัฒนาอย่างยั่งยืน

1) Drivers แรงขับเคลื่อนในกรอบแนวคิด DPSIR เป็นแรงขับเคลื่อนทางด้านการพฒนา
ั
ประชากร สังคม เศรษฐกิจ และการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการด ารงชีวิต รวมถึงรูปแบบการผลิตและการบริโภค

โดยเฉพาะเป็นแรงขับเคลื่อนที่มีผลต่อภาคเศรษฐกิจ สังคมที่ตอบสนองความต้องการของมนุษย์ ในเรื่องอาหาร
น้ า สุขภาพ ความปลอดภัย รวมทั้งแรงขับเคลื่อนทางวัฒนธรรมที่เกิดขึ้นทั่วโลก ภูมิภาค และท้องถิ่น

2) Pressures เป็นแรงกดดันที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์กระท าต่อสิ่งแวดล้อม ได้แก่ การ
เปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน การใช้ทรัพยากร เป็นต้น

3) State สถานการณ์สิ่งแวดล้อม คือ แรงกดดันที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์กระท าต่อ

สิ่งแวดล้อมน าไปสู่การเปลี่ยนแปลงของระบบความสัมพนธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม การเปลี่ยนแปลง
ั
ึ
เหล่านี้ โดยปกติแล้วจะถูกมองในแง่ลบและไม่พงประสงค์ (ความเสียหาย, การย่อยสลาย ฯลฯ ) กิจกรรมของ
้
มนุษย์ที่กระท าต่อสังคมอาจส่งผลกระทบโดยตรงกับระบบนิเวศ เช่น การเก็บเกี่ยว การขุดลอก และโดยออม
อันเกิดจากกระบวนเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติเอง
4) Impact ผลกระทบ เป็นการเปลี่ยนแปลงในคุณภาพและการท างานของระบบนิเวศ

ที่ส่งผลกระทบต่อการจัดสวัสดิการหรือความเป็นอยู่ของมนุษย์ผ่านการให้บริการของระบบนิเวศ หน้าที่หรือ
กระบวนการให้สินค้าและบริการทางระบบนิเวศเป็นประโยชน์แก่มนุษย์ในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคม

้
ทั้งทางตรงและออม หรือมีศักยภาพที่จะท าเช่นนั้นได้ในอนาคต มนุษย์ได้รับประโยชน์ผ่านกระบวนการทาง
ั
ระบบนิเวศ เช่น อาหาร ทรัพยากรป่าไม้ ทรัพยากรน้ า ประโยชน์ทางวัฒนธรรมหรือการพกผ่อนหย่อนใจ
เป็นต้น

ื่
5) Response การตอบสนอง เป็นการตัดสินใจของมนุษย์เพอตอบสนองผลกระทบต่อการ
ให้บริการของระบบนิเวศหรือคุณค่าที่ได้รับ โดยกลุ่มหรือบุคคลและรัฐบาลในสังคม เพอปรับปรุงแก้ไข
ื่
สถานการณ์สิ่งแวดล้อม โดยพยายามควบคุม ป้องกัน หรือบรรเทาผลกระทบ หรือรักษา หรือฟนฟสถานการณ์
ู
ื้
สิ่งแวดล้อม ใช้กระบวนการตัดสินใจที่หลากหลายจากประชาชน ไปสู่การบริหารจัดการในระดับท้องถิ่น หรือ
รัฐบาลกลาง (Module 2 : DPSIR Overview, เอกสาร PDF)

ตัวชี้วัดเป็นผลลัพธ์ที่ได้มาจากการวิเคราะห์ข้อมูลและเป็นเครื่องมือพนฐาน
ื้
ที่ใช้ในการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของสังคม ตัวชี้วัดมีประโยชน์สูงกว่าข้อมูล กล่าวคือ 1) สามารถใช้เป็น
เครื่องมือในการประเมินผลของโครงการพฒนาใดๆ โดยจะให้ความรู้เกี่ยวกับสภาพการณ์และแนวโน้ม
ั
ของการพฒนา 2) สามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบการท าแผนและนโยบายของหน่วยงานใด ๆ 3) เข้าใจ
ั
สื่อสารได้ง่ายกับผู้ใช้งานทั้งที่เป็นผู้เชี่ยวชาญและที่ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญ (กองติดตามประเมินผล, 2547)