Page 51 - Occupational health and safety
P. 51
23
บทที่ 2
สรีรวิทยาในการท างาน
การศึกษาเกี่ยวกับสรีรวิทยาในการท างานของร่างกาย (Work physiology) ในการตอบสนอง
ั
ต่อสิ่งแวดล้อมในการท างานทั้ง 4 ปัจจัย อนได้แก่ ปัจจัยกายภาพ ปัจจัยเคมี ปัจจัยชีวภาพ ปัจจัย
การยศาสตร์และจิตวิทยาสังคม โดยร่างกายมีองค์ประกอบพนฐานในการตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมใน
ื้
การท างาน ดังนี้
ปัจจัยกายภาพที่ผู้ประกอบอาชีพต้องสัมผัสขณะท างาน ที่ส าคัญประกอบไปด้วย แสงสว่าง
ุ
เสียง อณหภูมิที่ผิดปกติ ความสั่นสะเทือน อวัยวะที่ต้องตอบสนองต่อปัจจัยดังกล่าวได้แก่ ตา หู
ผิวหนัง และระบบประสาท
ปัจจัยเคมีที่ผู้ประกอบอาชีพต้องสัมผัสขณะท างาน ที่ส าคัญประกอบไปด้วย สารเคมีประเภท
ต่าง ๆ ฝุ่นละออง ฯลฯ อวัยวะที่ต้องตอบสนองต่อปัจจัยดังกล่าวได้แก่ ระบบทางเดินหายใจ ระบบ
ทางเดินอาหาร ระบบไหลเวียนโลหิต
ปัจจัยชีวภาพที่ผู้ประกอบอาชีพต้องสัมผัสขณะท างาน ที่ส าคัญประกอบไปด้วย สารเคมี
ประเภทต่างๆ ฝุ่นละออง ฯลฯ อวัยวะที่ต้องตอบสนองต่อปัจจัยดังกล่าวได้แก่ ระบบทางเดินหายใจ
ระบบทางเดินอาหาร ระบบไหลเวียนโลหิต
ปัจจัยการยศาสตร์เป็นการศึกษาข้อมูลของมนุษย์เพอการออกแบบสิ่งแวดล้อมในการท างาน
ื่
ให้ผู้ท างานสามารถท างานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และปลอดภัย โดยอาศัยความรู้เกี่ยวกับสรีรวิทยา
ขณะมีกิจกรรมต่าง ๆ ได้แก่ การใช้แรงของกล้ามเนื้อ พลังงานที่ร่างกายใช้
1. ความหมายของสรีรวิทยาในการท างาน
สรีรวิทยา (physiology) เป็นวิชารากฐานที่ส าคัญในการอธิบายการท าหน้าที่ต่าง ๆ ของ
อวัยวะในร่างกายของมนุษย์ โดยเน้นที่กระบวนการในการควบคุมระบบต่าง ๆ ในร่างกายให้สามารถ
ด ารงอยู่ได้อย่างปกติ แม้ว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงของสภาวะแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกร่างกาย
จะเพยงใดก็ตาม ซึ่งนักสรีรวิทยาเรียกกระบวนการที่ควบคุมสมดุลของสภาวะแวดล้อมภายในร่างกาย
ี
ให้คงที่อยู่ในช่วงซึ่งพอเหมาะกับการท าหน้าที่ต่าง ๆ ของร่างกายนี้ว่า homeostasis การศึกษาวิชา
ั
สรีรวิทยาจึงเป็นการท าความเข้าใจการท าหน้าที่ตามปกติของร่างกาย ซึ่งจะน าไปสู่การส่งเสริมป้องกน
ในการดูแลสุขภาพของประชาชนทั่วไป ทั้งในสถานที่ท างานในโรงงานอตสาหกรรม หรือเพม
ุ
ิ่
สมรรถภาพของร่างกาย (คณาจารย์ภาควิชาสรีรวิทยา ศิริราชพยาบาล, 2548)
สรีรวิทยาในการท างาน หมายถึง กลไกการท างานของร่างกายและจิตใจภายใต้สภาวะ
ั
สิ่งแวดล้อมในการท างาน รวมทั้งความสามารถและข้อจ ากัดในการท างานของมนุษย์อนเนื่องมาจาก
ปัจจัยในร่างกาย การประเมินค่าความสมบูรณ์ และความเมื่อยล้าจากการท างานเพอเป็นหลักในการ
ื่
สร้างสภาวะการท างานที่เหมาะสมส าหรับผู้ปฏิบัติงาน (ปีติ พูนไชยศรี, 2555)
