Page 136 - Occupational health and safety (Full)

109

ื่
1.1.4 ปรสิต (Parasite) หมายถึง สิ่งมีชีวิตที่เมื่ออยู่ในสิ่งมีชีวิตอนแล้วเป็นฝ่ายได้ประโยชน์
และท าให้อกฝ่ายเสียประโยชน์ ฝ่ายที่ถูกปรสิตอาศัยอยู่และเสียประโยชน์ เรียกว่า โฮสต์ (Host)
ี
ยกตัวอย่างเช่น พยาธิเมื่ออยู่ในร่างกายของสิ่งมีชีวิตอน มันจะดูดอาหารจากสิ่งมีชีวิตที่มันอาศัยอยู่
ื่
และอาจท าให้สิ่งมีชีวิตที่มันอาศัยอยู่เกิดโรค เราเรียกพยาธิว่าเป็น “ปรสิต” และเรียกสิ่งมีชีวิตที่มัน
อาศัยอยู่ว่า “โฮสต์” โดยปรสิตที่ท าให้เราเกิดโรคมี 3 กลุ่มหลัก (อิสยา จันทร์วิทยานุชิต และ วัชรินทร์

รังสีภาณุรัตน์, 2556; นงลักษณ์ สุวรรณพินิจ, 2560) คือ
1) โปรโตซัว (Protozoa) ตัวอย่างโปรโตซัวที่ท าให้เราเกิดโรคได้บ่อย ได้แก่ เชื้อบิด
อะมีบา เชื้อมาลาเรีย เชื้อพยาธิช่องคลอดทริโคโมแนส
2) พยาธิ เช่น โรคพยาธิใบไม้ตับ มีสาเหตุมาจากพยาธิใบไม้ตับ (Opisthorchis

viverrini)
3) กลุ่มเชื้อที่เป็นพาหะภายนอก ได้แก่ เห็บ เหา ไร โลน เลือด
ื
้
ิ
ื
ื
1.2 พชและผลิตภัณฑ์จากพช (Plants and plant products) ได้แก่ การแพพษพช ผลิตภัณฑ์
ื
ื
ิ
้
ิ
ื
ของพช และเห็ด ได้แก่ ผื่นแพพษพช จากการสัมผัส เกิดอาการแสบคันปวดแสบร้อน รับพษจากพช
เช่น มหามุ่น ต าแย หญ้า เผือก ยางขนุน มะม่วง การรับท๊อกซิน (Toxin) จากเห็ดมีพิษ
1.3 สัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ (Animal and animal products) โดยสัตว์สามารถจ าแนกได้ 2
ประเภท ได้แก่ 1) กลุ่มสัตว์มีกระดูกสันหลัง (Vertebrate) ได้แก่ กลุ่มสัตว์เลื่อยคลาน กลุ่มสัตว์ฟันแทะ
กลุ่มสัตว์ปีก กลุ่มสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 2) กลุ่มสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง กลุ่มแมลง (Insects) เป็นต้น

ี
2. สถานที่ที่มความเสี่ยงสูงในการสัมผัสปัจจัยทางชีวภาพ (คณะอนุกรรมการความปลอดภัยทาง
ชีวภาพ มหาวิทยาลัยมหิดล, 2555; พรพิมล กองทิพย์; 2560)
2.1 ห้องปฏิบัติการทางด้านจุลชีววิทยาสาธารณสุขและชีวโมเลกุล
การติดเชื้อจากการท างานในห้องปฏิบัติการ (Laboratory) เป็นที่ทราบกันมานานแล้วส าหรับนัก
จุลชีววิทยา อย่างไรก็ตามการได้รับสัมผัสเชื้อที่เกิดขึ้นในระยะหลัง มีจ านวนของคนที่ไม่ใช่นัก
จุลชีววิทยาที่เข้ามาท างานทางด้านเทคโนโลยีชีวภาพ (Biotechnology) ส าหรับห้องปฏิบัติการที่

ท างานเกี่ยวกับโรคเอชไอวี (Human immunodeficiency virus), โรควัณโรค (Mycobacterium
tuberculosis) และ โรคติดเชื้ออื่น ๆ เป็นจ านวนมาก
2.2 โรงพยาบาลและหน่วยงานทางสาธารณสุข
การติดเชื้อในโรงพยาบาล (Nosocomial infection) เป็นการติดเชื้อเนื่องจากผู้ป่วยได้รับเชื้อ

จุลชีพขณะเข้ารักษาในโรงพยาบาล เชื้อจุลชีพนี้อาจเป็นเชื้อที่มีอยู่ในตัวผู้ป่วยเอง หรืออาจเป็นเชื้อ
จากภายนอกร่างกายผู้ป่วย โดยขณะที่ผู้ป่วยเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลผู้ป่วยไม่มีอาการของการ
ติดเชื้อ หรือเป็นการติดเชื้อของผู้ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลที่เกิดจากการท างาน โดยเกิดจากการสัมผัส
ผ่านเครื่องมือ เครื่องใช้ เสื้อผ้าที่ปนเปื้อนสารคัดหลั่ง หายใจเอาละอองจุลชีพในสถานที่ปฏิบัติงาน

อุบัติเหตุจากการท างาน
2.3 สถานที่ท างานด้านเทคโนโลยีชีวภาพ
เมื่อเทคโนโลยีทางด้านชีวภาพมีความก้าวหน้าเพมมากขึ้น ท าให้มีโอกาสในการพฒนาทางด้าน
ิ่
ั
การแพทย์ อุตสาหกรรม เกษตรกรรม และการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมไปสู่การตลาดในการผลิตยาและ