Page 139 - Occupational health and safety (Full)

112

4.2 การมีชีวิตและความรุนแรงของเชื้อ (Viability and virulence of the agent)

4.2.1 การมีชีวิต เป็นสิ่งที่ก าหนดว่าคนจะติดเชื้อหรือไม่ถ้าจุลินทรีย์ไม่มีชีวิตและไม่สามารถ
ิ่
ิ่
เพมจ านวนได้ ผู้รับเชื้อจะไม่มีโอกาสติดเชื้อ การเพมจ านวนของจุลินทรีย์จะขึ้นอยู่กับสภาพ
ุ
สิ่งแวดล้อมเป็นส าคัญ ซึ่งขึ้นอยู่กับปัจจัยต่าง ๆ ได้แก่ อณหภูมิ ความชื้น หรือสารเคมีอน ๆ โดย
ื่
สามารถแบ่งชนิดของเชื้อโรคตามต าแหน่งที่เชื้อมีการแบ่งตัวเพิ่มจ านวน คือ
1) Obligate Intracellular Organisms คือ เชื้อที่เจริญเติบโตและแบ่งตัวในเซลล์ของ
ี
โฮสต์เท่านั้น เช่น เชื้อไวรัสทุกชนิด, เชื้อวัณโรค (Mycobacterium tuberculosis) แบคทเรียคลาไมเดีย
(Chlamydia) เป็นต้น
2) Facultative Intracellular Organisms คือ เชื้อที่สามารถแบ่งตัวได้ทั้งใน และนอก

่
เซลล์ของโฮสต์ ได้แก เชื้อไข้ไทฟอยด์ (Salmonella Typhi) เชื้อโรคปอดอักเสบ (Legionella) เชื้อรา
ก่อโรคคริปโตคอกโคสิส (Cryptococcus neoformans) เป็นต้น
4.2.2 ความรุนแรงของเชื้อ ความรุนแรงหรือความสามารถในการก่อให้เกิดโรคของเชื้อจะมี
ั
ความแตกต่างกันขึ้นอยู่กับสายพนธุ์ซึ่งสามารถแบ่งชนิดของเชื้อโรคตามความสามารถในการก่อโรค
ของเชื้อโรคนั้น ๆ โดยแบ่งเป็นเชื้อที่มีความสามารถก่อโรคในคนปกติ (High virulent strains) และ
เชื้อที่มีความสามารถในการก่อโรคในผู้ป่วยที่มีภูมิต้านทานต่ า เช่น ผู้ป่วยเอดส์, ผู้ป่วยโรคมะเร็ง หรือ
ผู้ป่วยที่ได้รับยาบางชนิดที่กดภูมิคุ้มกัน (Low virulent strains) เป็นต้น ก็จะเรียกการติดเชื้อนี้เป็น

“Opportunistic infection”
4.3 ความไวของผู้รับ (Host susceptibility)
ความไวของผู้รับ เช่น แรงงานที่ตั้งครรภ์ แรงงานผู้สูงอายุจะมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อมากกว่า
แรงงานวัยหนุ่มสาว
4.4 การแพ้โปรตีนบางชนิด

้
การแพโปรตีนบางชนิด เช่น ผลิตภัณฑ์ทางชีวภาพจากวัตถุดิบที่มาจากพืชหรือสัตว์ ผลิตภัณฑ์จาก
การหมัก เอนไซม์ สารเคมี หรือสารจากผิวสัตว์ หรือโปรตีนในปัสสาวะสัตว์ สามารถให้คนงานฉีด
็
วัคซีนเพื่อสร้างภูมิคุ้มกัน การสร้างสภาวะการท างานที่ปลอดภัยน่าจะเป็นวิธีที่ดี

4.5 ปัจจัยอื่น ๆ
่
ั
ปัจจัยอื่น ๆ ในการประเมินความเสี่ยงของงานทางชีวภาพ ได้แก ความรู้เกี่ยวกับป้องกน การสัมผัส
การแพร่กระจายของเชื้อ พฤติกรรมส่วนบุคคลที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคติดเชื้อ (Behavior patterns)
อาทิเช่น เป็นผู้ประมาทเลินเล่อ ชอบท างานลัดขั้นตอน

5. ห่วงโซ่ของการติดเชื้อ (Centers for Disease Control and Prevention, 2006)

กระบวนการที่ก่อให้เกิดโรคติดเชื้อจะต้องอาศัยปัจจัยที่มีความสัมพนธ์ต่อเนื่องกัน หากขาดปัจจัย
ั
ใดปัจจัยหนึ่งก็จะไม่เกิดโรคติดเชื้อขึ้น โดยองค์ประกอบสามของการเกิดโรคประกอบเป็นห่วงโซ่ของ
การติดเชื้อดังนี้ แผนภูมที่ 5.1
ิ
5.1 แหล่งรังโรค (Reservoir) สามารถจ าแนกออกได้เป็น 2 กลุ่ม ได้แก่

5.1.1 แหล่งเก็บโรคมีชีวิต (Animal reservoirs) ได้แก่ ผู้ป่วยด้วยโรคติดเชื้อ ผู้เป็นพาหะ สัตว์
ที่เป็นพาหะ
5.1.2 แหล่งเก็บโรคไร้ชีวิต (Inanimal reservoirs) ได้แก่ เครื่องมือ เครื่องใช้ ขยะ