Page 29 - 237 ข้อคิดจากนิทาน ชาดก และอุปมา

21

ประสูติพระโอรสแล้ว พระนางจามเทวีก็คิดจะสร้างอะไรขึ้นมาสักอย่างหนึ่งเพื่อเป็นอนุสรณ์ ก็เลยสร้าง
ี
เจดีย์ใหญ่ขึ้นที่เมืองหริภุญชัย (ปัจจุบันเรยกว่าเจดีย์หริภุญชัย) เจดีย์นี้เป็นเจดีย์คู่บ้านคู่เมืองของเมืองหริ
ภุญชัย (ปัจจุบันคือ เมืองลำพูน) ส่วนพระโอรส 2 พระองค์เมื่อเจริญวัยขึ้นมา พระนางส่งโอรสขึ้นทางทิศ
ตะวันออก และสร้างเมืองขึ้นคือ” เมืองเขลางนคร (ปัจจุบันคือ ลำปาง)”

พระยากง พระยาพาน

เมื่อพญากงได้ครองเมืองศรีวิชัย คือ” เมืองนครปฐม” ในปัจจุบันนี้ สืบต่อจากพระเจ้าสิการาชผู้
เป็นพระราชบิดาแล้ว ต่อมาได้มีพระราชบุตรที่ประสูติจากพระมเหสีองค์หนึ่ง โหรได้ถวายคำพยากรณ์

์
พระราชกุมาร ว่าจะเป็นผู้มีบุญญาธิการมากจะได้ครองราชสมบัติ เป็นกษัตริยต่อไปในภายหน้า แต่ว่าพระ
ราชกุมารนี้จะกระทำปิตุฆาต คือฆ่าพ่อ เมื่อพญากงได้ทราบดังนั้น จึงรับสั่งให้ราชบุรุษพา พระราชกุมารไป

ฆ่าทิ้งเสียในป่า ราชบุรุษจึงนำไปทิ้งไว้ที่ป่าไผ่…ที่ไร่ของยายหอม…ยายพรมไปพบพระราชกุมารจึงเก็บมา
เลี้ยงไว้ แต่ยายพรมมีลูกหลานมาก จึงยกพระราชกุมารให้ยายหอมไปเลี้ยงไว้…ยายหอมได้เลี้ยงพระราช

กุมาร แล้วนำไปให้เจ้าเมืองราชบุรเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรม แต่เมืองราชบุรีเป็นเมืองขึ้นของเมืองศรีวิชัย อย ู่
ี
ภายหลังพระราชกุมารเติบโตขึ้น ได้แข็งเมืองไม่ยอมส่งบรรณาการ และได้ท้ารบกับพระยากงจนได้ชนช้าง

กัน… เมื่อฆ่าพญากงสำเร็จแล้วได้เข้าเมืองศรีวิชัย…เวลานั้นพระมเหสีของพญากงซึ่งเป็นพระชนนีของพญา

พานยังมีพระชนม์อยู่ กล่าวกันว่ารูปโฉมสวยงาม…พญาพานคิดอยากได้เป็นมเหสี ได้เสด็จเข้าไปที่
ตำหนัก… เทพยดาได้แปลงเป็นแพะบ้าง บ้างก็แปลงเป็นแมวแม่ลูกอ่อน นอนขวางบันไดปราสาทอยู่…เมื่อ

พญาพานข้ามสัตว์ทั้งสองนั้นไป… สัตว์จึงพูดกับแม่ว่า “ท่านเห็นพวกเราเป็นเดรัจฉานจึงข้ามไป” … แม่
ตอบลูกว่า “นับประสาอะไรกับเราเป็นสัตว์เดรัจฉาน แม้แต่มารดาของท่าน ท่านยังจะเอาเป็นเมีย” พญา

พานได้ฟังดังนั้นก็ประหลาดพระทัยนัก… จึงทรงตั้งอธิษฐานว่า “ถ้าพระมเหสีของพระยากงเป็นพระมารดา
ของเราจริงแล้ว ขอให้น้ำนมหลั่งออกจากถันทั้งสองข้างให้ปรากฏ ถ้าไม่ใช่พระมารดาของเราก็ขออย่าให้

น้ำนมไหลออกมาเลย” พญาพานตั้งอธิษฐานแล้ว…น้ำนมได้หลั่งออกมาจากถันเป็นที่ประจักษ์แก่สายตา…
พญาพานจึงได้ไต่ถามได้ความว่าเป็นพระมารดาจริง แล้วก็ทรงดื่มกินน้ำนม และทรงทราบว่าพญากงเป็น

พระราชบิดา…จึงโกรธยายหอมว่ามิได้บอกให้ตนทราบว่าเป็นบุตรใคร จนได้ทำบาปถึงฆ่าพ่อ…แล้วได้ไป
เรียกยายหอมมา แล้วจับยายหอมฆ่าเสีย คนทั้งปวงจึงเรียกพระราชกุมารว่า “พญาพาล” เพราะไม่รู้จัก

บุญคุณคน และบ้างก็เรียก” พญาพาน” เพราะเมื่อเวลาเกิดนั้น พระพักตร์กระทบพานทองเป็นแผล เมื่อ

พญาพานฆ่ายายหอมแล้ว รู้สึกเสียพระทัย ว่าฆ่าผู้มีพระคุณเสียแล้วอีกคนหนึ่ง… จึงได้ถามสมณพราหมณา
จารย์ว่าจะทำอย่างไร…จึงจะล้างบาปในการฆ่าพระราชบิดา และฆ่ายายหอมผมีพระคุณ ผู้ที่เลี้ยงตนมาแต่
ู้
่
เยาววัย… พระสงฆ์ก็ได้ถวายพระพรวา “ให้สร้างเจดีย์สูงแค่นกเขาเหิน” … จึงได้สร้างพระเจดีย์ขนาดใหญ่
์
สูงชั่วนกเขาเหิน คือองค์พระปฐมเจดีย์ เพอเป็นการล้างบาปที่ฆ่าพระราชบิดาให้บรรเทาลงบ้าง… และ
ื่
สร้างพระประโทนเจดีย์ เพื่อล้างบาปที่ฆ่ายายหอม

ตำนานพระร่วง

พระยาอภัยคามณเจ้าเมืองหริภุญชัย (เมืองลำพูนปัจจุบัน) ได้ไปจำศิลบนเขาหลวงในขณะเดียวกัน
ี
ก็ได้มีนางนาคตนหนึ่งซึ่งจำแลงตัวเป็นมนุษย์ ได้มาเที่ยวเล่นบนเขาหลวง (ปัจจุบันมีปล่องนางนาคอยู่) เกิด

สมัครรักใคร ได้อภิรมย์สมรสอยู่ด้วยกันนานถึง 7 วัน จึงได้แยกจากกัน นางนาคได้กลับไปเมืองบาดาลและ
่
เกิดตั้งครรภ์ขึ้นมา เมื่อจวนจะคลอดลูกเห็นว่า ถ้าคลอดลูกในเมืองบาดาลทารกต้องตาย เพราะมีเชื้อ
มนุษย์ปนอยู่ จึงได้ขึ้นมายังเขาหลวงอีกครั้ง แล้วคลอดลูกเป็นชายทิ้งไว้ในถ้ำใหญ่บนเขาหลวง พร้อมด้วย