Page 44 - Materi Geguritan

D. Uraian Materi
A. GEGURITAN

Manut asal-usule tembung, geguritan asale saka tembung gurit kang tegese kidung,
tembang, utawa tulisan kang wujude ukiran utawa tatahan.geguritan uga diarani guritan

yaiku puisi Jawa. Geguritan ora ditembangake, nanging diwaca nganggo wirama, wirasa,

lan wiraga manut surasane.
Geguritan saka tembung lingga ‘gurita’ yaiku owah-owahan saka tembung

‘gerita’. Dene tembung ‘gerita’ iku saka tembung lingga ‘gita’ kang nduweni teges
tembang utawa syair. Ana uga kang nduweni panemu yen geguritan iku saka tembung

lingga ‘gurit’ kang nduweni teges tulisan. Miturut kamus, geguritan yaiku tembang

uran-uran utawa karangan kang pinathok kayadene tembang, nanging guru gatra, guru
lagu, lan guru wilangane ora ajeg. Miturut Raminah Baribin (2005) geguritan iku

iketaning basa kaya dene syair. Mula saperangan pawongan ana kang ngarani utawa
nyebut syair Jawa gagrag anyar.

Saka maneka teges geguritan ing dhuwur bisa kajupuk dudutane (kesimpulane),
geguritan yaiku wohing kasusastran Jawa anyar awujud syair kang tanpa nganggo

paugeran/pathokan tartamtu (guru gatra, guru wilangan, lan guru lagu). Geguritan

nduweni titikan, dene titikan geguritan yaiku:
1. Ora kawengku ing pathokan

2. Dudu basa padinan
3. Migunakake tembung-tembung kang pinilih

4. Cacahe larikan ora katemtokake

5. Isine mentes
6. Arang-arang nggunakake tembung-tembung pangiket

B. SRUKTUR GEGURITAN

Geguritan uga nduweni struktur. Kang diarani struktur geguritan yaiku kahanan

apa wae kang bisa dideleng utawa digoleki ing tembung-tembung kang rinakit ana
sajroning geguritan. Dene kang klebu struktur geguritan yaiku :

1. Pinilihing tembung/ diksi

Tembung ing geguritan biasane duwe teges konotatif, asipat polisemi, lan nnduweni
teges abstrak

2. Majas