Page 88 - JAHONDA KORRUPTSIYAGA QARSHI KURASH TAJRIBASI

etmaydigan har qanday fuqaro tomonidan sodir etilishi mumkin. YUqoridagi fikrlar

natijasida yana shunday xulosaga kelish mumkinki, agar mehnat jamoasida insonlar

o’z mehnatidan ma’naviy qoniqishi his etsa, o’zi mehnat qilayotgan tashkilotning

samarali ishlashi uchun fidoyilik ko’rsatadi, agarda hodim o’z ish joyining

ma’naviy muhitidan bezor bo’lsa, unda uning tashkilotdagi faoliyati ham samarasiz

bo’ladi, befarqlik va mas’uliyatsizlik kuchli bo’ladi. Eng yomoni esa, tashkilotdagi

faoliyati samarasiz bo’libgina qolmay, g’arazli xatti-harakatlarning shakllanishiga

imkoniyat yaratadi.

O’zbekistonda qadimdan o’zini o’zi boshqarish organi bo’lgan mahalla

nazoratchilik funktsiyalarini ham bajargan. Bunday funktsiyani mahalla jamoasi

yuqoridan tushirilgan farmonlar, buyruqlar va boshqa huquqiy me’yorlarga

munosabat bildirish shaklida ifodalagan.

Jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda huquqiy me’yorlar poydevor

vazifasini bajaradi. Huquqiy me’yorlarning asos vazifasini bajarishi jamoatchilik
nazoratining har bir qadami mavjud qonunlar asosida qo’yilishini taqozo etadi.

Jamoatchilik nazorati mohiyatan huquqiy nazorat ekani fuqarolik
jamiyatining tarkibiy qismi bo’lgan huquqiy davlatning mohiyatiga to’la mos keladi.

Ayni paytda fuqarolik jamiyatini rivojlantirish, huquqiy davlatni yaratish yo’lida

amalga oshirilayotgan jamoatchilik nazoratining o’zi ham mavjud qonuniy

me’yorlarga asoslanishi lozim.

Tarixga murojaat qiadigan bo’lsak, buyuk faylasuflardan biri fuqarolik

jamiyatining sharqona alifbosini yaratgan Abu Nasr Farobiy o’zining «Fozil

odamlar shahri» asarida ham hukmdorlarning aholi oldida hisob berib turishlari va

ularning qonunlarga so’zsiz buysunishlari zarurligini ta’kidlagan. Bundan tashqari,

SHekspirning “Venetsiyalik savdogar”, “Qonga qon, jonga jon”, Dantening

“Do’zax”, “Tozalovchi” kabi asarlarida ham bu xususida keskin fikr- mulohazalarni

bayon etgan mashhur asarlar hisoblanadi. Dante korruptsionerlarni do’zaxni eng

qorong’i va eng chuqur joyiga tashlash kerak degan o’ziga xos konservativ fikrlarni
87