Page 86 - JAHONDA KORRUPTSIYAGA QARSHI KURASH TAJRIBASI
P. 86
XULOSA
Qadim tarixdayoq dunyoning eng buyuk donishmandlari “Nimaiki qonuniy
bo’lsa, u – adolatlidir”, deb ta’kidlaganlari bejiz emas. Ular shu tariqa aynan qonun
adolat manbai va mezoni ekanini uqtirganlar, desak, har tomonlama o’rinli bo’ladi.
Va aksincha, agar qonun bajarilmasa, qonunda bir narsa yozilib, hayotda hammasi
boshqacha bo’lsa, insonlarning Konstitutsiyamiz va qonunlarimizda muhrlab
qo’yilgan adolat va demokratiya normalariga nisbatan har qanday ishonchi
yo’qoladi. Bunday holat barchamizga ayon. Qonun va jamoatchilik nazorati juda
qadim zamonlardan buyon mavjud. Masalan, ibtidoiy jamoada ham odamzod
hulqini jamoa a’zolari o’zaro nazorat qilganlar. Agar shaxs xulq-atvorida jamoa
tomonidan qabul qilingan me’yorlardan og’ish bo’lsa, jamoa a’zolari turli
sanktsiyalar, cheklovlar yordamida uning xulqini ijobiy tomonga o’zgartirishga
erishgan. YUridik entsiklopediyada “korruptsiya — mansabdor shaxslar o’zlariga
berilgan huquqlar va hokimiyat vakolatlaridan shaxsiy boylik orttirish uchun
foydalanishda ifodalanuvchi siyosat yoki davlat boshqaruvi sohasidagi jinoiy
faoliyat” sifatida ifoda etilgan.
Korruptsiya davlat tizimida faoliyat ko’rsatayotgan mansabdorlar tomonidan
sodir etiladi va ko’lami jihatidan nihoyatda xatarli hisoblanadi. CHunki,
mansabdorlar davlat tizimida ishlayotgan turli sohadagi, hatto qonunni himoya
qiluvchi kishilar bilan ham umumiy “til” topishish orqali mamlakatni halokatga olib
keluvchi o’ta xatarli, jirkanch jinoyatlarni amalga oshirishlari mumkin.
Korruptsiyaning zaminida shaxsiy manfaatdorlik turishiga alohida e’tibor berib,
mansabdor shaxslar davlat, millat manfaatlaridan o’z manfaatlarini ustun quyishadi,
bu yo’lda eng xatarli jinoyatlarga qo’l urishlarini jahonning demokratik tamoyillari
qaror topgan mamlakatlar tajribasida sodir etilgan jinoyatlar misolidan ham ko’rsa
bo’ladi.
Demokratiya va bozor munosabatlariga o’tish davrida korruptsiya va
jinoyatchilik ko’payib boradi, uzoq davom etgan totalitar tuzumdan keyin
85
