Page 192 - เอกสารคำสอน ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา

แนวคิดเกี่ยวกับศาสตร์พระราชา

แนวคิดและความหมายของศาสตร์พระราชา

ศาสตร์พระราชา (king Bhumibol’s Science : KBS) คืออะไร ศาสตร์พระราชา คือ
วิทยาการ องค์ความรู้และภูมิปัญญาของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรม

นาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ที่ได้พระราชทานผ่านวิธีการต่าง ๆ ด้วยความมุ่งหมายที่จะพัฒนาป้องกัน

หรือแก้ไขปัญหาคุณภาพชีวิตแบบองค์รวม (Holistic Quality of life : HQL) เพื่อประโยชน์สุขแก ่

เหล่าพสกนิกรชาวไทยและมนุษยชาติ ให้สามารถดำรงชีวิตได้อย่างมั่นคงสันติสุขและยั่งยืน
(กระทรวงศึกษาธิการ, 2560; สมชัย จิตสุชน, 2560; College of Social Innovation Rangsit

University, 2017) อีกทั้งยังเป็นแนวทางการยกระดับคุณภาพชีวิต และเป็นตำราแห่งชีวิตให้

ประชาชนได้นำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเอง สังคมและประเทศชาติ ซึ่งเป็นบันทึกที่ได้จาก
ประสบการณ์ความรู้ (Knowledge) ที่เกิดจากปัญญา (Wisdom) ด้วยการศึกษาค้นคว้า ทดลอง จน

เกิดเป็นองค์ความรู้ (Body of Knowledge) ในการทรงงานของพระองคในโครงการอันเนื่องมาจาก
์
พระราชดำริถึง 4,685 โครงการ ครอบคลุมปัจจัยแวดล้อมที่สำคัญต่อชีวิต ได้แก่ ด้านแหล่งน้ำ
ด้านสิ่งแวดล้อม ด้านการเกษตร ด้านคมนาคมและการสื่อสาร ด้านสาธารณสุข ด้านสังคมและ

การศึกษา ฯลฯ องค์ความรู้ทั้งหมด คือ แนวทางการดำเนินการตาม “ปรัชญาของเศรษฐกิจ

พอเพียง” (สมบัติ นพรัก, 2561) เป็นไปตามพระราชประสงค์ที่พระองค์ได้ทรงตั้งปณิธานไว้เมื่อ
ครั้งเสด็จขึ้นครองราชย์ในพิธีพระราชพิธีบรมราชาภิเษกว่า “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรมเพื่อ

ประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม” (สุพิมล ศรศักดา, 2561)

ศาสตร์พระราชา ครอบคลุมทั้ง “พระราชดำริ” คือ แนวคิดและปรัชญา “พระราช
ดํารัส” คือ คำสั่งสอนตักเตือนให้สติ และ “พระราชกรณียกิจ” คือ หลักการทรงงาน และพระ

ราชจริยวัตรของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9

ตลอดระยะเวลา 70 ปีที่ผ่านมา ซึ่งประชาชนคนไทยทุกหมู่เหล่าได้น้อมนำมาเป็นแบบอย่างที่ดีใน
การประพฤติตน และรัฐบาลยังได้ประยุกต์ใช้ศาสตร์พระราชาในการบริหารราชการแผ่นดิน เพือ
่
สร้างชาติและพัฒนาชาติอย่างสมดุลและยั่งยืน เป็นศาสตร์แห่งการพัฒนา ตามหลักการเข้าใจ

เข้าถึงและพัฒนา (เดชา ปุญญบาล, 2560) และอาจกล่าวได้ว่า หัวใจของศาสตร์พระราชา คือ
ศาสตร์แห่งการพัฒนา ศาสตร์แห่งการครองตน และศาสตร์แห่งการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างสงบ

สุข ภายใต้ความรู้ทั้งทางโลกและทางธรรม เพื่อความผาสุขของประชาชนอันเป็นจุดเริ่มต้นของ

การสร้างปัญญาให้กับชุมชน เป็นวัฒนธรรมการดำเนินชีวิตที่ดีงามอันเป็นคุณค่าที่บ่งบอกถึง
ความเป็นอัตลักษณ์ของชุมชนและท้องถิ่นนั้น ๆ (Wongthip, 2012) สอดคล้องกับเป้าหมายการ

พัฒนาที่ยั่งยืนขององค์การสหประชาชาติ

เอกสารคำสอน รายวิชา 161423 ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา 3(3-0-6) เรียบเรียงโดย ผศ.ดร.รักษิต สุทธิพงษ์ หน้า 164

ุ
ึ
ิ
164 เอกสารค�าสอน ประเด็นคัดสรรทางการศกษา | ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รักษต สทธิพงษ ์