Page 57 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

เอกกะ — หมวด 1

Groups of One

(including related groups)

[1] กัลยาณมิตตตา (ความมีกัลยาณมิตร คือ มีผูแนะนํ าสั่งสอน ที่ปรึกษา เพื่อนที่คบหา

และบุคคลผูแวดลอมที่ดี, ความรูจักเลือกเสวนาบุคคล หรือเขารวมหมูกับทานผูทรงคุณทรง
ปญญามีความสามาFรถ ซึ่งจะชวยแวดลอม สนับสนุน ชักจูง ชี้ชองทาง เปนแบบอยาง ตลอด

จนเปนเครื่องอุดหนุนเกื้อกูลแกกัน ใหดํ าเนินกาวหนาไปดวยดี ในการศึกษาอบรม การครอง
ชีวิต การประกอบกิจการ และธรรมปฏิบัติ, สิ่งแวดลอมทางสังคมที่ดี — Kalyànฺamittatà:

having good friends; good company; friendship with the lovely; favourable social
environment) ขอนี้เปน องคประกอบภายนอก (external factor; environmental factor)

“ภิกษุทั้งหลาย เมื่อดวงอาทิตยอุทัยอยู ยอมมีแสงอรุณขึ้นมากอน เปนบุพนิมิต ฉันใด ความมี

กัลยาณมิตรก็เปนตัวนํ า เปนบุพนิมิต แหงการเกิดขึ้นของอารยอัษฎางคิกมรรค แกภิกษุ ฉันนั้น”
“ความมีกัลยาณมิตร เทากับเปนพรหมจรรย (การครองชีวิตประเสริฐ) ทั้งหมดทีเดียว เพราะวา ผูมี

กัลยาณมิตรพึงหวังสิ่งนี้ได คือ จักเจริญ จักทํ าใหมากซึ่งอารยอัษฎางคิกมรรค”

“อาศัยเราผูเปนกัลยาณมิตร เหลาสัตวผูมีชาติเปนธรรมดา ก็พนจากชาติ ผูมีชราเปนธรรมดา ก็พนจาก
ชรา ผูมีมรณะเปนธรรมดา ก็พนจากมรณะ ผูมีโสกะ ปริเทวะ ทุกข โทมนัส และอุปายาสเปนธรรมดา ก็พน
จากโสกะ ปริเทวะ ทุกข โทมนัส และอุปายาส”

“เราไมเล็งเห็นองคประกอบภายนอกอื่นแมสักอยางเดียว ที่มีประโยชนมากสํ าหรับภิกษุผูเปนเสขะ

เหมือนความมีกัลยาณมิตร, ภิกษุผูมีกัลยาณมิตร ยอมกํ าจัดอกุศลได และยอมยังกุศลใหเกิดขึ้น”
“ความมีกัลยาณมิตร ยอมเปนไปเพื่อประโยชนยิ่งใหญ, เพื่อความดํ ารงมั่น ไมเสื่อมสูญ ไมอันตรธาน

แหงสัทธรรม” ฯลฯ

S.V.2–30; A.I.14–18; It.10. สํ.ม. 19/5–129/2–36; องฺ.เอก. 20/72–128/16–25; ขุ.อิติ. 25/195/237.

[2] โยนิโสมนสิการ (การใชความคิดถูกวิธี คือ การทํ าในใจโดยแยบคาย มองสิ่งทั้ง

หลายดวยความคิดพิจารณาสืบคนถึงตนเคา สาวหาเหตุผลจนตลอดสาย แยกแยะออก
พิเคราะหดูดวยปญญาที่คิดเปนระเบียบและโดยอุบายวิธี ใหเห็นสิ่งนั้นๆ หรือปญหานั้นๆ ตาม

สภาวะและตามความสัมพันธแหงเหตุปจจัย — Yonisomanasikàra: reasoned attention;
systematic attention; analytical thinking; critical reflection; thinking in terms of

specific conditionality; thinking by way of causal relations or by way of problem-
solving) ขอนี้เปน องคประกอบภายใน (internal factor; personal factor) และเปน ฝาย

ปญญา (a factor belonging to the category of insight or wisdom)

“ภิกษุทั้งหลาย เมื่อดวงอาทิตยอุทัยอยู ยอมมีแสงอรุณขึ้นมากอน เปนบุพนิมิต ฉันใด ความถึงพรอม