Page 15 - AKADEMİA Sayı 4

PSİKOLOJİ DENEYLERİ

Bölünmüş Sınıf Deneyinin 2. Aşaması
Pazartesi günü olmuştu. Mavi gözlü öğrenciler yine aynı özgüvenle sınıfa girip en ön sırada oturdular
ve öğretmenleri Jane Elliot’ı beklediler. Elliot, derse girdi ve bir açıklama yapacağını söyledi. Onlardan
özür dileyerek bir hata yaptığını asıl üstün ırkın kahverengi gözlüler olduğunu ve bunun düzeltmesi
gerektiğini söyledi. Mavi gözlü çocukların kolundaki kuşakları topladı ve kuşakları kahverengi gözlü
çocukların koluna bağladı. Ayrıcalıkların artık mavi gözlü öğrencilerde değil kahverengi gözlü
öğrencilerde olduğunu söyledi ve onları övmeye başladı.

Jane Elliot, cuma günü yaptığı deneyin ilk aşamasında mavi gözlü öğrenciler diğer arkadaşlarına karşı
sert davranışlar gösterirken, deneyin ikinci kısmında kahverengi gözlü öğrencilerin mavi gözlü
öğrencilere çok sert davranışlar göstermediğini gözlemledi. Çünkü kahverengi gözlü çocuklar bu
ayrımın ne kadar kötü hissettirdiğini biliyorlardı.

Bölünmüş Sınıf Deneyi Belgeseli
Deneyin Sonunda
Aynı gün içerisinde Jane Elliot aslında bunun bir
deney olduğunu tüm sınıfa açıkladı. Göz renginin
bir üstünlük olmadığını, üstünlük taslamanın ve
ayrımcılık yapmanın ırkçılığın ta kendisi olduğunu
öğrencilerine açıkladı ve öğrencilerinden
birbirlerine sarılmalarını istedi. Ardından sınıftan bu
deney hakkında yazı yazmalarını istedi ve yazılan
yazıları Martin Luther King’in eşine gönderdi.

Jane Elliot ve sınıfı

Deneyin ardından ırkçılığın yaygın olduğu kasabadan ve velilerden çok tepki alsa da Elliot, deneylerine
6 yıl boyunca devam etti. Yaşadığı bölgenin yüzde 80’i kendisine minnettar olduğunu söylerken yüzde
20’sinden eleştiriler aldı ve kendisine ”Zenci sevgilisi” gibi isimler takıldı. Bu deney, okul içerisinde
kalmayıp gazete ve televizyonlarda yayınlandı. Jane Elliot bu deneyle birçok ödül aldı. 1970 yılında
”Bölünmüş Sınıf Deneyi” ardından 1996 yılında ”Mavi Gözler” adında bir başka belgesel filmi çekildi.
Ardından Elliot, 2016 yılında BBC’nin ”Dünyayı geliştiren 100 Kadın” isimli listesine eklendi.

Elliot’a birçok kişi “Masum çocuklar üzerinde bu deneyin uygulanması ne kadar doğru?” sorusunu
sormuştu. Elliot’ın cevabı ise yüzümüze bir tokat gibi vuruyordu: ”Bir günlüğüne yaşadıkları bu olayın
onları bu kadar derinden etkilediğini düşünüyorsanız, o çocuklar çok şanslı. Zira bunu bazı insanlar
ölene dek yaşadılar.”

Tuğba Nisan AKKOÇ 11/D

15