Page 35 - Softcopy for Teachers buku kerja + nota Nilam Publications

MODUL • Fizik TINGKATAN 5

Gelombang Bunyi
1.6 Sound Waves

Aplikasi gelombang bunyi / Applications of sound waves Ciri-ciri gelombang bunyi / Characteristics of sound waves
• Kelawar bergerak waktu malam dengan mengeluarkan • Gelombang bunyi ialah gelombang membujur.
gelombang bunyi yang tinggi kelangsingannya dalam Sound waves are longitudinal waves.
julat ultrasonik. / Bats can navigate in darkness by emitting • Gelombang bunyi diklasifikasikan sebagai gelombang
high-pitch sound waves in ultrasonic range. mekanikal. / Sound waves are classified as mechanical waves.
• Dolphin menggunakan frekuensi ultrasonik 150 kHz
untuk komunikasi dan pandu arah. • Memerlukan medium (bahantara) untuk merambat.
Dolphin used ultrasonic frequency of 150 kHz for Require a medium to propagate.
communication and navigation. • Dihasilkan oleh getaran seperti getaran kon pembesar suara, tali
• Gema ultrasonik digunakan untuk mengesan retakan gitar dan getaran tala bunyi.
atau kelemahan di dalam bongkah besi dan mengukur Produced by vibration such as vibration of the cone-shaped
kedalaman laut. diaphragm of a loudspeaker, guitar strings and tuning fork.
UNIT 1
Ultrasonic echoes are used to detect cracks or flaws inside a • Tidak boleh merambat dalam vakum.
metal block and also to measure the depth of the sea. Cannot travel in a vacuum.
• Gelombang ultrasonik menghasilkan imej organ-organ • Bunyi adalah satu bentuk tenaga yang merambat sebagai
dalaman yang mudah disiasat dan merupakan teknik yang gelombang. / Sound is a form of energy propagated as waves.
mudah untuk prosedur diagnosis. Ianya lebih selamat
daripada X-ray. / Ultrasonic imaging is a simple structural • Julat frekuensi audio adalah 20 Hz – 20 kHz. Frekuensi yang
and safer technique for diagnostic procedure, compared to kurang daripada 20 Hz dipanggil infrasonik, frekuensi yang
X-ray. It enables doctors to evaluate the structural aspects of lebih tinggi daripada 20 kHz dipanggil ultrasonik.
the internal organs. Can be generated at a wide range of frequency between 20 Hz –
• Gelombang ultrasonik yang mempunyai keamatan yang 20 kHz. Below 20 Hz it is called infrasound; above 20 kHz it is
tinggi boleh digunakan untuk memecahkan ketulan called ultrasound.
batu dalam ginjal kerana ia: / High intensity ultrasonic • Mampatan dan renggangan boleh dihasilkan jika terdapat bahan
shockwaves can be used to break stones in kidneys because it: yang mana boleh dimampatkan dan direnggangkan.
(a) memancarkan alur sinar yang halus, Compression and rarefaction can be formed if there is a material
can be transmitted in a very narrow beam, which can be compressed and rarefied.
(b) boleh difokus kepada sasaran lebih tepat, • Halaju gelombang bunyi berbeza dalam gas, cecair dan pepejal.
can focus at the target more accurately, Ini disebabkan oleh perbezaan dalam kekuatan daya antara
(c) boleh memindahkan tenaga yang besar kerana atom-atom dan kedudukan atom-atom dalam tiga keadaan
frekuensi tinggi, / can transfer large quantities of tersebut. / The speed of sound differs in gas, liquid and solid. This
energy because of high frequency, is due to the differences in the strength of the inter atomic forces
(d) Boleh merambat dalam jarak yang jauh. and closeness of the atoms in the three states.
Can travel at longer distance. • Mampatan dan renggangan merambat lebih laju dalam medium
• Pakar cermin mata dan tukang emas menggunakan berketumpatan tinggi. Gelombang bunyi merambat lebih
pembersih ultrasonik untuk membersihkan cermin mata laju dalam cecair daripada dalam gas dan paling laju dalam
dan emas. / Opticians and goldsmiths use ultrasonic cleaner pepejal.
to clean spectacles, jewellery and ornaments. Compressions and rarefactions propagate faster in denser
• Doktor gigi menggunakan alur ultrasonik untuk medium. Sound travels faster in liquids than in gases, but the
menggerudi dan membersihkan gigi. fastest in solids.
Dentists use ultrasonic beams to vibrate and shake off dirt
and plaque from the teeth of patients. • Halaju gelombang bunyi, v, dalam medium boleh ditentukan
• Haiwan seperti gajah dan badak sumbu berkomunikasi menggunakan rumus v = f λ. / The speed of sound, v, in a medium
can be determined using the formula v = f λ.
menggunakan infrasonik. / Animals like elephants and
rhinoceroses communicate using infrasound. • Halaju gelombang bunyi tidak dipengaruhi oleh tekanan. Jika
• Jika bunyi gema diukur dengan sela masa, t dan halaju tekanan atmosfera berubah, halaju gelombang bunyi dalam
gelombang bunyi ialah v, maka kedalaman, d boleh udara sentiasa tetap. / The speed of sound is unaffected by
dihitung seperti di bawah: / If the echo-sounders measure pressure. If the atmospheric pressure changes, the speed of sound
an interval of time, t, and the speed of sound wave in water is in air remains constant.
v, then the depth, d can be calculated as follows: • Halaju gelombang bunyi meningkat dengan suhu.
Jarak yang dilalui oleh isyarat Bot The speed of sound increases with temperature.
yang dipantulkan Boat • Halaju gelombang bunyi di puncak gunung lebih rendah
Distance travelled by pulse daripada halajunya di paras laut kerana suhunya dan tidak
= halaju × masa d d dipengaruhi oleh tekanan rendah. / The speed of sound at the
= speed × time peak of high-altitude mountains is lower than its speed at the sea
2d = v × t Dasar Laut level because of temperature and not due to the lower pressure .
Seabed

© Nilam Publication Sdn. Bhd. 36