Page 30 - E-BOOK DOUBLE STEAM 2019
P. 30
28 โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน
ใบความรู้เรื่องการเปลี่ยนแปลงประชากร (Population Change)
กำรเปลี่ยนแปลงประชำกร (Population Change) หมายถึง การที่จ�านวนประชากร โครงสร้าง
ทางอายุและเพศ และการกระจายตัวของประชากรเปลี่ยนแปลงไปในพื้นที่และช่วงเวลาที่ศึกษา โดยมี
องค์ประกอบที่ท�าให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของประชากรคือ ปัจจัยตามธรรมชาติ ได้แก่ การเกิด การตาย และปัจจัย
นอกเหนือธรรมชาติ ได้แก่ การย้ายถิ่น
องค์ประกอบของกำรเปลี่ยนแปลงประชำกร (Population Change)
1. กำรเกิดหรือภำวะเจริญพันธุ์ (Births or Fertility)
การเกิดเป็นกรรมวิธีที่ทารกคลอดออกมาจากครรภ์มารดาแบ่งออกเป็น 2 แบบ คือ
1.1 กำรเกิดมีชีพ (Live-Birth) เป็นการคลอดของทารกที่คลอดออกจากครรภ์มารดาไม่ว่าจะ
ครบก�าหนดหรือไม่ แต่ถ้าคลอดออกมาแล้วอยู่รอดเพียง 1 วันก็ถือว่าการเกิดมีชีพทั้งนั้น
1.2 กำรเกิดไร้ชีพ (Still-Birth) เป็นการตายของทารกก่อนคลอดหรือระหว่างคลอด โดยที่เป็น
การคลอดหลังจากสตรีตั้งครรภ์ได้ 5 เดือนไปแล้ว และทารกนั้นตายก่อนหรือตายในขณะคลอดปกติ สตรีแต่ละคน
มีความสามารถในการให้ก�าเนิดบุตรไม่เท่ากัน วิสัยสามารถของสตรีที่จะมีบุตรได้ตลอดวัยเจริญพันธุ์เรียกว่า
ความสามารถในการมีบุตร จ�านวนบุตรที่เกิดขึ้นจากบุคคลหนึ่งหรืบุคคลใดเรียกว่าภาวะเจริญพันธุ์ การศึกษา
ภาวะเจริญพันธุ์ใช้มาตรการวัดหลายมาตรการ ที่นิยมใช้มาก ได้แก่
1. อัตราการเกิดหรืออัตราการเกิดอย่างหยาบ (Crude Birth Rate) คือจ�านวนคนเกิด
ในแต่ละปีต่อประชากรในวันกลางปี 1000 คน มีประโยชน์ในการชี้ให้เห็นผลกระทบของภาวะเจริญพันธุ์
2. อัตราการเจริญพันธ์ทั่วไป ( General Fertility Rate) คืออัตราที่หาได้จากจ�านวนคนเกิด
ใน 1 ปีต่อสตรีในวัยเจริญพันธุ์
3. อัตราการเจริญพันธุ์ตามหมวดอายุของสตรี ( Age Specific fertility Rate) คือจ�านวน
เด็กที่เกิดจากสตรีในแต่ละหมวดอายุในวันเจริญพันธุ์ใน1 ปีต่อสตรี 1000 คนในหมวดอายุเดียวกัน
ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเจริญพันธุ์
1. อายุแรกสมรส
2. ระยะเวลาที่อยู่ร่วมกัน
3. ความพอใจในบุตรที่เป็นเพศชาย
4. ที่อยู่อาศัยที่อยู่ในเมืองและชนบท
5. การเข้าร่วมแรงงานและประเภทอาชีพของสตรี
6. ระดับค่าครองชีพและค่าใช้จ่าย
7. ค่านิยมเรื่องขนาดของครอบครัว
8. ขนบธรรมธรรมเนียมและศาสนา
9. ทัศนคติและการปฏิบัติตนในการคุมก�าเนิด
10. นโยบายของรัฐ
