Page 64 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]

36 ความรู้เบื้องต้นของเคมีอินทรีย์

ตัวอย่างที่ 1.15 | การทำนายไฮบริดไดเซชันของสารอินทรีย์
โจทย ์ จงหาไฮบริดไดเซชันของอะตอมของ C ของสาร CH2O

วิธีคิด ให้เขียนโครงสร้างลิวอิสของสาร CH2O ก่อนจะได้

รอบอะตอม C มีหมู่แทนที่ คือ H เกาะอยู่ 2 หมู่ มีพันธะคู่สร้างพันธะกับออกซิเจนอยู่
1 พันธะ ดังนั้น C ต้องผสมออร์บิทัล 3 ออร์บิทัลเพื่อใช้สร้างพันธะซิกมา ดังนั้นไฮบริด

ไดเซชันของคาร์บอนประกอบด้วย s ออร์บิทัล 1 ออร์บิทัล และ p ออร์บิทัล 2 ออร์
2
2
บิทัล ดังนั้นไฮบริดไดเซชันของ C คือ sp p ออร์บิทัลที่ว่าง อยู่ของ sp ไฮบริดออร์
บิทัลของคาร์บอนจะใช้ในการสร้างพันธะไพน์กับอะตอมของออกซิเจน

1.13 สภาพขั้วของโมเลกุล

(Polarity of molecules)

ในหัวข้อ 1.5 ได้อธิบายเกี่ยวกับค่า EN และสภาพขั้วของพันธะไปแล้ว แต่ในหัวข้อนี้จะเป็น
การศึกษาเกี่ยวกับสภาพขั้วของโมเลกุล โดยหากในโมเลกุลนั้นมีพนธะที่มีขั้ว แต่โมเลกุลไม่จำเป็นต้อง
ั
มีขั้วก็ได้ ในการทำนายว่าโมเลกุลใด ๆ เป็นโมเลกุลมีขั้วหรือไม่มีขั้ว มีหลักการคร่าวๆ ดังนี้
[1] เขียนโครงสร้างลิวอสของสาร และทำการเขียนรูปร่างโมเลกุลสามมิติของสาร
ิ
[2] ใช้ความต่างของค่า EN ในการพิจารณาสภาพขั้วของพันธะก่อน จากนั้นกำหนดทิศทาง
ของสภาพขั้วของพันธะ โดยใช้ลูกศร ( ) โดยหัวลูกศรชี้ที่อะตอมที่ค่า EN สูงกว่า
[3] พิจารณาว่า ทิศทางของลูกศรที่บ่งบอกสภาพขั้วหักล้างกันหรือไม่ หากทิศทางของลูกศร

หักล้างกันหมด หมายความว่า โมเลกุลนั้นเป็นโมเลกุลไม่มีขั้ว แต่หากโมเลกุลนั้นทิศทางของลูกศร
หักล้างไม่หมด สามารถกำหนดทิศทางลัพธ์ได้ (พิจารณาคล้ายกับการหาแรงลัพธ์ในวิชาฟิสิกส์จะเข้าใจ
ง่ายขึ้น แต่อาจไม่ถึงขั้นต้องแตกเวกเตอร์)

ตัวอย่างเช่น โมเลกุลของ CO2 เมื่อเขียนโครงสร้างลิวอิสและทำนายรูปร่างโมเลกุลของ CO2 แล้ว จะ

พบว่า CO2 มีรูปร่างเป็นเส้นตรง และเมื่อกำหนดทิศทางของขั้วของพันธะตามแนวพันธะแล้วจะพบว่า
ทิศทางของขั้วของพันธะหักล้างกันหมดไป แสดงว่าโมเลกุล CO2 เป็นโมเลกุลไม่มีขั้ว แต่พันธะมีขั้ว
ดังแสดง