Page 47 - สัตว์เศรษฐกิจ Emagazine 886

LIVESTOCK ข่าวสารและสาระสำาหรับวงการเลี้ยงสัตว์
PRODUCTION MAGAZINE

2 ชื่อโรคที่มักสับสน

เมื่อโคเปนไข และขาแข็ง

โคทุกอายุติดโรคน้ได้ แต่หากอายุต่ำากว่า 6 เดือนแล้ว มัก น้ำาเหลืองขยายใหÞ่ บางตัวพบกล้ามเนื้อตายจากการถูกกดทับ ควร
ี
ั
ี
ไม่ค่อยแสดงอาการป่วยให้เห็น ฝูงท่เป็นโรคคร้งแรกมักพบป่วย ส่งวินิจฉัยยืนยันทางห้องปฏิบัติการด้วยวิธี PCR หรือ ELISA จาก
ิ
ประมาณ 35% แต่หากเป็นโรคประจำาถ่นแล้ว มักจะพบแสดงอาการ ซีรั่มที่เก็บ 2 ครั้ง ห่างกัน 2-3 สัปดาห์ โรคอื่นที่คล้ายคลึงกันต้อง
ป่วยเพียง 5-10% หลังได้รับเชื้อจะมีระยะ¿ักตัวประมาณ 2-10 วัน วินิจฉัยแยกแยะให้ดีได้แก่ ไข้ขา ไข้น้ำานม ไข้ลงกีบ พิษสุนัขบ้า
น.สพ. ยุทธ เทียมสุวรรณ ระยะเวลาป่วยที่แสดงอาการอาจตั้งแต่ 8 ชม. จนถึงสัปดาห์ก็เป็น ໚¹µŒ¹
ผูจัดการฝายว�ชาการ บจก. เซ็นทรัลลิส
ได้ เริ่มจากโคจะมีไข้สูงประมาณ 105-107 ำF (40.5-41.6 ำC) ร่วม โรคนี้ไม่มียาที่ใช้รักษาโดยตรง ให้รักษาตามอาการ บางตัวไม่
ั
กับมีอาการซึม เบื่ออาหาร ไม่กินหÞ้า หยุดเคี้ยวเอื้อง โดยรวมๆ ต้องรักษาก็หายเองได้ แต่ท่วไปนิยมฉีดยาปฏิชีวนะเพื่อป้องกันการ
ทั้งช่วงที่มีไข้ และไม่กินอาหารนั้น จะยาวนานประมาณ 3 วัน จาก ติดเชื้อแทรกซ้อน เช่น OTC, เพนิซิลลินผสมกับสเตรปโตมัยซิน,
นั้นไข้จะเริ่มลดลง และเริ่มกินได้ นี่เองจึงเป็นที่มาของชื่อไข้สามวัน อะม็อกซิซิลลิน ร่วมกับยาลดไข้ ยาลดการอักเสบ-บรรเทาอาการเจ็บ
หรือ Three day sickness อาการอื่นๆ ที่สำาคัÞของโรคในช่วงนี้ ปวดกล่ม NSAIDs แนะนำาควรให้ยาบำารุงแบบฉีด ช่วงนี้ควร
ุ
ได้แก่ มีน้ำามูก น้ำาตา น้ำาลายไหล หายใจหอบติดขัด หัวใจเต้นเร็ว หลีกเลี่ยงการกรอกยา เนื่องจากเสี่ยงต่อการสำาลัก ทำาให้ปอดอักเสบ
้
ำ
กล้ามเนื้ออักเสบ กล้ามเนื้อสั่น ตัวสั่น ตัวแข็ง ขาแข็ง เจ็บขา เดิน อาจพิจารณาใหน้าเกลือ แคลเซียม ต้องแยกโคป่วยออกมาและ
ขาลาก กระเผลก ลง นน. ไม่เต็มที่ โคจะไม่อยากเดิน ยืนหลังโก่ง จัดให้อยู่ในท่อากาศถ่ายเท ไม่อับชื้น ไม่โดนแดด โดนฝน มีน้ำาอาหาร
ี
í
Ô
ู
»ÅÒ½¹µŒ¹Ë¹ÒÇ ÍÒ¡ÒÈàÃÁàÂç¹ ·ÒãËʺÒµÑÇ¡¹ÁÒ¡¢Ö¹ โรคแรกร้จักกันในชื่อภาษาอังกÄษว่า Bovine Ephemeral
é
Œ
è
Ñ
ื
แต่เกษตรกรผ้เลี้ยงปศุสัตว์ก็ยังคงหาสบายใจกันได้ไม่ เน่องจาก Fever หรือ Three day sickness โรคนี้รู้จักกันดีในชื่อภาษาไทย ล้มตัวนอน ลุกยืนไม่ได้ มักนอนคอพับไปด้านหลังและซุกอยู่บริเวณ พร้อม ตัวที่ลุกไม่ขึ้น ให้หมั่นพลิกตะแคงสลับข้างซ้ายขวา ป้องกัน
ู
ี
สถานการณ์นำาท่วมในช่วงมรสุมอันก่อความเสียหายในหลายจังหวัด ว่า “ไข้สามวัน” บางครั้งเกษตรกร หรือชาวบ้านทั่วๆ ไปก็เรียกกัน สวาป ขาหลังเหยียดตรง นี่เองจึงเป็นที่มาของชื่อไข้ขาแข็ง อาจพบ ท้องอืด แผลกดทับ และอัมพาตขาหลัง ตัวท่ลุกพอได้อาจใช้ยาช่วย
้
ี
ี
ิ
นั้น คงทุเลาเบางบางลงแล้วก็จริง แต่ก็ยังคงท้งร่องรอยความ ว่า “ไข้ขาแข็ง” แต่นักวิชาการหรือผู้เชี่ยวชาÞบางท่านอาจเรียกว่า ต่อมน้ำาเหลืองบวมโต บางตัวคอหรือไหล่อาจบวมด้วย พ่อพันธุ์อาจ นวดกล้ามเนื้อ โรคน้สามารถป้องกันได้โดยการเปล่ยนเข็มฉีดยา
้
้
ั
่
ี
้
ู
้
เสียหาย และสูÞเสียใหกับเกษตรกรผ้เลียงปศุสัตวในพืนท่นำาทวม โรค “ขาแข็ง” พบโรคนี้ได้ท่วไปในเกือบทุกประเทศเขตร้อนชื้น เป็นหมันชั่วคราว คุณภาพน้ำาเชื้อแย่หลายสัปดาห์ จะพบนำานมลด ทุกตัว ห้ามใช้ปนกัน และที่สำาคัÞต้องควบคุมกำาจัดแมลงดูดเลือดที่
้
์
ไม่มากก็น้อย ซ้ำาโรคระบาดต่างๆ ยังคงรุมเร้าในสุกร และโคกระบือ แถบเอเชีย แอ¿ริกา ออสเตรเลีย สาเหตุเกิดจากเชื้อแรปโดไวรัส ในแม่โค โคนมอาจลดลงถึง 80% เป็นพาหะนำาโรค ไม่ว่าจะเป็นวิธีทางกายภาพได้แก่ กางมุ้งให้โค ใช้
ู
ไม่หยุดหย่อน แต่อย่างไรก็ตามก็คงต้องส้กันต่อไป เพื่อให้วิถีชีวิตเรา (Rhabdovirus) ซึ่งเป็นไวรัสชนิด RNA มีเปลือกหุ้ม โดยอยู่ในวงศ์ หากได้รับการรักษา หลัง 3 วันที่ไข้ลด จะกินได้ แต่อาการ เครื่องช็อตไ¿¿้า หลอดไ¿ไล่ยุง กาวดักแมลง สุมไ¿ตอนกลางคืน
้
ชาวปศุสตวอยูรอด และมันคงสบไป ในฉบับนีทางผเขียนขอนำาเสนอ Rhabdoviridae ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับโรคพิษสุนัขบ้า แต่อยู่คนละสกุล ขาเจ็บและอ่อนเพลียจะยังคงมีอยู่ ต้องพัก¿„œนอีกประมาณ 3-4 กำาจัดมูลสัตว์ใกล้คอก หรือใช้ผ้าใบคลุม กำาจัดแหล่งนำาเพาะพันธุ ์
์
ั
่
้
้
ู
่
ื
ื
้
ี
ำ
่
ำ
ู
ี
ความร้อันมีท่มาจากการทางานในภาคสนาม ทาให้ทราบวาหลายทาน เป็นคนละเชื้อกัน เน้นนะครับว่าเป็นคนละโรคกัน ไม่เก่ยวขัองกัน สัปดาห์ สัตว์ท่อ่อนแอ จะติดโรคอ่นแทรกซ้อนได้ง่าย นำาหนักลด แมลง ปรับสภาพรอบ¿าร์มให้โล่ง กำาจัดต้นไม้ กำาจัดวัชพืชที่เป็น
ี
่
หลายที่ และความรู้หลายแหล่งยังสับสนในการเรียกชื่อโรค 2 ชนิด มักพบโรคนี้ระบาดในช่วงท่มีอากาศแปรปรวน มีฝนตกต่อเนื่องท้งใน บางตัวหายได้เอง บางตัวไม่แสดงอาการ บางตัวตายภายใน 3-4 วัน แหล่งอยู่อาศัยของแมลง ส่วนวิธีทางเคมีได้แก่ เคมีธรรมชาติ เช่น
ั
ี
ื
ที่เกิดในโค โดยโคจะมีไข้ บางกรณีจะตัวแข็ง ขาแข็งๆ อาจหายเอง ช่วงÄดูฝนหรือช่วงปลายฝนต้นหนาวของทุกๆ ปี มีแมลงดูดเลือด มักตายจากปอดบวมอักเสบติดเชื้อแทรกซ้อน กล้ามเน้อเสียหายโดน สมุนไพรตะไคร้หอม สะเดา และเคมีสังเคราะห์ เช่น อะมิทราซ,
แต่บางกรณีจะขาแข็งๆ เดินกระเผลก บวม กดแล้วดังกรอบแกรบ ได้แก่ เหลือบ แมลงวันคอก แมลงวันริ้นควาย ยุง ริ้น ÏลÏ ที่เป็น ทำาลายมากจากนอนนาน จะรุนแรงในสัตว์ที่โต น้ำาหนักมาก โรคนี้ ไพรีทรอยด์ หรืออนุพันธุ์ ผ่านกรรมวิธีใช้ต่างๆ เช่น จุ่มตัว โรยผง
ผิวหนังร้อนแดง ต่อมาแห้งดำา แล้วเราจะเรียกอาการลักษณะใดว่า พาหะ หรือมีเชื้อมากัดโค รวมถึงการใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน ก็เป็นอีก อัตราการป่วยสูง แต่อัตราการตายต่ำา 1-2% กรณีที่หายป่วย อาจ แป้ง ติดเบอร์หูผสมสารเคมี ราดหลัง พ่นตัวสัตว์ และวิธีสุดท้ายที่
เป็นชื่อโรคอะไร ? “䢌ÊÒÁÇѹ 䢌¢Òá¢ç§ ¢Òá¢ç§ 䢌¢Ò 䢌¢Òá·Œ” หนึ่งทางสำาคัÞในการติดต่อโรค ไม่มีรายงานการติดผ่านทางอื่นๆ มีภูมิคุ้มกันอยู่ยาวนานถึง 2 ปี การวินิจฉัยด้วยอาการภายนอกจะ นิยมไม่แพ้กันก็คือ ฉีดยาไอเวอร์เมคติน หรืออนุพันธุ์ เข้าในตัวโค
ี
ี
ี
อาการน้จะเป็นโรคใด และชื่อไหนคือโรคเดียวกัน ติดตามได้ใน ไม่ชัดเจนนัก ตัวท่ตายเมื่อผ่าซากจะพบของเหลวสี¿างข้าวท่มีไ¿ ก็ให้ผลดีไม่น้อยเช่นกัน
ุ
บทความนี้ครับ รับรองจะไม่งง และสับสนเรียกผิดอีกต่อไป บรินอยู่ในช่องอก ช่องท้อง เยื่อห้มหัวใจ ข้อต่อ ปอดบวม ต่อม
46 สัตวเศรษฐกิจ สัตวเศรษฐกิจ 47