Page 48 - สัตว์เศรษฐกิจ Emagazine 886

LIVESTOCK
PRODUCTION MAGAZINE

ู
ส่วนอีกโรคร้จักกันในชื่อภาษาอังกÄษว่า Blackleg หรือ กรอบแกรบ จากมี¿องอากาศ หรือแกสแทรกอยู่ภายใน ระยะนี้โค
ี
แºลçกเลก แปลเป็นไทยได้ว่า ขาดำา หรือขามีสีดำา โรคนี้จะเรียกใน จะแสดงอาการเจ็บปวดมาก ผิวหนังบริเวณท่บวมนี้จะมีสีแดงคล้ำา
ชื่อภาษาไทยว่าโรค “ไข้ขา” แต่บางเอกสารอาจเรียกว่าโรคนี้ว่า ร้อน ต่อมาจะเย็นลง กลายเป็นแห้งดำา ระยะนี้โคไม่แสดงอาการเจ็บ
ื
“ไข้ขาแท้” เพื่อป้องกันไม่ให้สับสนกับไข้ขาแข็ง โรคน้ถือเป็นโรค ปวดอีกต่อไป บางตัวจะล้มลงนอน กล้ามเนื้อสั่น เยื่อเมือกมีสีแดง
ติดต่อร้ายแรงในโค-กระบือ สาเหตุเกิดจากเชื้อแบคทีเรียแกรมบวก จากเลือดคั่ง อาจปวดเสียดท้อง จากนั้นอุณหภูมิจะต่ำาลง โคม่า และ
ที่มีชื่อว่า ¤ÅÍʵÃÔà´ÕÂÁ âªÇÔäÍ (Clostridium chouvei) ÃٻËҧ ตายภายใน 12-48 ชั่วโมง บางตัวแกสเกิดในชั้นลึก คลำาไม่พบ อาจ
เป็นแท่ง ปลายมน เคลื่อนที่ได้ ไม่ต้องใช้ออกซิเจน สร้างสปอร์ได้ เห็นแค่ตายเฉียบพลัน โรคนี้อัตราการป่วยต่ำา แต่อัตราการตายสูง
ี
สปอรมีความคงทนมากในสภาพแวดลอมทไม่เหมาะสม โคจะได้รบ ตรงข้ามกับไข้สามวัน
์
้
่
ั
เชื้อนี้ผ่านการกินอาหารที่เชื้อ หรือสปอร์ปนเป„œอนอยู่เข้าไป ซึ่งทั้งคู่ การวินิจฉัยโรคนี้ค่อนข้างง่าย จากประวัติเกิดโรคในพื้นท่
ี
มักพบอยู่ในดิน จึงมักพบโรคนี้หลังจากมีการขุดดิน หรือนำาท่วม อาการ และวิการภายนอก รวมถึงภายในก็ค่อนข้างชัดเจน ซากมัก
้
ั
ี
ดังน้นในช่วงมรสุมปลายฝนต้นหนาว ก็จะมีโอกาสพบโรคน้บ่อยขึ้น มีลักษณะขาเหลังเหยียดแข็ง ท้องอืด เน่าเร็ว มีขอเหลวปนเลือด
และพบบ่อยในโคท่สุขภาพดี กินอาหารเยอะ หรือเชื้ออาจเข้าทาง ไหลออกทางจมูกและทวารหนัก เลอดแข็งตัวเรว เมือชันสูตรซาก
็
ี
ื
่
บาดแผลต่างๆ เช่น ตัดหาง ตอน ตีตรา คลอดลูก ก็ได้ หลังจาก เปดผ่าบริเวณที่บวมจะพบของเหลวสีดำาคล้ำา หรือน้ำาล้างเนื้อ มีกลิ่น
ี
กินเข้าไป จะแตกตัวและเพิ่มจำานวนท่คริปต์ของลำาไส้ซึ่งไม่มี เหม็น มี¿องแกส หรือ¿องอากาศเล็กๆ แทรกกระจายอยู่ตามกล้าม
ี
ออกซิเจน จากน้นจะเข้าส่กระแสเลือด ไปสะสมอยู่ตามบริเวณท่มี เนื้อ มีกลิ่นเหม็นเปรี้ยว และกล้ามเนื้อบริเวณรอบๆ จะบวมมีสีดำา
ั
ู
กล้ามเนื้อหนาๆ หรือมีเลือดไปเล้ยงน้อย เช่น กล้ามเน้อสะโพก และแดงคล้ำา ค่อนข้างแห้ง ต่อมนำาเหลืองบวม แนะนำาให้เก็บ
ื
้
ี
ั
้
้
ี
ี
้
่
ขาหลัง หน้าอก ไหล่ คอ ลิ้น เป็นต้น เมื่อเจริÞเติบโต เพิ่มจำานวน ของเหลวสดำาคลาบรเวณทกล้ามเนืออกเสบนน หรอกลามเนือท ี ่
้
ั
้
ื
ิ
ำ
มากขึ้น เชื้อจะสร้างสารพิษออกมาเพื่อทำาลายกล้ามเนื้อรอบๆ อักเสบแต่ยังไม่เน่าก็ใช้ได้ หรือเลือดจากหัวใจ ตับ ม้ามก็อาจพบตัว
ั
ิ
่
บริเวณท่อาศัยอยู และสารพิษบางส่วนอาจเข้าสูกระแสโลหตไปทว เชื้อได้ เน่องจากก่อนตายเล็กน้อยเชื้อจะแพร่จากกล้ามเน้อเข้าส ่ ู
่
ี
ื
ื
่
ร่างกายได้ เชื้อจะมีกระบวนการหมัก ทำาให้เกิดกรด และแกสจำานวน กระแสเลือด นำามาเพาะแยกเชื้อ ย้อมสีแกรม จะพบแบคทีเรียรูป
มากแทรกในกล้ามเนื้อ อุบัติการณ์ของโรคนี้ในไทยอาจยังไม่สูง พบ ร่างเป็นแท่ง ปลายมน ติดสีน้ำาเงิน ร่วมกับตรวจทางแบคทีเรียวิธี
ได้ไม่บ่อยนัก แต่เมื่อเกิดตรงพื้นท่ใดแล้ว ก็ยังมักเกิดซ้ำา หรือระบาด อื่นๆ ต้องแยกออกจากอีกโรคที่มีอาการคล้ายคลึงกันมากให้ได้ นั่น
ี
ประปรายในจุดเดิมๆ อีก คือ âäáºÅç¡àÅ¡à·ÕÂÁ ËÃ×Í á¡Êᡧ¡ÃÕ¹ (Gas gangrene) «Öè§
ั
é
โดยท่วไปมักพบโรคนี้ในโคอายุระหว่าง 6-24 เดือน อายุอ่น à¡Ô´¨Ò¡àª×éͤÅÍʵÃÔà´ÕÂÁ à¾Í¿Ãԧਹʏ ËÃ×ͺÇÁ¹íÒÃŒÒÂáç
ื
ั
ี
อาจติดเชื้อแต่ไม่ป่วย 20% ของโคปกติท่ส่งโรงฆ่า เคยมีรายงานพบ (Malignant edema) «Öè§à¡Ô´¨Ò¡àª×éͤÅÍʵÃÔà´ÕÂÁ à«»µÔ¡ÑÁ ท้งหมด
เชื้อที่ตับและม้าม ระยะ¿ักตัวของเชื้อประมาณ 1-5 วัน โคจะแสดง นี้อาจเกิดร่วมกันได้ ที่จำาเป็นต้องแยกแยะชนิดเชื้อให้ได้ อาจไม่ได้มี
อาการซึม มีไข้เฉียบพลันสูง 105-107 ำF (40.5-41.6 ำC) ไม่กิน ประโยชน์ต่อการรักษามากนัก เนื่องจากเชื้อตระกูลนี้จะถูกทำาลายได้
ื
ี
หÞ้า หยุดเคี้ยวเอ้อง หายใจเร็วถ่หอบ ชีพจรเต้นเร็ว ไม่อยาก ด้วยยาปฏิชีวนะชนิดเดียวกัน แต่จะมีประโยชน์อย่างมากในแง่ของ
ื
ิ
ั
เคล่อนไหว จากนั้นจะเร่มเดินขากะเผลกข้างเดียวหรือท้งสองข้าง การใช้วัคซีน เพราะวัคซีนป้องกันโรคแบล็คเลก ไม่สามารถให้ความ
ื
กล้ามเน้ออักเสบ สังเกตจะพบว่ากล้ามเน้อบริเวณสะโพก โคนขาหลัง คุ้มโรคต่อแบล็กเลกเทียม หรือโรคอ่นๆ ในกล่มเดียวกันได้ นอกจาก
ุ
ื
ื
ไหล่ หน้าอก คอ หรือลิ้น จะบวม ช่วงแรกจะน้อยๆ แต่ต่อมาจะ นี้ยังมีโรคที่อาจพอคล้ายคลึงกันบ้าง ต้องระมัดระวังคือ แอนแทรกซ์
ขยายใหÞ่ขึ้นอย่างรวดเร็ว บริเวณที่พบบ่อยและค่อนข้างจำาเพาะกับ การรักษา เนื่องจากเป็นโรคที่พั²นาอย่างรวดเร็ว ทำาให้สัตว์
ี
โรคคือ ต้นขาหลัง และเมื่อกดบริเวณท่บวมจะได้ยินเสียงดัง ตายภายใน 2 วัน ดังนั้นการฉีดยาต่างๆ อาจไม่ได้ผล อาจไม่สามารถ
48 สัตวเศรษฐกิจ