Page 49 - สัตว์เศรษฐกิจ Emagazine 886

LIVESTOCK ข่าวสารและสาระสำาหรับวงการเลี้ยงสัตว์
PRODUCTION MAGAZINE

รักษาได้ทันเวลา กรณีเมื่อเกิดโรคขึ้น จะต้องแยกโคป่วยออกจากฝูง นั้นอีกจนกว่าจะมีภูมิต้านทาน คือ 21 วันหลังการทำาวัคซีน รวมถึง
ี
ี
ี
ตัวที่ตายจะต้องฝังหรือเผา ตัวที่เพิ่งแสดงอาการให้รีบรักษา ส่วนตัว จุดท่เคยเกิดโรค ไม่ควรนำาสัตว์ท่อายุน้อยกว่า 2 ปีเข้าไปเล้ยง
ี
่
ื
ี
ท่เหลือภายในฝูง หรือกล่มเส่ยงต้องทาวัคซีนควบคู่กับการฉีดยา เน่องจากเกิดโรคได้ง่าย สำาหรับโรคน้ท่เน้นเร่องพื้นท หรือจุดเกิดโรค
ื
ี
ี
ำ
ุ
ี
ื
้
้
ี
์
ปฏิชีวนะ โดยยาที่มีประสิทธิภาพในการฆ่าเชื้อนี้ได้แก่ เพนนิซิลลิน เป็นพิเศษ เนองจากเชือ และสปอรทเชือสรางสามารถทนทานอยู ่
่
่
้
กลุ่มเตตร้าซัยคลิน เช่น OTC โดยการรักษาจะตอบสนองให้ผลดี ก็ ในดินได้นานหลายปี พร้อมท่จะติดต่อกลับเข้าใหม่ ส่วนวัคซีน
ี
ี
ั
ี
ต่อเมื่อรักษาแต่เนิ่นๆ ที่เริ่มแสดงอาการใหม่ๆ ท่ผลิตโดยบริษัทในต่างประเทศน้น จะเป็นรูปแบบวัคซีนท่มีเชื้อ
ี
การป้องกันโรค ต้องพิจารณาความจำาเป็น ความเสี่ยง ว่าโค คลอสตริเดียมหลายชนิดท่มักก่อโรคในโค รวมถึงท็อกซอยด์ผสมรวม
ี
เสี่ยงต่อโรคนี้มากไหม หากมีความเส่ยงสูง แนะนำาให้ทาวัคซีน วัคซีน กันอยู่ในขวดเดียวคือ คลอสตริเดียม ชนิด Chauvoei, Septicum,
ำ
ี
โรคน้มีประสิทธิภาพในการป้องกันโรคสูง ส่วนโดส วิธีการ และ Haemolyticum, Novyi, Sordellii, Perfringens type C&D ซึ่งก็
ู
ี
ความถ่ในการฉีดวัคซีนขึ้นกับแต่ละยี่ห้อและผ้ผลิต ยกตัวอย่างวัคซีน เป็นอีกทางเลือกที่น่าสนใจไม่น้อยสำาหรับเกษตรกรผู้เลี้ยงโค
ุ
ิ
ส่วนอีกโรคร้จักกันในชื่อภาษาอังกÄษว่า Blackleg หรือ กรอบแกรบ จากมี¿องอากาศ หรือแกสแทรกอยู่ภายใน ระยะนี้โค ของกรมปศุสัตว์ซึ่งเป็นชนิดเชื้อตาย สายพันธ์ท้องถ่นนั้น สามารถ เห็นไหมครับว่าแม้สองโรคนี้จะมีลักษณะหรืออาการเจ็บป่วย
ู
ี
แºลçกเลก แปลเป็นไทยได้ว่า ขาดำา หรือขามีสีดำา โรคนี้จะเรียกใน จะแสดงอาการเจ็บปวดมาก ผิวหนังบริเวณท่บวมนี้จะมีสีแดงคล้ำา ใช้ได้ในโค กระบือ ให้ฉีดตัวละ 5 มล. ส่วนแพะ แกะ ให้ฉีดตัวละ คล้ายคลึงกัน แต่ก็มีสาเหตุ พยาธิวิทยา รวมถึงผลลัพธ์ที่แตกต่าง
ชื่อภาษาไทยว่าโรค “ไข้ขา” แต่บางเอกสารอาจเรียกว่าโรคนี้ว่า ร้อน ต่อมาจะเย็นลง กลายเป็นแห้งดำา ระยะนี้โคไม่แสดงอาการเจ็บ 2.5 มล. เข้าใต้ผิวหนัง ให้ฉีดตั้งแต่อายุ 4 เดือนขึ้นไป และฉีดซ้ำา กันอย่างสิ้นเชิง ทั้งยังอาจมีโรคอื่นที่เกิดจากเชื้อคลอสตริเดียม แล้ว
ี
“ไข้ขาแท้” เพื่อป้องกันไม่ให้สับสนกับไข้ขาแข็ง โรคน้ถือเป็นโรค ปวดอีกต่อไป บางตัวจะล้มลงนอน กล้ามเนื้อสั่น เยื่อเมือกมีสีแดง ทุกๆ 6 เดือน หากฉีดก่อน 4 เดือนไปแล้ว พอถึงอายุ 6 เดือน ทำาให้สัตว์ป่วยมีอาการและวิการคล้ายคลึงกันอีกหลายชนิด ท่ผ่านมา
ื
ติดต่อร้ายแรงในโค-กระบือ สาเหตุเกิดจากเชื้อแบคทีเรียแกรมบวก จากเลือดคั่ง อาจปวดเสียดท้อง จากนั้นอุณหภูมิจะต่ำาลง โคม่า และ ก็ให้ฉีดซ้ำาอีกครั้งหนึ่ง แต่ต้องห่างจากครั้งแรกไม่น้อยกว่า 1 เดือน เราอาจสับสนเรียกชื่อแต่ละโรคในภาษาไทย สลับกันไปมา ใช้ถูกบ้าง
ที่มีชื่อว่า ¤ÅÍʵÃÔà´ÕÂÁ âªÇÔäÍ (Clostridium chouvei) ÃٻËҧ ตายภายใน 12-48 ชั่วโมง บางตัวแกสเกิดในชั้นลึก คลำาไม่พบ อาจ สัตว์จะมีภูมิคุ้มกันโรคหลังจากฉีดวัคซีนไปแล้วประมาณ 21 วัน และ ผิดบ้าง ไม่เป็นไร แต่ต่อไปนี้ ไม่มีสับสนกันอีกแล้ว จริงไหมครับ....!
เป็นแท่ง ปลายมน เคลื่อนที่ได้ ไม่ต้องใช้ออกซิเจน สร้างสปอร์ได้ เห็นแค่ตายเฉียบพลัน โรคนี้อัตราการป่วยต่ำา แต่อัตราการตายสูง ภูมิคุ้มก้นจะอยู่ได้นาน 6 เดือน จึงแนะนำาว่าในจุดที่เกิดโรคไม่ควร
์
้
ั
่
ี
สปอรมีความคงทนมากในสภาพแวดลอมทไม่เหมาะสม โคจะได้รบ ตรงข้ามกับไข้สามวัน นำาสัตว์ที่ไวต่อโรคคือ โค กระบือ แพะ แกะ เข้าไปเลี้ยงในบริเวณ
ี
เชื้อนี้ผ่านการกินอาหารที่เชื้อ หรือสปอร์ปนเป„œอนอยู่เข้าไป ซึ่งทั้งคู่ การวินิจฉัยโรคนี้ค่อนข้างง่าย จากประวัติเกิดโรคในพื้นท่
้
มักพบอยู่ในดิน จึงมักพบโรคนี้หลังจากมีการขุดดิน หรือนำาท่วม อาการ และวิการภายนอก รวมถึงภายในก็ค่อนข้างชัดเจน ซากมัก
ั
ี
ดังน้นในช่วงมรสุมปลายฝนต้นหนาว ก็จะมีโอกาสพบโรคน้บ่อยขึ้น มีลักษณะขาเหลังเหยียดแข็ง ท้องอืด เน่าเร็ว มีขอเหลวปนเลือด
และพบบ่อยในโคท่สุขภาพดี กินอาหารเยอะ หรือเชื้ออาจเข้าทาง ไหลออกทางจมูกและทวารหนัก เลอดแข็งตัวเรว เมือชันสูตรซาก
ื
่
ี
็
บาดแผลต่างๆ เช่น ตัดหาง ตอน ตีตรา คลอดลูก ก็ได้ หลังจาก เปดผ่าบริเวณที่บวมจะพบของเหลวสีดำาคล้ำา หรือน้ำาล้างเนื้อ มีกลิ่น
กินเข้าไป จะแตกตัวและเพิ่มจำานวนท่คริปต์ของลำาไส้ซึ่งไม่มี เหม็น มี¿องแกส หรือ¿องอากาศเล็กๆ แทรกกระจายอยู่ตามกล้าม
ี
ี
ั
ออกซิเจน จากน้นจะเข้าส่กระแสเลือด ไปสะสมอยู่ตามบริเวณท่มี เนื้อ มีกลิ่นเหม็นเปรี้ยว และกล้ามเนื้อบริเวณรอบๆ จะบวมมีสีดำา
ู
ื
กล้ามเนื้อหนาๆ หรือมีเลือดไปเล้ยงน้อย เช่น กล้ามเน้อสะโพก และแดงคล้ำา ค่อนข้างแห้ง ต่อมนำาเหลืองบวม แนะนำาให้เก็บ
ี
้
้
ำ
้
ขาหลัง หน้าอก ไหล่ คอ ลิ้น เป็นต้น เมื่อเจริÞเติบโต เพิ่มจำานวน ของเหลวสดำาคลาบรเวณทกล้ามเนืออกเสบนน หรอกลามเนือท ี ่
ิ
ี
่
้
ั
้
ี
ั
้
ื
มากขึ้น เชื้อจะสร้างสารพิษออกมาเพื่อทำาลายกล้ามเนื้อรอบๆ อักเสบแต่ยังไม่เน่าก็ใช้ได้ หรือเลือดจากหัวใจ ตับ ม้ามก็อาจพบตัว เอกสารและรูปภาพอ้างอิง
ิ
ั
่
ี
่
่
ื
บริเวณท่อาศัยอยู และสารพิษบางส่วนอาจเข้าสูกระแสโลหตไปทว เชื้อได้ เน่องจากก่อนตายเล็กน้อยเชื้อจะแพร่จากกล้ามเน้อเข้าส ่ ู https://www.wikiwand.com/en/Bovine_ephemeral_fever
ื
https://www.slideshare.net/vicky14381/black-leg-46991378
ร่างกายได้ เชื้อจะมีกระบวนการหมัก ทำาให้เกิดกรด และแกสจำานวน กระแสเลือด นำามาเพาะแยกเชื้อ ย้อมสีแกรม จะพบแบคทีเรียรูป http://vrd-sn.dld.go.th/webnew/images/stories/service/PDF/9.Blackleg.pdf
มากแทรกในกล้ามเนื้อ อุบัติการณ์ของโรคนี้ในไทยอาจยังไม่สูง พบ ร่างเป็นแท่ง ปลายมน ติดสีน้ำาเงิน ร่วมกับตรวจทางแบคทีเรียวิธี https://niah.dld.go.th/th/AnimalDisease/cow_blackleg.htm
ี
ได้ไม่บ่อยนัก แต่เมื่อเกิดตรงพื้นท่ใดแล้ว ก็ยังมักเกิดซ้ำา หรือระบาด อื่นๆ ต้องแยกออกจากอีกโรคที่มีอาการคล้ายคลึงกันมากให้ได้ นั่น https://www.facebook.com/thailandvaccine/posts/1787233387986311
Malignant Edema - an overview | ScienceDirect Topics
ประปรายในจุดเดิมๆ อีก คือ âäáºÅç¡àÅ¡à·ÕÂÁ ËÃ×Í á¡Êᡧ¡ÃÕ¹ (Gas gangrene) «Öè§ https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/vms3.152
โดยท่วไปมักพบโรคนี้ในโคอายุระหว่าง 6-24 เดือน อายุอ่น à¡Ô´¨Ò¡àª×éͤÅÍʵÃÔà´ÕÂÁ à¾Í¿Ãԧਹʏ ËÃ×ͺÇÁ¹íÒÃŒÒÂáç https://www.dpi.nsw.gov.au/__data/assets/pdf_file/0016/111175/blackleg-in-cattle.pdf
ื
ั
é
ี
ั
อาจติดเชื้อแต่ไม่ป่วย 20% ของโคปกติท่ส่งโรงฆ่า เคยมีรายงานพบ (Malignant edema) «Öè§à¡Ô´¨Ò¡àª×éͤÅÍʵÃÔà´ÕÂÁ à«»µÔ¡ÑÁ ท้งหมด https://www.nddb.coop/farmer/animal-health/disease/viral/ephemeral-fever
https://pt.slideshare.net/mujahiddr/bovine-ephemeral-fever-49062686/6
เชื้อที่ตับและม้าม ระยะ¿ักตัวของเชื้อประมาณ 1-5 วัน โคจะแสดง นี้อาจเกิดร่วมกันได้ ที่จำาเป็นต้องแยกแยะชนิดเชื้อให้ได้ อาจไม่ได้มี https://www.scielo.br/j/pvb/a/B8tvc4QqSvBgjqgYtp7nnBC/?lang=en
อาการซึม มีไข้เฉียบพลันสูง 105-107 ำF (40.5-41.6 ำC) ไม่กิน ประโยชน์ต่อการรักษามากนัก เนื่องจากเชื้อตระกูลนี้จะถูกทำาลายได้ https://www.ksvdl.org/resources/news/diagnostic_insights_for_technicians/october2016/blackleg.html
หÞ้า หยุดเคี้ยวเอ้อง หายใจเร็วถ่หอบ ชีพจรเต้นเร็ว ไม่อยาก ด้วยยาปฏิชีวนะชนิดเดียวกัน แต่จะมีประโยชน์อย่างมากในแง่ของ http://biologic.dld.go.th/th/index.php?option=com_content&view=article&id=140:blackleg&catid=50:fmd&Itemid=60
ี
ื
https://www.semanticscholar.org/paper/CHARACTERIZATION-AND-ANTIBIOGRAM-STUDY-OF-CHAUVOEI-Jowel-Khan/6e2c01f5e341677762976d7fc154b
เคล่อนไหว จากนั้นจะเร่มเดินขากะเผลกข้างเดียวหรือท้งสองข้าง การใช้วัคซีน เพราะวัคซีนป้องกันโรคแบล็คเลก ไม่สามารถให้ความ 42e63c8f51a
ิ
ื
ั
ุ
ื
ื
ื
กล้ามเน้ออักเสบ สังเกตจะพบว่ากล้ามเน้อบริเวณสะโพก โคนขาหลัง คุ้มโรคต่อแบล็กเลกเทียม หรือโรคอ่นๆ ในกล่มเดียวกันได้ นอกจาก https://theeagle.com/landandlivestockpost/q-a-what-you-need-to-know-about-blackleg-disease/article_e20397e6-2c4b-11eb-b36d-3bc2a7681589.html
ไหล่ หน้าอก คอ หรือลิ้น จะบวม ช่วงแรกจะน้อยๆ แต่ต่อมาจะ นี้ยังมีโรคที่อาจพอคล้ายคลึงกันบ้าง ต้องระมัดระวังคือ แอนแทรกซ์
ขยายใหÞ่ขึ้นอย่างรวดเร็ว บริเวณที่พบบ่อยและค่อนข้างจำาเพาะกับ การรักษา เนื่องจากเป็นโรคที่พั²นาอย่างรวดเร็ว ทำาให้สัตว์
โรคคือ ต้นขาหลัง และเมื่อกดบริเวณท่บวมจะได้ยินเสียงดัง ตายภายใน 2 วัน ดังนั้นการฉีดยาต่างๆ อาจไม่ได้ผล อาจไม่สามารถ
ี
48 สัตวเศรษฐกิจ สัตว์เศรษฐกิจ 49