Page 18 - ห่วงโซ่คุณค่าข้าวหอมมะลิอินทรีย์
P. 18
7
ผู้รวบรวมเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่มีสัดส่วนกำไรน้อยสุด ตามมาด้วยชาวนา ผู้ค้าส่งและผู้ค้าปลีก ตามลำดับ
และห่วงโซ่คุณค่าที่ผ่านโรงสีขนาดเล็กและชุมชนมีสัดส่วนของกำไรที่สูงกว่าห่วงโซ่คุณค่าที่ผ่านโรงสีขนาดใหญ่
้
และขนาดกลาง ปัญหาของห่วงโซ่คุณค่าขาวที่พบคือ 1) การขาดทุนของชาวนาในพื้นที่นอกเขตชลประทาน 2)
ภาคการผลิตของพื้นที่ยังคงมีสัดส่วนของกำไร และการประเมินประสิทธิภาพที่ต่ำ 3) ต้นทุนการถือครองสต็อก
ข้าวสูง และ 4) การขาดความเข้าใจที่ตรงกันเกี่ยวกับประสิทธิภาพและคุณภาพภายในห่วงโซ่คุณค่า
(บุณฑรี จัทร์กลับ, 2550) การศึกษาห่วงโซ่คุณค่าสินค้าเกษตรนอกจากข้าวยังมีการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่าของ
ปาล์มน้ำมัน โดยเปรมจิต สัตนันท์ (2559) ได้ทำการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่าของปาล์มน้ำมัน โดยสัมภาษณ์เชิง
ลึกกับเกษตรกรผู้ปลูกปาล์มน้ำมัน ผู้ประกอบการลานเท และผู้ประกอบการอุตสาหกรรมแปรรูปปาล์มน้ำมัน
ทำการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่าในส่วนกิจกรรมหลัก 5 ด้าน และกิจกรรมสนับสนุน 4 ด้าน จากการวิเคราะห์
ห่วงโซ่คุณค่าปาล์มน้ำมัน พบปัญหาของปาล์มน้ำมัน คือ 1) ผลผลิตปาล์มน้ำมันต่อไร่ต่ำ และไม่เพียงพอต่อ
ความต้องการของโรงงานสกัดปาล์มน้ำมัน เพื่อนำไปแปรรูปให้เพียงพอต่อความต้องการตลาด 2) ต้นทุน
ค่าใช้จ่ายในการซื้อปุ๋ยสูง 3) เกษตรกรและผู้ประกอบการลานเทไม่มีอำนาจในการต่อรองเรื่องราคารับซื้อ
ปาล์มน้ำมัน และ 4) การขาดการส่งเสริมและความร่วมมือซึ่งกันและกันในห่วงโซ่คุณค่าของปาล์มน้ำมัน
นอกจากนี้ เสาวลักษณ์ เหมราร่อน (2558) ได้ทำการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่าของผู้ปลูกอ้อยและโรงงานน้ำตาล
ซึ่งทำการวิเคราะห์กิจกรรมหลัก 5 ด้าน และกิจกรรมสนับสนุน 4 ด้าน พบว่า การจัดการห่วงโซ่คุณค่าของ
เกษตรกรยังมีจุดที่ต้องปรับปรุงให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เพื่อเพิ่มผลผลิตออย ลดต้นทุน และป้องกันความเสี่ยง
้
ในการผลิตอ้อย โดยการให้ความรู้การบริหารจัดการไร่อ้อย และการจัดทำบัญชีฟาร์ม ในด้านโรงงานน้ำตาล
ยังขาดการวางแผนในการจัดคิว และนำออยสดเข้าสู่กระบวนการผลิต ซึ่งหากนำผลการศึกษาห่วงโซ่คุณค่าทั้ง
้
สองด้านมาปรับปรุงเชื่อมต่อกันจะส่งผลให้ผลตอบแทนสุทธิในการปลูกอ้อย การผลิตน้ำตาล ตลอดจน
อุตสาหกรรมต่อเนื่องสูงยิ่งขึ้น
จะเห็นได้ว่า ผลการศึกษาที่ได้ตรวจเอกสารการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่าจะเป็นการวิเคราะห์ถึง
การพัฒนาที่ทำให้ผลิตภัณฑ์เกิดมูลค่าและคุณค่าเพม โดยการวิเคราะห์ แบ่งเป็น 2 กิจกรรม คือ กิจกรรมหลัก
ิ่
และกิจกรรมสนับสนุน ซึ่งจากการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่าจะได้ข้อมูลเพื่อปรับปรุงการผลิต และการตลาดให้มี
ประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น
2.1.2 งานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับเกษตรอินทรีย์
กระแสรักสุขภาพที่มีในปัจจุบัน ส่งผลให้ผู้บริโภคหันมาบริโภคสินค้าอินทรีย์มากขึ้น ซึ่งข้าว
อินทรีย์เป็นสินค้าที่ได้รับความนิยม แม้ตลาดข้าวอินทรีย์จะขยายมากขึ้น แต่เกษตรกรรายย่อยจะนำผลผลิต
ของตนเองเข้าสู่ตลาดอินทรีย์ยังไม่ใช่เรื่องที่จะสามารถทำได้โดยง่ายนัก จากการศึกษาตลาดอินทรีย์ของชาวนา
ภาคกลางโดย อาภา หวังเกียรติ และ สมภพ ดอนดี (2562) พบว่า การที่เกษตรกรรายย่อยจะนำผลผลิตเข้าสู่
