Page 57 - Occupational health and safety
P. 57
29
2.3 การควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย (Thermoregulation) ความร้อนในร่างกายเกิดจากการเผา
ผลาญสารอาหารและจากสิ่งแวดล้อม ซึ่งความร้อนที่เกิดขึ้นส่วนหนึ่งจะถูกกักเก็บไว้ภายในร่างกายและ
ุ
บางส่วนจะถ่ายเทให้กับสิ่งแวดล้อม ความร้อนที่อยู่ในร่างกายจะสามารถวัดได้ในรูปของอณหภูมิ ซึ่ง
ุ
ร่างกายสามารถควบคุมอณหภูมิร่างกายเพอประโยชน์ในการท างานของร่างกายเพราะขบวนการทาง
ื่
็
เคมีต่าง ๆในร่างกาย รวมทั้งการท างานของเอนไซม์เปลี่ยนแปลงไปตามอณหภูมิ อณหภูมิที่พอเหมาะ
ุ
ุ
(Optimal temperature) ส าหรับการท างานคือ 36.7-37.3 องศาเซลเซียส ซึ่งอณหภูมิร่างกายแบ่ง
ุ
ออกได้เป็น 2 ชนิด (รัชฎา แก่นสาร์, 2549) คือ
1) อุณหภูมิแกนกลางของร่างกาย (Core temperature) คืออณหภูมิบริเวณอวัยวะภายใน
ุ
ร่างกายทั้งหมด สามารถวัดได้ทางทวารหนักและทางปาก
2) อุณหภูมิเปลือก (Shell temperature) คือ อุณหภูมิบริเวณทเป็นกล้ามเนื้อและผิวหนัง
ี่
ซึ่งจะเปลี่ยนแปลงไปตามอุณหภูมิภายนอก สามารถวัดได้ทางรักแร้ และทางผิวหนัง
ในสภาวะปกติร่างกายจะพยายามรักษาอณหภูมิของร่างกายให้คงที่ประมาณ 37 องศา
ุ
เซลเซียส หรือ 98.6 องศาฟาเรนไฮด์ โดยให้มีสมดุลระหว่างความร้อนที่เกิดขึ้น (Heat gain) กับความ
ุ
ร้อนที่สูญเสียไป (Heat loss) โดยมีศูนย์รับรู้อณหภูมิส่วนกลางที่สมองส่วนไฮโปธาลามัส
(Hypothalamus) เมื่ออณหภูมิแกนของร่างกาย (Core temperature) เปลี่ยน แปลงไปจาก 36.7-37
ุ
องศาเซลเซียส ตัวรับรู้ที่ผิวหนังและในสมองจะส่งข้อมูลต่าง ๆ ไปกับประสาทสู่ไฮโปธาลามัส
ุ
ไฮโปธาลามัสจะท าหน้าที่เป็นจุดปรับตั้งอณหภูมิและเป็นศูนย์กลางควบคุมหรือปรับอุณหภูมิกายให้คงที่
2.3.1 การผลิตความร้อนในร่างกาย (Heat gain mechanism) (Tansey, & Johnson, 2015)
1) ขบวนการเมตาโบลิซึมของเซลล์ในร่างกาย ร่างกายจะได้รับความร้อนจากขบวนการ
เมตาโบลิซึมของเซลล์จากการท างานของอวัยวะต่าง ๆ เช่น ตับ ไต หัวใจ ปอด สมอง
2) การหดตัว คลายตัวของกล้ามเนื้อลาย (Muscle Contraction) จะได้ความร้อนขึ้น 70-
80% โดยเฉพาะความร้อนที่เกิดจากการสั่นตัวของกล้ามเนื้อ (Shivering) จะก่อให้เกิดความร้อน
ภายในกล้ามเนื้อประมาณ 50-100% และหากร่างกายยังมีอณหภูมิที่ต่ ากว่า 36 องศาเซลเซียส
ุ
ร่างกายจะตอบสนองโดยการเพมการสั่นของกล้ามเนื้อมากขึ้นซึ่งการสั่นสามารถผลิตความร้อนได้ถึง
ิ่
500 %
ิ
3) การหลั่งฮอร์โมนบางชนิด เช่น ไทรอยด์ฮอร์โมน นอร์เอพเนฟฟริน ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่
กระตุ้นให้เกิดการสลายกลัยโคเจนและโปรตีนเป็นกลูโคส ซึ่งจะถูกเปลี่ยนเป็นพลังงานในรูปต่าง ๆ ที่
ก่อให้เกิดความร้อนในร่างกาย
4) ความร้อนจากสิ่งแวดล้อม (Warm Environment) หากสิ่งแวดล้อมมีอณหภูมิสูงกว่า
ุ
ภายในร่างกาย ร่างกายก็จะได้รับความร้อนนั่นได้
