Page 62 - Occupational health and safety
P. 62
34
2) กล้ามเนื้อหัวใจ มีเซลล์คล้ายกล้ามเนื้อลายแต่มีโครงสร้างบางอย่างแตกต่างไป
กล้ามเนื้อหัวใจจะได้รับพลังงานจากขบวนการเมตาโบลิซึมโดยใช้ออกซิเจนเป็นส่วนใหญ่ โดยได้รับ
พลังงานส่วนใหญ่จากไขมัน และยังได้จากคาร์โบไฮเดรตและโปรตีน นอกจากนี้ยังสามารถน ากรด
ี
แลคติคมาใช้เป็นพลังงานได้ พลังงานเคมีส่วนหนึ่งน าไปใช้ในการหดตัวของหัวใจ อกส่วนหนึ่งถูก
ั
เปลี่ยนเป็นความร้อนซึ่งหัวใจเป็นแหล่งผลิตความร้อนที่ส าคัญ เป็นกล้ามเนื้อที่ท างานโดยอตโนมัติ
กล้ามเนื้อส่วนนี้มีคุณลักษณะที่ส าคัญในการกระตุ้นการท างานด้วยตนเอง
3) กล้ามเนื้อลาย เป็นกล้ามเนื้อที่มีมากที่สุดในร่างกาย เป็นส่วนประกอบโครงสร้าง
็
ส่วนใหญ่ของร่างกาย ซึ่งประกอบไปด้วยมัดกล้ามเนื้อที่มีเอนน าไปยึดกับกระดูก การท างานของ
กล้ามเนื้อต้องอาศัยการกระตุ้นจากระบบประสาทมอเตอร์ และการเมตาโบลิซึมของกล้ามเนื้อลาย
เป็นกล้ามเนื้อที่มีบทบาทส าคัญต่อการเคลื่อนไหวและการท างานของร่างกาย สามารถหดตัวได้อย่าง
รวดเร็ว
2.4.3 การหดตัวของกล้ามเนื้อ (Contraction) (กิตติ อินทรานนท์, 2553)
การหดตัวของกล้ามเนื้อลาย หรือการเคลื่อนไหว เกิดจากการเมตาโบลิซึมของกล้ามเนื้อ
ี
ลายเพอเปลี่ยนพลังงานเคมีเป็นพลังงานกล โดยใช้พลังงานเอทีพ (Adenosine triphosphate: ATP)
ื่
ในการปล่อยแคลเซียมไอออนจากใยกล้ามเนื้อ ซึ่งมีผลให้เกิดการเกาะกันของมัยโอซิน (Myosin) และ
แอคติน (Actin) ในขณะหดตัว และใช้ในการดูดซึมแคลเซียมไอออนกลับเข้าสู่ใยกล้ามเนื้อในขณะ
กล้ามเนื้อคลายตัว
2.4.4 กลไกการสร้างพลังงาน (กิตติ อินทรานนท์, 2553)
การหดตัวของกล้ามเนื้ออาจเกิดจากปฏิกิริยาจากการขบวนการสร้างพลังงานทั้งแบบไม่ใช้
ออกซิเจน (Anaerobic process) และแบบใช้ออกซิเจน (Aerobic process)
1) กระบวนบวนการสร้างพลังงานโดยใช้ออกซิเจน
ในสภาวะพกสารอาหารพวกคาร์โบไฮเดรต ไขมัน และโปรตีนที่สะสมไว้ในเซลล์จะ
ั
ถูกสลายจนได้สารพลังงานเอทีพ (ATP) โดยกระบวนการออกซิเดทีฟ ฟอสโฟลิเลชั่น (Oxidative
ี
phosphorylation) ในไมโตคอนเดรียแบบใช้ออกซิเจน ขบวนการนี้จะเกิดขึ้นเมื่อร่างกายมีออกซิเจน
เพยงพอ ซึ่งสารอาหารจะถูกเผาผลาญอย่างสมบูรณ์จนได้คาร์บอนไดออกไซด์และน้ า ขบวนการนี้จะ
ี
ได้พลังงานถึง 36 โมล/กลูโคส 1 โมเลกุล ดังสมการ กระบวนการสร้างพลังงานแบบใช้ออกซิเจนจึง
เหมาะส าหรับกิจกรรมที่ใช้แรงน้อย
Glucose/Glycogen + 6O 2 + 36ADPP + 36P 6CO + 6H O + 36ATP
2
2
2) กระบวนการสร้างพลังงานโดยไม่ใช้ออกซิเจน
ี
เนื่องจากพลังงานเอทีพ ที่ถูกสร้างจากกระบวนการเผาผลาญสารอาการแบบใช้
ื่
ออกซิเจนมีจ านวนจ ากัด ถ้าร่างกายท ากิจกรรมอน เช่น ออกก าลังกายหรือท างานหนัก สารพลังงาน
เอทีพที่สะสมไว้นั้นจะถูกใช้หมดอย่างรวดเร็ว เซลล์กล้ามเนื้อจะเริ่มสร้างพลังงานโดยไม่ใช้ออกซิเจน
ี
ี
โดยจะเริ่มจากการสลายสารเอทีพในกล้ามเนื้อเพอสร้างพลังงานออกมา ซึ่งพบได้ 3 ขบวนการ
ื่
