Page 127 - วิธีวิจัยทางสาธารณสุขศาสตร์เบื้องต้น

119

ี



ั
หรือ อยูในรูปใหเลือกตอบจากที่กําหนดไว และมกนิยมใชตัวเลือกปลายเปดตอทายไว 1 ขอ มขอความวา
ี

ี

ุ
ั้
ื
่
ื่
ํ
ี
่
“อน ๆ ( โปรดระบ )........................ ” ทงนี้เพอแกปญหาท่ผูตอบมคาตอบไมตรงกบ ทมีใหเลือก และ
ั

ํ
ิ
คําถามแบบปลายเปด (Open-ended) คือ คาถามท่เปดโอกาสใหผูตอบไดแสดงความคดเห็นโดยอสระ

ี
ิ

ี
็
ี
ึ
้

และเตมท่ฉะนันผูสัมภาษณจะตองทําหนาท่จดบันทกรายละเอียดของคําตอบของผูใหสัมภาษณคําถาม
ประเภทนี้มักใชเพื่อตองการทราบรายละเอียดที่ลึกซึ้ง
ั
่
ึ
ี
ี
ั



้
การสัมภาษณจะไดขอมูลทดีหรือไมเพยงใดขนอยูกบผูสัมภาษณเปนสําคญในการสัมภาษณบาง



ี

็


ี
ี
็
กรณกมการใชแบบสัมภาษณชวยเปนแนวทางสําหรับผูสัมภาษณ แตในบางกรณกไมไดใชแบบสัมภาษณ 
ประกอบการสัมภาษณแตอยางใด ดังนั้นถือวาตัวผูสัมภาษณเปนเครื่องมือเก็บรวบรวมขอมูล สวนแบบ

สัมภาษณเปนเพียงเครื่องชวยบันทึกขอมูลดวย (พีระพงษ เครื่องสนุก, 2558)
4. การสังเกต (Observation)
การสังเกตเปนวิธีการหนึ่งท่ใชเปนเครืองมือเก็บรวบรวมขอมูลการวิจัยโดยการใชประสาท
่
ี
ี
สัมผัสของผูสังเกต แลวผูสังเกตเปนฝายบันทึกสิ่งท่สังเกตได อาจบันทึกไดหลายวิธี เชน การเขียน การ
ั
ั

ึ
ั
อัดเสียงลงในแถบบนทึกเสียง บนทึกเหตุการณไวในวีดีทศน วิธีการสังเกตเหมาะสําหรับการศกษา

พฤติกรรมของบุคคลและปรากฏการณตาง ๆ การวิจัยทางสังคมศาสตรนิยมแบงการสังเกตออกเปน 2
ประเภทใหญ คือ
ี
4.1 การสังเกตแบบไมมีโครงสราง (Unstructured observation) เปนการสังเกตท่ไมได 
กําหนดรายการสิ่งทจะตองสังเกตไวอยางแนนอน แตผูสังเกตมีอิสระท่จะสังเกตพฤตกรรมหรือ
ิ
่
ี

ี
ิ


ปรากฏการณตาง ๆ บางครังเรืองราวท่สังเกตนัน ไมสามารถคาดการณลวงหนาไดวาจะเกดอะไรขน หรือ
ี
ึ
้
้

้

่
้
เปนเรื่องใหมท่ยังไมคอยมีผูศึกษาไวตองอาศัยการสังเกตแบบนี นอกจากนี้ผลท่ไดสามารถนําไปใชสราง
ี
ี
แบบสังเกตแบบมีโครงสรางในขั้นตอไปได
4.2 การสังเกตแบบมโครงสราง (Structured observation) เปนการสังเกตทมการกาหนด
ี
ํ
ี
ี
่
รายการสิ่งที่ตองสังเกตไวลวงหนาวาจะสังเกตอะไรบาง จะสังเกตเมื่อไร ดังนั้นการสังเกตแบบนี้จําเปนตอง
ี
ใชแบบสังเกตท่จัดเตรียมไวกอน แบบสังเกตจะชวยใหผูสังเกตสามารถสังเกตพฤติกรรมไดครบถวนและ

เปนระบบ

นอกจากนี้ยังมการจําแนกการสังเกตโดยใชเงื่อนไขการมสวนรวมในเหตุการณทเขาไปสังเกต แบง
ี

ี
่
ี
ไดเปน 2 ประเภท คือ
่
ี

ี
1. การสังเกตแบบมสวนรวม (Participant observation) เปนการสังเกตทผูสังเกตเขาไปมสวน
ี

ุ
ี
รวมอยูในเหตการณหรือกิจกรรมนัน ๆ การเขาไปมีสวนรวมอาจจะเปนลักษณะทมีสวนรวมโดยสมบูรณ 

่
้


(Completion Participant) หรือมีสวนรวมโดยไมสมบูรณ (Incompletion participant) การสังเกต



ี
แบบมสวนรวมโดยสมบูรณผูสังเกตจะเขาไปเปนสมาชิกคนหนึงของกลุมและเขารวมกิจกรรมตาง ๆ ของ
่




ู

ู
กลุมเชนเดียวกับผูถูกสังเกต การมีสวนรวมโดยสมบูรณผูถกสังเกตจะไมรูตววากําลังถกสังเกตจึงม ี
ั

ํ
พฤติกรรมตามปกติ เชน สาธารณสุขอาเภอสังเกตการณบริหารโรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบลโดยการ

เขารวมประชุมของโรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตําบล เปนตน สวนการมีสวนรวมโดยไมสมบูรณผูสังเกตจะ


เขาไปรวมกิจกรรมบางตามสมควร เพื่อสรางความคุนเคยและความสัมพันธกับกลุมผูถูกสังเกต
2. การสังเกตแบบไมมสวนรวม (Non - participant observation) เปนการสังเกตทผูสังเกตจะ
่
ี


ี

ั
อยูนอกวงผูถูกสังเกต ทาตนเปนบุคคลภายนอกไมไดเขารวมกิจกรรมกบผูถูกสังเกต ขณะสังเกตผูสังเกต
ํ





้
อาจจะอยูในบริเวณเดียวกนหรืออยูนอกบริเวณเหตการณทสังเกตก็ได การสังเกตแบบไมมีสวนรวมนีมทง
ั
ี
้



ี
่
ุ
ั