Page 10 - รายงานโครงการกจกรรม 5ส ประจำปการศกษา 2562 E-BOOK

องค์ประกอบของกิจกรรม 5ส

ว่าที่ร้อยตรี ภูจิต สงวนศิลป์ ได้อธิบายองค์ประกอบของกิจกรรม 5ส มี 5 องค์ประกอบ ดังนี้
ส สะสาง คือ การแยกของที่จ าเป็นออกจากของที่ไม่จ าเป็น และขจัดของที่ไม่จ าเป็นออกไป เทคนิค

การปฏิบัติ ส สะสาง นั้น ผู้ปฏิบัติจะต้องเป็นผู้ก าหนดว่าสิ่งของที่ใช้งานนั้น ของสิ่งใดจ าเป็นและไม่จ าเป็น โดย
สิ่งของจ าเป็นคือสิ่งของที่เกี่ยวข้องกับผลส าเร็จของงาน สิ่งของที่ไม่จ าเป็นคือของที่ไม่มีผลต่อความส าเร็จของ

งาน ขั้นตอนการปฏิบัติงานแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก ่
ุ
1) ของจ าเป็นในการท างาน หมายถึง สิ่งของ เอกสาร อปกรณ์ เครื่องมือ ซึ่งมีผลต่อผลส าเร็จของ
ื้
งานที่พนังงานปฏิบัติอยู่ และจ าเป็นต้องใช้ในการปฏิบัติงานอยู่ จึงควรเก็บวางของเหล่านี้ในบริเวณพนที่
ปฏิบัติงานหรือพื้นที่ง่ายต่อการหยิบใช้
2) ของไม่จ าเป็นในการท างาน หมายถึง สิ่งของที่ไม่มีความจ าเป็นในการท างานและสามารถสะสาง

ได้ทันที เช่น เศษกระดาษ เอกสารที่ไม่จ าเป็นต้องใช้ เป็นต้น

3) ของที่ต้องรองการตัดสินใจ อาจเป็นสิ่งของ อุปกรณ์ เครื่องมือ ที่ไม่จ าเป็นต้องใช้อกต่อไป และ
ี

สิ่งของดังกล่าวเป็นของที่มีค่าสูง พนักงานจึงไม่มีอานาจในการตัดสินใจสะสางของเหล่านั้น จ าเป็นต้องให้
ผู้บริหารเป็นผู้ตัดสินใจในการสะสาง
ื่
ส สะดวก คือ การจัดวางหรือจัดเก็บส่งต่าง ๆ ในสถานที่ท างานอย่างเป็นระบบ เพอประสิทธิภาพ
คุณภาพ และความปลอดภัยในการท างาน ซึ่ง ส สะดวก ถือเป็น ส ที่ส าคัญข้อหนึ่งในการคปฏิบัติกิจกรรม 5ส
โดยุม่งเน้นส่งเสริมให้เกิดประสิทธิภาพในการท างาน ตั้งแต่การจัดหมวดหมู่ การจัดสิ่งของให้เป็นระเบียบ การ

ื่
ื้
ื้
ประยุกต์ใช้สัญลักษณ์สี การท าป้ายบ่งชี้ การทาสีตีเส้นบริเวณพนโรงงานเพอแบ่งแยกพนที่ ทั้งในการจัดวาง
ของระหว่างกระบวนการผลิต พนที่จัดวางอปกรณ์ เครื่องจักร เครื่องมือ ซึ่งหลักการท า ส สะดวก ในบริเวณ
ุ
ื้
พื้นที่โรงงาน สามารถแบ่งออกได้ คือ
1) เครื่องมือที่ใช้ร่วมกัน มีวางแผนการจัดเก็บเครื่องมือให้เป็นหมวดหมู่ ก าหนดต าแหน่งที่เก็บ

เครื่องมือ โดยการใช้เส้น สี ป้ายบ่งชี้แสดงพื้นที่วางเครื่องมือ
ุ
ั
2) เครื่องจักร จัดท ามีป้ายเครื่องจักร ส่วนที่เคลื่อนที่ ซึ่งอาจเกิดอนตรยต้องมีอปกรณ์ ป้องกัน
มีการทาสีเตือนหรือมาตรการใช้งาน มีการท าความสะอาดหรือตรวจสอบและดูแลรักษาเบื้องต้น เครื่องมือที่ใช้
ปรับทั้งเครื่องจักรต้องก าหนดจุดวางในต าแหน่งใกล้เครื่องจักรที่สะดวกต่อการหยิบใช้ เป็นต้น

3) ของระหว่างกระบวนการผลิต ก าหนดที่วางให้ชัดเจน อาจเป็นกล่องใส่ชิ้นงาน หรือตีเส้น
ขอบเขตการวาง มีป้ายบ่งชี้บอกบริเวณวาง หรือมีการก าหนดปริมาณมาตรฐานและควบคุมจ านวนที่ส าคัญ

การจัดวางต้อนค านึงถึงหลักความปลอดภัย เช่น มาตรฐานความสูงในการวางซ้อนของ และต้องค านึงถึงหลัก

เข้าก่อน ออกก่อน (FIFO – First In First Out)
4) พัสดุคงคลัง จัดป้ายแสดงต าแหน่งการวางของป้ายบ่งชี้พัสดุ ก าหนดระดับ ต่ าสุด สูงสุดของการ

จัดเก็บให้เห็นได้ง่าย ชัดเจนและต้องค านึงถึงหลักการ FIFO

ส สะอาด เป็น ส ที่ส่วนใหญ่มักคิดถึงเวลากล่าวถึง 5ส และท าให้คนส่วนใหญ่เข้าใจผิดว่าการท า 5ส
คือ การท าความสะอาด แต่ที่ถูกต้องแล้ว สะอาดในความหมายของ 5ส ไม่ใช่แค่การปัดกวาด เช็ด ถูก แต่

จะต้องครอบคลุมไปถึงการตรวจสอบด้วย โดยความหมายของ ส สะอาด คือ การท าความสะอาด (ปัด กวาด