Page 171 - เอกสารคำสอน ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา

หลักการของการพัฒนาที่ยั่งยืน องค์ประกอบของการพัฒนาที่ยั่งยืน

หลักการของการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development) ประกอบด้วย หลักการ การพัฒนาที่ยั่งยืน คือ การพัฒนาที่เน้นให้มนุษย์คำนึงถึงขีดจำกัดของ
และแนวคิดที่สำคัญ 2 ประการ คือ 1) แนวคิดเรื่อง “ความต้องการ” เป็นความต้องการพื้นฐาน ทรัพยากรธรรมชาติบนโลก และให้มีการดำเนินการพัฒนาควบคู่ไปกับการอนุรักษ์และฟื้นฟ ู

ที่จำเป็นในกลุ่มคนยากจนของโลก ซึ่งควรได้รับความช่วยเหลือเป็นอันดับแรก 2) ความคิดเรือง ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยให้เป็นการพัฒนาที่ตอบสนองความต้องการของคน
่
“ขีดจำกัด” ที่ขึ้นอยู่กับความสามารถของสิ่งแวดล้อม เนื่องจากการถูกเอารัดเอาเปรียบโดย ทั้งในยุคปัจจุบันและยุคต่อ ๆ ไปอย่างเท่าเทียมกัน (กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ

ุ
เทคโนโลยีและสถาบันสังคม ซึ่งมุ่งหวังเพื่อสนองตอบความต้องการของคนรุ่นปัจจุบันและ สิ่งแวดล้อม, 2556, น. 12) และหลักการสำคัญของการพัฒนาที่ยั่งยืน คือ การสร้างสมดล
อนาคต ดังนั้น การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของทุกประเทศ ต้องได้รับการพิจารณาตาม ระหว่าง 3 มิติของการพัฒนา มีดังนี้

แนวความคิดหลักของความยั่งยืน (พระมหาสุพร รกฺขิตธมฺโม, 2561, น. 19-20) 1. มิติการพัฒนาเศรษฐกิจที่ย่งยืน ซึ่งเป็นการพัฒนาเศรษฐกิจให้เจริญเติบโตอย่างมี
ั
การพัฒนาที่ยั่งยืนจึงต้องสนองความต้องการพื้นฐานของทุกคนรวมถึงโอกาสความ คุณภาพ กระจายรายได้ให้เอื้อประโยชน์ต่อคนส่วนใหญ่ในสังคม โดยเฉพาะคนที่มีรายได้ต่ำ
ต้องการเพื่อให้มีชีวิตดีขึ้น แต่สิ่งเหล่านี้ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของมาตรฐานการบริโภคซึ่งทุก ๆ คน 2. มิติการพัฒนาสังคมที่ยั่งยืน ซึ่งเป็นการพัฒนาคนให้มีความรู้ มีสมรรถนะและมี

ควรมีโอกาสรับร่วมกัน ภายใต้ขอบเขตความเป็นไปได้ของระบบนิเวศ และเป็นไปตามทิศทาง ผลิตภาพสูงขึ้น ส่งเสริมให้เกิดสังคมที่มีคุณภาพ และเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้

เชิงนโยบายเพื่อนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน (พฤทธิ์ ศิริบรรณพทักษ์, 2553) ตามประเด็นที ่ 3. มิติการพัฒนาสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน ซึ่งเป็นการใช้ทรัพยากรธรรมชาติในปริมาณที ่
สำคัญดังนี้ 1) ประชากรและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ 2) ความมั่นคงด้านอาหาร 3) ชาติ ระบบนิเวศสามารถฟื้นตัวกลับสู่สภาพเดิมได้ การปล่อยมลพิษออกสู่สิ่งแวดล้อมในระดับที ่

พันธุ์และระบบนิเวศ 4) พลังงาน 5) อุตสาหกรรมที่ผลิตมาก แต่ลงทุนน้อย และ 6) การท้าทาย ระบบนิเวศสามารถดูดซับและทำลายมลพิษนั้นได้ โดยให้สามารถผลิตมาทดแทนทรัพยากร

ั
ความเป็นเมือง ดังนั้น จึงกล่าวได้ว่าการที่จะสามารถสนองตอบความต้องการของมนุษย์และ ประเภทที่ใช้แล้วหมดไปได้ ซึ่งสอดคล้องกับพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หว
บรรลุถึงศักยภาพของการเจริญเติบโตได้ จะเกี่ยวข้องกบสองเรื่อง (ดลพัฒน์ ยศธร, 2542, น. รัชกาลที่ 9 ที่รัฐบาลได้อัญเชิญมาเป็นกรอบทิศทางการพัฒนาและบริหารประเทศ ตั้งแต่ปี
ั
37) ดังนี้ 1) การเพิ่มขีดความสามารถในการผลิต ขณะเดียวกันต้องเพิ่มโอกาสของความเท่า พ.ศ. 2545 จนถึงปัจจุบัน โดยให้ความสำคัญกับการพัฒนาที่สมดุล ทั้งด้านวัตถุ สังคม

ั
ั
เทียมกันสำหรับทุกคนด้วย (ความเท่าเทียม) 2) การพัฒนาที่ยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้เกี่ยวข้องกบ สิ่งแวดล้อม และวฒนธรรม เพื่อให้ประเทศรอดพ้นจากวิกฤต สามารถดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคง
สภาวะการเพิ่มจำนวนประชากรที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงความสามารถในการผลิตของ และนำไปสู่การพัฒนาที่มีคุณภาพและยั่งยืน (ปรียานุช พิบูลสราวุธ, 2552, น. 94)
ระบบนิเวศ (ความสมดุล) สอดคล้องกับพระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต) (2544, น. 238) ที่ได้ การพัฒนาที่ยั่งยืน มี 2 แนวคิด กล่าวคือ แนวคิดที่หนึ่งเป็นแนวคิดของสมัชชาโลกว่า

กล่าวว่า หลักการเรื่องการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development) แนวพุทธ คือ การ ด้วยสิ่งแวดล้อมและการพัฒนา (WCED) ได้ให้ความสำคัญกับสิ่งแวดล้อมเป็นหลัก เนื่องจาก

พัฒนามนุษย์ ตามหลักการทางพระพุทธศาสนา ด้วยการพัฒนาระบบการดำเนินชีวิตทั้งสาม การพัฒนาที่ผ่านมามุ่งเน้นการพัฒนาเศรษฐกิจ ส่งผลกระทบต่อการทำลายสิ่งแวดล้อมทาง
ด้านให้เป็นการพัฒนาเต็มทั้งคนก่อน จึงจะเป็นการพัฒนาที่ได้ผล คือ ระบบแห่งไตรสิกขา ธรรมชาติ เป็นการพัฒนาที่ไม่สมดุล ดังนั้นหลักการพัฒนาแบบใหมจะต้องทำให้เกิดความ
่
ได้แก ศีล สมาธิ ปัญญา โดยเน้นเฉพาะประเด็นที่พึงพัฒนาเป็นสำคัญในด้านพฤติกรรม เป็น สมดุลระหว่างเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม (OLSP, 1996) และแนวคิดที่สองเป็นของยูเนสโก
่
ช่องทางให้เกิดการพัฒนาต่อเนื่องไปถึงการพัฒนาด้านจิตใจและด้านปัญญาได้ดีด้วย (UNESCO) ที่จัดให้มีทศวรรษโลกเพื่อการพัฒนาเชิงนวัตกรรม (World Decade for Cultural
่
ุ
ั
ั
ั
้
สรุปได้ว่า หลักการของการพฒนาที่ย่งยืน เป็นการคำนึงถึงผลกระทบที่จะเกิดขึนกับ Development) โดยให้ความสำคัญกบวัฒนธรรมเป็นหลัก เนื่องจากการพัฒนาที่ผ่านมามงเน้น
คนในปัจจุบันและอนาคตจากสิ่งที่กระทำขึ้นในปัจจุบัน ทั้งประโยชน์และโทษที่จะได้รับ มนุษย ์ การพัฒนาความเจริญทางวัตถุจนละเลยคุณค่าของความเป็นมนุษย์และวัฒนธรรม ดังนั้น
จึงควรพัฒนาจิต ในการหาความสุขที่เป็นอิสระ มีคุณธรรม มีปัญญา มีความรู้เข้าใจโลกและ หลักการพัฒนาแบบใหม่จะต้องทำให้เกิดความสมดุลระหว่างเศรษฐกิจและวัฒนธรรม (พฤทธิ์
ชีวิตตามความเป็นจริงของธรรมชาติ เป็นผู้ที่เอื้อเฟื้อเกื้อกูลต่อสังคมมนุษย์และธรรมชาติ ศิริบรรณพทักษ์, 2553, น. 32) ซึ่งการพัฒนาที่ยั่งยืนจะต้องเป็นการพัฒนาที่ทำให้เกิดความ
สิ่งแวดล้อมไม่ให้แสดงพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ ถึงจะบรรลุจุดหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน สมดุลทางเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม ดังภาพ 2

เอกสารคำสอน รายวิชา 161423 ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา 3(3-0-6) เรียบเรียงโดย ผศ.ดร.รักษิต สุทธิพงษ์ หน้า 142 เอกสารคำสอน รายวิชา 161423 ประเด็นคัดสรรทางการศึกษา 3(3-0-6) เรียบเรียงโดย ผศ.ดร.รักษิต สุทธิพงษ์ หน้า 143
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รักษต สทธิพงษ | เอกสารค�าสอน ประเด็นคัดสรรทางการศกษา 143

ึ
์
ุ
ิ