Page 274 - Dictionary of Buddhism by Bhikkhu P. A. Payutto

[353] 274 พจนานุกรมพุทธศาสตร

ธรรมชุดนี้ เมื่อตรัสระบุชื่อทั้งชุดในพระสูตร ทรงเรียกวาเปน อภิญญาเทสิตธรรม เชน
ที.ม.10/107/141; ที.ปา.11/108/140; ม.อุ. 14/54/51) คือเปนอภิญญาเทสิตธรรม 37 และในพระอภิธรรม
ทานแสดงไววาธรรม 37 ประการนี้เปน สัทธรรม

นอกจากนี้ ธรรม 37 ประการชุดนี้ยังไดชื่อวาเปน สันติบท คือ ธรรมที่เปนไปเพื่อการ

บรรลุสันติ (รวมทั้งเปน อมตบท และ นิพพานบท เปนตน—ขุ.ม.29/701/414; ขุ.จู.30/391/188)
และเปน เสรีธรรม หรือ ธรรมเสรี (ขุ.จู.30/681/340; 684/342)
ในพระวินัยปฎก ทานแสดงธรรม 37 ประการนี้ไวเปนคํ าจํ ากัดความของคํ าวา มรรคภาวนา

(ดู วินย.1/236/175; 2/308/212)
ตอมา ในคัมภีรชั้นอรรถกถา รวมถึงวิสุทธิมัคค จึงระบุและแจกแจงไวชัดเจนวา โพธิปกขิยธรรม

37 ประการ ไดแกธรรมเหลานี้ (ดู องฺ.อ.1/77; อิติ.อ.287; ปฏิสํ.อ.2/95, 196, 261; วิสุทฺธิ.3/328)

Vism.681. วิสุทฺธิ.3/328.
[353] มงคล 38 (สิ่งที่ทํ าใหมีโชคดี, ธรรมอันนํ ามาซึ่งความสุขความเจริญ — Maïgala:

blessings; เรียกเต็มวา อุดมมงคล คือมงคลอันสูงสุด — highest blessing)
คาถาที่ 1

1. อเสวนา จ พาลานํ (ไมคบคนพาล — Bàla-asevanà: not to associate with fools; to

dissociate from the wicked)
2. ปณฺฑิตานฺจ เสวนา (คบบัณฑิต — Paõóitasevanà: to associate with the wise)

3. ปูชา จ ปูชนียานํ (บูชาคนที่ควรบูชา — Påjaneyyapåjà: to honour those who are

worthy of honour)
คาถาที่ 2

4. ปฏิรูปเทสวาโส จ (อยูในปฏิรูปเทศ, อยูในถิ่นมีสิ่งแวดลอมดี — Pañiråpadesavàsa:

living in a suitable region; good environment)
5. ปุพฺเพ จ กตปุฺตา (ไดทํ าความดีใหพรอมไวกอน, ทํ าความดีเตรียมพรอมไวแตตน —

Pubbekatapu¤¤atà: having formerly done meritorious deeds)
6. อตฺตสมฺมาปณิธิ จ (ตั้งตนไวชอบ — Attasammàpaõidhi: setting oneself in the

right course; right direction in self-guidance; perfect self-adjustment)
คาถาที่ 3

7. พาหุสจฺจฺจ (เลาเรียนศึกษามาก, ทรงความรูกวางขวาง, ใสใจสดับตรับฟงคนควาหาความ

รูอยูเสมอ — Bàhusacca: great learning; extensive learning)

8. สิปฺปฺจ (มีศิลปวิทยา, ชํ านาญในวิชาชีพของตน — Sippa: skill; knowledge of the
arts and sciences)

9. วินโย จ สุสิกฺขิโต (มีวินัยที่ไดศึกษาดีแลว, มีระเบียบวินัยดี, ไดฝกอบรมตนไวดี —