Page 36 - พระราชประวัติ รัชกาลที่ 5
P. 36
เสียดินแดนครั้งที่ 3 ใน พ.ศ. 2436 ฝรั่งเศสยกกองทหารจากพนมเปญขึ้นมาทางแม่น้ าโขงแล้วรุกเข้า
มา ในเขตฝั่งซ้ายของแม่น้ า ปักธงชาติฝรั่งเศสขึ้น ที่ทุ่งเชียงค าเมืองค าม่วนคนไทยชักธงลงมาฉีกทิ้งเสีย
ฝรั่งเศสจับตัวพระยอดเมืองขวางเจ้าเมืองค าม่วน และในขณะที่กองทัพสยามยกไปช่วยพระยอดเมืองขวาง
ปรากฏว่า นาย โกรสกูแรง (Grosgurin) นายทหารฝรั่งเศสเกิดเสียชีวิตลง ฝรั่งเศสกล่าวหาว่านายโกรสกูแรง
ถูกฆาตกรรมและเรียกร้องให้ไทยลงโทษพระยอดเมืองขวางทั้งทูตฝรั่งเศสยื่นบันทึกถึงรัฐบาลไทยว่า เมื่อเกิด
เรื่องเช่นนี้ขึ้น ท าให้เหตุการณ์ทวีความตึงเครียดและคับขันขึ้น ในขณะเดียวกันทั้งกระทรวงอาณานิคม
ั
สื่อสารมวลชน และวงการศาสนาต่างสนับสนุนรัฐบาลฝรั่งเศสให้ใช้มาตรการรุนแรงกบไทย
13 กรกฎาคม พ.ศ. 2463 ฝรั่งเศสส่งเรือรบ 2 ล า พร้อมเรือน าร่อง ซึ่งเรือรง 2 ล าชื่อเรือปืนแองกอง
สตอง (Inconstant) และเรือโกแมต (Comete) ทางป้อมพระจุลจอมเกล้าได้ยิงเตือนส่งสัญญาณถาม เรือรบ
ฝรั่งเศสไม่ตอบ และเรือรบฝรั่งเศสก็มิได้หยุดยั้ง เวลานั้นพระยาชลยุทธโยธิน (อังเดร ดู เปลซิส เดอ ริเชอลิเออ
Andre du Plesis de Ri- chelieu ชาวเดนมาร์ก) เป็นผู้บัญชาการทหารเรือไทยอยู่ที่นั่นด้วย ทางป้อมจึงยิง
ปืนยับยั้ง เกิดการยิงโต้ตอบกันขึ้น เรือน าร่องฝรั่งเศสถูกปืนเกยตื้น และเรือรบฝรั่งเศสยิงถูก
เรือ "มกุฎราชกุมาร" ของไทยเสียหาย ครั้งนั้น มีทหารบาดเจ็บ และเสียชีวิต นาย ออกุสต์ ปาวี ยื่นค าขาดต่อ
รัฐบาลหลายข้อให้ตอบภายใน 48 ชั่วโมง รัฐบาลไทยโดยสมเด็จกรมพระยาเทววงศ์วโรปการ เสนาบดี
ื่
กระทรวงต่างประเทศ เป็นผู้แทนตอบไปว่า ข้ออนๆ เช่น ให้ไทยชดใช้ค่าเสียหายนั้น ไทยตกลง แต่ข้อที่ว่า ให้
ยกดินแดนฝั่งซ้ายแม่น้ าโขงให้แก่ฝรั่งเศสนั้น ฝรั่งเศสไม่มีหลักฐาน หรืออานาจอนชอบธรรมอนใด ปาวีถือว่า
ั
ั
่
ไทยปฏิเสธจึงนั่งเรือรบออกปากน้ าไป แล้วประกาศปิดอาวไทย ตั้งแต่วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2436 การปิด
ั
อ่าว ท าให้กระทบกระเทือนถึงเรือชาติอื่นๆ ด้วย และองกฤษก็สงวนท่าที ไม่แสดงว่า จะช่วยเหลือไทยอย่างใด
ื่
ไทยเกรงชาติอนจะเข้าแทรกแซงจึงต้องยอมฝรั่งเศส ฝรั่งเศสเลิกปิดอาววันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2436 และตก
่
ลงท าสัญญากัน เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2436 โดย ให้ไทยเพกถอนสิทธิเหนือดินแดนฝั่งซ้ายของแม่น้ าโขง
ิ
ทั้งหมด ให้จัดการลงโทษเจ้าหน้าที่ที่ยิงเรือปืนฝรั่งเศส พร้อมกับชดใช้ค่าเสียหายให้ฝรั่งเศสเป็นเงิน 2 ล้าน
ฟรังก์ และยังมีข้อก าชับทิ้งท้ายว่า “—ถ้าถูกโจมตี จะท าลายกองทัพเรือไทย ตลอดจนป้อมปราการ—” ไทย
เสียดินแดนให้ฝรั่งเศสครั้งนี้ ประมาณ 140,000 ตารางกิโลเมตร ทั้งได้ก าหนดให้ไทยต้องถอนทัพจากฝั่งแม่น้ า
โขงออกให้หมดและไม่สร้างสถานที่ส าหรับการทหาร ในระยะ 25 กิโลเมตร
ั่
อาคารกองรักษาการณ์ทหารฝรั่งเศส อาคารกองบัญชาการทหารฝรงเศส.
