Page 455 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]
P. 455
อัลไคน์ (alkyne) 427
8.5.2 ปฏิกิริยาการเติมไฮโดรเจนเฮไลด์
(Hydrohalogenation)
ปฏิกิริยาการเติมไฮโดรเจนเฮไลด์ของอัลไคน์จะคล้ายคลึงกับอัลคีน แต่ปกติแล้วใน
ปฏิกิริยาการเติม HX (เมื่อ X คือ Cl, Br, I) ลงในอัลไคน์มักนิยมใช้ HX จำนวน 2 equivalents ทำ
ปฏิกิริยา HX จะเข้าเติมไปที่พันธะคู่ทั้งสองพันธะ โดยจะเกิดปฏิกิริยาการเติมทีละครั้ง ครั้งแรกจะ
ได้อัลคีนออกมาก่อน จากนั้นอัลคีนก็จะถูกทำปฏิกิริยาการเติมต่อ จนได้สารผลิตภัณฑ์เป็น geminal
dihalide ในระหว่างเกิดปฏิกิริยาพันธะซิกมาระหว่าง H–X จะแตกออกพร้อมกับที่มีการสลายพันธะ
ไพน์ แล้วมีการสร้างพันธะซิกมาใหม่เป็นพันธะ C–X และ C–H
หากอัลไคน์ที่ใช้เป็นเป็นสารตั้งต้นเป็นชนิดเทอร์มินอลอัลไคน์ การเข้าเติมของ HX จะ
เป็นไปตามหลักของมาร์คอฟนิคอฟ (HX เข้าด้านที่ H มากกว่า) ดังแสดงในสมการทั่วไปและตัวอย่าง
ปฏิกิริยา
หากมี HX 2 equivalents HX
จะเข้าเติมที่พันธะไพน์อีกครั้ง
หากมี HX 1 equivalent
ปฏิกิริยาจะหยุดที่อัลคีน
คำอธิบายประการหนึ่งที่ใช้อธิบายว่าทำไม่สารผลิตภัณฑ์ที่ได้จึงเป็น geminal dihalide (อะตอม X
เกาะที่ C ตัวเดียวกัน) คือ เมื่อเกิดอัลคีนตามกฎของมาร์คอฟนิคอฟแล้ว HX อีกโมเลกุลที่เข้ามาเติมที่
พันธะคู่ ก็จะเข้าตามกฎของมาร์คอฟนิคอฟเช่นกัน ทำให้ H เข้าฝั่งเดียวกับตัวแรก ดังแสดงในตัวอย่าง
ปฏิกิริยาการเติม HBr ของ pent-1-yne
H ของ HBr จะเติมเข้าที่
คาร์บอนฝั่งที่มี H มากกว่า
ส่วนในกรณีที่ใช้อินเทอร์นอลอัลไคน์เป็นสารตั้งต้น H ของ สาร HX จะเข้าได้ทั้งสองฝั่งเพราะคาร์บอน
ั
แต่ละตัวของ alkyne ไม่มีไฮโดรเจนอยู่ ดังนั้นปฏิกิริยาการเติมไฮโดรเจนเฮไลด์ของอินเทอร์นอลอล
ไคน์ (ใช้ HX จำนวน 2 equivalents) จะได้สารผลิตภัณฑ ดังแสดง
์
