Page 459 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]

อัลไคน์ (alkyne) 431

8.5.3 ปฏิกิริยาการเติมฮาโลเจน
(Addition of halogen)
ปฏิกิริยาการเติมฮาโลเจนลงในอัลไคน์จะเหมือนกับปฏิกิริยาการเติมฮาโลเจน
ั
ของอัลคีน เนื่องจากสารประกอบอัลไคน์มีพนธะไพน์สองพันธะ จึงนิยมใช้ X2 จำนวน 2 equivalents
ทำปฏิกิริยาการเติมกับอัลไคน์ โดย X2 equivalent แรกจะทำปฏิกิริยากับอัลไคน์เกิดเป็น ทรานส์
dihalide (โครงสร้างแบบทรานส์เสถียรกว่าโครงสร้างแบบซิส ประกอบกับเป็นการเข้าเติมแบบ anti
addition) และเมื่อทำปฏิกิริยาต่อกับ X2 equivalent ที่สอง จะได้ผลิตภัณฑ์เป็น tetrahalide ดัง
แสดง

หรือในบางครั้งจะเขียนสมการเคมีแบบรวม แล้วระบุในสมการเคมีว่า ใช้ X2 จำนวน 2 equivalents
ดังแสดง

กลไกการเกิดปฏิกิริยาการเติมฮาโลเจนลงในอัลไคน์ จะอธิบายโดยใช้ตัวอย่างปฏิกิริยา

ระหว่าง but-2-yne กับ Cl2 ดังแสดงในภาพที่ 8.7 ซึ่งมีขั้นตอนการเกิดปฏิกิริยา 2 ขั้นตอนใหญ่ คือ
ขั้นที่ 1 (step [1]) Cl2 จะเข้ามาเติมที่พันธะไพน์ของอัลไคน์เกิดเป็น halonium ion (ทบทวนหัวข้อ
-
+
ื่
7.4.3A) จากนั้น Cl จะทำหน้าที่เป็นนิวคลีโอไฟล์เข้าชนที่ C อะตอมในฝั่งตรงกันข้ามกับ Cl เพอเปิด
วงสามเหลี่ยมของ halonium ion เกิดเป็น trans dihalide ถัดมาใน step [2] Cl2 จะเข้ามาเติมที่
-
พันธะไพน์ของอัลคีนเกิดเป็นวงสามเหลี่ยม halonium ion และเมื่อ Cl เข้าชนที่ C อะตอมในฝั่ง
+
ตรงกันข้ามกับ Cl จะให้สารผลิตภัณฑ์เป็น tetrahalide