Page 47 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]

เคมีอินทรีย์ (Org. Chem.) 19

ส่วนไอออนิก

ส่วนโคเวเลนต ์

โดยทั่วไปพันธะที่เชื่อมระหว่างอะตอมที่มีค่า EN ต่างกันมากๆ มักจะมีความเป็นพันธะไอออนิกสูงมาก

1.10 รูปร่างโมเลกุลของสารประกอบอินทรีย์
รูปร่างโมเลกุล เป็นการจัดเรียงตัวของอะตอมแบบ 3 มิติ ที่ถูกเชื่อมด้วยพันธะเคมี ซึ่ง

หลังจากที่เราได้เรียนรู้การเขียนโครงสร้างลิวอิสไปแล้ว เราสามารถใช้โครงสร้างลิวอิสในการทำนาย
รูปร่างโมเลกุลของสารอินทรีย์ได้ โดยใช้ทฤษฎีของ valence shell electron pair repulsion
(VSEPR) หรือเรียกอีกอย่างคือ การผลักกันของกลุ่มอิเล็กตรอนรอบอะตอมกลาง ดังนั้น รูปร่างที่
เสถียรของโมเลกุลจะเป็นผลมาจากการที่กลุ่มอิเล็กตรอน/กลุ่มอะตอม อยู่ห่างกันมากที่สุด รูปร่าง
โมเลกุลของสารอินทรีย์ส่วนใหญ่จะมีรูปร่างที่เป็นไปได้อยู่ 3 แบบ แบ่งตามจำนวนกลุ่มอิเล็กตรอน

ล้อมรอบอะตอมกลาง โดยเราจะกำหนด class ดังนี้ A แทนอะตอมกลาง X แทนอะตอมที่ล้อมรอบ
อะตอมกลาง รายละเอียดแสดงในตารางที่ 1.3

ตารางที่ 1.3 รูปร่างโมเลกุล class และมุมพันธะของสารอินทรีย์
จำนวนกลุ่มอะตอมรอบอะตอมกลาง Class รูปร่างโมเลกุล มุมพันธะ (°)
2 กลุ่ม AX2 เส้นตรง 180

3 กลุ่ม AX3 สามเหลี่ยมแบนราบ 120
4 กลุ่ม AX4 ทรงสี่หน้า 109.5

1.10.1 สองกลุ่มอะตอมรอบอะตอมกลาง (AX 2)
หากมีกลุ่มอะตอมที่เชื่อมพันธะรอบอะตอมกลางจำนวน 2 กลุ่ม 2 กลุ่มนั้นจะ
จัดเรียงตัวให้อยู่ห่างกันมากที่สุด 180° ดังนั้น หากโมเลกุลใดมี class เป็น AX2 นี้จะมีรูปร่างโมเลกุล
เป็นเส้นตรง (linear shape) ตัวอย่างเช่น BeH2 มีอะตอมกลางเป็น Be และอะตอมรอบอะตอมกลาง
จำนวน 2 อะตอม คือ H ดังนั้น BeH2 มีรูปร่างเป็น เส้นตรง อีกตัวอย่างหนึ่งที่เป็นสารอินทรีย์และมี

รูปร่างโมเลกุลเป็นเส้นตรง คือ acetylene (HC≡CH) หากพิจารณาว่าคาร์บอนอะตอมใดอะตอมหนึ่ง
เป็นอะตอมกลาง H และ C อีกอะตอมหนึ่งเป็นอะตอมล้อมรอบอะตอมกลาง โดยไม่ต้องสนใจพันธะ
สามที่เชื่อมอะตอมอยู่เราจะพิจารณากลุ่มอะตอมเท่านั้น ดังนั้น สาร acetylene ก็จะมี class เป็น

AX2 และมีรูปร่างโมเลกุลเป็นเส้นตรงดังแสดง