Page 48 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]
P. 48
20 ความรู้เบื้องต้นของเคมีอินทรีย์
พิจารณา C อะตอมนี้เป็นอะตอมกลาง
ข้างเคียงมี H และ C เป็นอะตอมข้างเคียง
1.10.2 สามกลุ่มอะตอมรอบอะตอมกลาง (AX3)
หากมีกลุ่มอะตอมที่เชื่อมพันธะรอบอะตอมกลางจำนวน 3 กลุ่ม ทั้ง 3 กลุ่มนั้นจะ
จัดเรียงตัวให้อยู่ห่างกันมากที่สุด 120° ในระนาบเดียวกัน ดังนั้นหากโมเลกุลใดมี class เป็น AX3 นี้
จะมีรูปร่างโมเลกุลเป็นสามเหลี่ยมแบนราบ (trigonal planar shape) ตัวอย่างเช่น BF3 มีอะตอม
กลาง B และอะตอมล้อมรอบอะตอมกลาง จำนวน 3 อะตอม คือ F ดังนั้น BF3 มีรูปร่างเป็น
สามเหลี่ยมแบนราบ อีกตัวอย่างหนึ่งคือ ethylene (H2C=CH2) หากพิจารณาว่าคาร์บอนอะตอมใด
อะตอมหนึ่งเป็นอะตอมกลาง H สองอะตอม และ C อีกหนึ่งอะตอม เป็นอะตอมล้อมรอบ โดยไม่ต้อง
สนใจพันธะคู่ที่เชื่อมอะตอมอยู่ ดังนั้นสาร ethylene ก็จะมี class เป็น AX3 และมีรูปร่างโมเลกุลเป็น
สามเหลี่ยมแบนราบ ดังแสดง
พิจารณา C อะตอมนี้เป็นอะตอมกลาง ข้างเคียงมี
H 2 อะตอม และ C หนึ่งอะตอมข้างเคียง
1.10.3 สี่กลุ่มอะตอมรอบอะตอมกลาง (AX4)
หากมีกลุ่มอะตอมที่เชื่อมพันธะรอบอะตอมกลางจำนวน 4 กลุ่ม ทั้ง 4 กลุ่มนั้นจะ
จัดเรียงตัวให้อยู่ห่างกันมากที่สุด 109.5° ดังนั้น หากโมเลกุลใดมี class เป็น AX4 นี้ จะมีรูปร่าง
โมเลกุลเป็นทรงสี่หน้า (tetrahedral shape) ตัวอย่างเช่น CH4 มีอะตอมกลาง C และอะตอม
ล้อมรอบอะตอมกลาง จำนวน 4 อะตอม คือ H ดังนั้น CH4 มีรูปร่างเป็นทรงสี่หน้า (การเขียนแสดง
ทรงสี่หน้าแบบสามมิติโดยใช้เส้นหนาเส้นปะ นั้นจะอธิบายในหัวข้อถัดไป) ดังแสดง
