Page 639 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]
P. 639
อัลดีไฮด์และคีโตน 611
ภาพที่ 11.3 โครงสร้างทั่วไป สูตรแบบย่อของคีโตน อัลดีไฮด์ และ ฟอร์มัลดีไฮด์
คีโตนและอัลดีไฮด์มีโครงสร้างที่คล้ายคลึงกัน และมีคุณสมบัติบางอย่างที่เหมือนกัน แต่ใน
หลายกรณี อัลดีไฮด์จะมีความว่องไวในการถูกนิวคลีโอไฟล์เข้าทำปฏิกิริยาที่หมู่คาร์บอนิลได้ไวกว่า
คีโตน เนื่องจากคีโตนที่มีหมู่อัลคิลเกาะอยู่ทั้งสองข้างของหมู่คาร์บอนิล ซึ่งเป็นหมู่ที่มีความหนาแน่น
ของอิเล็กตรอนมากจึงสามารถให้อิเล็กตรอนไปที่คาร์บอนอะตอมได้ทำให้คาร์บอนมีความเป็นอิเล็ก
โทรฟิลิกน้อยลง ในขณะเดียวกัน อัลดีไฮด์มีหมู่อัลคิลเพียง 1 หมู่จึงเสมือนว่าให้อิเล็กตรอนกับ
คาร์บอนได้น้อยกว่า คาร์บอนของหมู่อัลดีไฮด์จึงมีความเป็นอิเล็กโทรไฟล์มากกว่า ดังแสดง
อัลดีไฮด์มีหมู่อัลคิลหมู่เดียว จึงมี มีหมู่อัลคิลทั้งสองหมู่ให้อิเล็กตรอน คีโตน
จึงมีความเป็นอิเล็กโทรไฟล์น้อยกว่า
ความเป็นอิเล็กโทรไฟล์มากกว่า
11.3 สมบัติทางกายภาพของอัลดีไฮด์และคีโตน
อัลดีไฮด์และคีโตนมีหมู่คาร์บอนิลที่เป็นพันธะมีขั้ว จึงจัดเป็นโมเลกุลมีขั้ว แรงระหว่าง
โมเลกุลที่แข็งแรงที่สุด คือ แรง dipole-dipole ทั้งอัลดีไฮล์และคีโตนไม่มี H ที่เชื่อมพันธะกับ F, O,
N อะตอมจึงไม่มีพันธะไฮโดรเจน ซึ่งต่างจากกรณีของแอลกอฮอลที่สามารถเกิดพันธะไฮโดรเจน
์
ระหว่างโมเลกุลได้ ดังนั้นหากเปรียบเทียบจุดเดือดระหว่าง อัลเคน อัลดีไฮด์คีโตน และแอลกอฮอล์
ในกรณีที่มวลโมเลกุลของสารมีค่าเท่ากัน จะพบว่าแอลกอฮอล์มีจุดเดือดสูงที่สุด เนื่องจากมีแรงยึด
เหนี่ยวระหว่างโมเลกุลที่แข็งแรงที่สุด คือ พันธะไฮโดรเจน ในขณะที่ อัลดีไฮด์และคีโตน จะมีจุดเดือด
สูงกว่าอัลเคน เพราะมีแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลเป็น แรง dipole-dipole ซึ่งแข็งแรงกว่าแรงยึด
เหนี่ยวระหว่างโมเลกุลแบบแรงลอนดอน ซึ่งพบในอัลเคน ตัวอย่างลำดับการเปรียบเทียบจุดเดือดใน
กรณีที่มวลโมเลกุลเท่ากัน ดังแสดง
