Page 65 - Occupational health and safety

37

Resting Dynamic work Static work

Blood need Blood flow Blood need Blood flow Blood need Blood flow

ภาพที่ 2.7 แสดงปริมาณเลือดที่กล้ามเนื้อต้องการในขณะท างาน

ที่มา: จาก การยศาสตร์ (น.116), โดย นริศ เจริญพร, 2543, กรุงเทพฯ: ภาควิชาวิศวกรรม
อุตสาหการ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ั
2.4.6 อตราการใช้ออกซิเจนในการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อ (O2 consumption) (รัตนวดี ณ
นคร, 2537)
อัตราการใช้ออกซิเจน คือปริมาณของออกซิเจนร่างกายต้องการใช้ต่อ 1 นาที โดยปกติใน
ท่านั่งร่างกายจะมีอตราการใช้ออกซิเจนประมาณ 200-300 มล./ นาที (หรือ 3.5 มล./กก./นาที) ซึ่ง
ั
ั
เรียกอตราการใช้ออกซิเจนที่ระดับนี้ว่า 1 MET (metabolic equivalent) ในคนทั่วไปอตราการใช้
ั
ออกซิเจนจะเพิ่มได้ 3 เท่าเมื่อให้ออกก าลังกายเบา ๆ หรือเพมได้ 8-12 เท่าเมื่อท างานหนัก (2-3 ลิตร/
ิ่
่
นาที) อตราการใช้ออกซิเจนจะแปรตามความหนักเบาของการออกแรง (แผนภูมิที่ 2.2) โดยจะคอย ๆ
ั
ั
เพมขึ้นใน 2-3 นาทีแรกจนถึงระดับคงที่ (steady state) ที่จุดนี้อตราการจ่ายออกซิเจนจากเลือดจะ
ิ่
เท่ากับอัตราความต้องการออกซิเจนของเนื้อเยื่อ (O2 supply = O2 demand)
ี
ั
ั
เมื่อหยุดออกก าลังกาย อตราการใช้ออกซิเจนจะค่อย ๆ ลดลงสู่ระดับปกติอกครั้ง อตรา
ึ้
ิ
การใช้ออกซเจนจะแปรตามความหนักเบาของการออกก าลังกาย การใช้ออกซิเจนจะเพิ่มขนอย่างช้า ๆ
ใน 1-2 นาทีแรก และคงที่อยู่ที่ steady state ที่จุดนี้ระบบสนับสนุนจะจ่ายออกซิเจนได้เท่ากับที่
กล้ามเนื้อต้องการใช้เพื่อสร้างพลังงาน เมื่อหยุดออกก าลังกายการใช้ออกซิเจนจะค่อย ๆ ลดลงอย่างช้า
ี
ั
ั
ิ่
ๆ จนถึงระดับพกอกครั้งหนึ่ง ในระยะแรกอตราการเพมขึ้นของออกซิเจนจะยังเพมได้ไม่ทันกับความ
ิ่
ต้องการของกล้ามเนื้อเรียกว่ามี ภาวะขาดออกซิเจน (O2 deficit) ต้องขอยืมออกซิเจนจากแหล่งสะสม
ื่
มาใช้ชั่วคราวก่อน และเมื่อหยุดออกก าลังกายร่างกายจะยังคงใช้ออกซิเจนต่อเพอน าไปคืนให้แหล่ง
สะสมที่ขอยืมมาใช้ล่วงหน้าก่อน การใช้ออกซิเจนของร่างกายภายหลังหยุดออกก าลังกายนี้เรียกว่า
การเป็นหนี้ออกซิเจน (Oxygen Debt)